Hukm (3/3)

To‘Qqizinchi Bo‘Lim

470-modda. Oqlov hukmining qaror qismi

Oqlov hukmining qaror qismida:

• 1) sudlanuvchining ismi, otasining ismi va familiyasi;
• 2) sudlanuvchini jinoyat sodir etilishida aybsiz deb e’tirof etish va uni oqlash to‘g‘risidagi qaror;
• 3) sudlanuvchiga nisbatan qo‘llanilgan ehtiyot chorasini bekor qilish to‘g‘risidagi qaror; basharti ehtiyot chorasi sifatida u qamoqda yoki uy qamog‘ida saqlanayotgan bo‘lsa, oqlangan shaxsni darhol, sud majlisi zalining o‘zida ozod qilish to‘g‘risidagi qaror;
• 4) qo‘zg‘atilgan fuqaroviy da’voni qanoatlantirish rad etilgan bo‘lsa, da’voni ta’minlash uchun ko‘rilgan choralarni bekor qilish to‘g‘risidagi qaror;
• 6) oqlangan shaxsning unga yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplash hamda ma’naviy va boshqa ziyon oqibatlarini ushbu Kodeksning 304 — 313-moddalarida nazarda tutilgan tartibda bartaraf qilish huquqini e’tirof etish.

Sudlanuvchi sodir etilgan jinoyatga daxldor emasligi sababli oqlangan taqdirda, oqlov hukmining qaror qismida jinoyat sodir etgan shaxslarni aniqlash va ularni jinoiy javobgarlikka tortish uchun ish prokurorga yuborilishi ko‘rsatiladi.

471-modda. Hukmning qaror qismida hal qilinishi lozim bo‘lgan boshqa masalalar

Ayblov hukmining ham, oqlov hukmining ham qaror qismi, ushbu Kodeksning 468 va 470-moddalarida ko‘rsatilgan masalalardan tashqari, quyidagilarni o‘z ichiga olishi lozim:

• 1) sudlanuvchini lavozimidan chetlashtirish tarzidagi protsessual majburlov chorasini bekor qilish to‘g‘risida ushbu Kodeksning 255 — 260-moddalariga muvofiq qabul qilingan qaror; sudlanuvchining O‘zbekiston Respublikasidan chiqish huquqini vaqtincha cheklash tarzidagi protsessual majburlov chorasini bekor qilish to‘g‘risida ushbu Kodeksning 254⁷ — 254¹¹-moddalariga muvofiq qabul qilingan qaror; qo‘zg‘atilgan fuqaroviy da’vo yoki sudning tashabbusi bilan ziyonni qoplash to‘g‘risida ushbu Kodeksning 283 — 289-moddalariga muvofiq qabul qilingan qaror;
• 2) ashyoviy dalillar hamda ishga ilova qilingan boshqa narsalar va hujjatlar to‘g‘risida ushbu Kodeksning 289-moddasiga muvofiq qabul qilingan qaror;
• 3) protsessual chiqimlar to‘g‘risida ushbu Kodeksning 320-moddasiga muvofiq qabul qilingan qaror;
• 4) hukm ustidan apellyatsiya, kassatsiya shikoyati berish, protest bildirishning ushbu Kodeksning tegishincha 497³, 497⁴, 500 va 501-moddalarida nazarda tutilgan tartibi, muddatlari.

472-modda. Hukmning imzolanishi va sudyaning alohida fikri

Hukm sudya tomonidan chiqarilgan bo‘lsa, uni sudyaning yakka o‘zi, sud tarkibi tomonidan chiqarilgan bo‘lsa, sudyalarning hammasi imzolaydi. Ovoz berish vaqtida ozchilikni tashkil qilgan sudya hukmga imzo qo‘yib, o‘zining alohida fikrini yozma ravishda bayon qilishga haqlidir. Bu fikrni u bevosita maslahatxonada yozishi lozim. Alohida fikr ishga ilova qilinadi, lekin sud majlisining zalida e’lon qilinishi mumkin emas.

Agar alohida fikr mavjud bo‘lgan ish apellyatsiya tartibida ko‘rilmagan bo‘lsa, hukm qonuniy kuchga kirgandan keyin ish uni belgilangan tartibda ko‘rib chiqish masalasini hal etish uchun O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga yuborilishi lozim.

473-modda. Hukmni e’lon qilish

Sud hukmni imzolaganidan keyin sud majlisi zaliga qaytib chiqadi va raislik qiluvchi yoki xalq maslahatchisi hukmning qaror qismini e’lon qiladi.

Sud majlisi zalida hozir bo‘lganlarning hammasi, shu jumladan sud tarkibi ham hukmni tik turib eshitadilar.

Agar hukm sudlanuvchi bilmaydigan yoki yetarlicha bilmaydigan tilda bayon qilingan bo‘lsa, hukmning qaror qismi e’lon qilingandan keyin, mazkur qism tarjimon tomonidan sudlanuvchining ona tilida yoki u tushunadigan boshqa tilda o‘qib eshittirilishi kerak.

Raislik qiluvchi sudlanuvchiga va boshqa taraflarga hukmning mazmunini, hukm ustidan apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida shikoyat berish muddati va tartibini tushuntiradi. Basharti sudlanuvchi favqulodda jazo chorasi — umrbod ozodlikdan mahrum qilishga hukm qilingan bo‘lsa, unga afv etishni so‘rab iltimos qilish huquqi ham tushuntiriladi.

474-modda. Sudlanuvchini qamoqdan yoki uy qamog‘idan ozod qilish

Sudlanuvchi oqlanganda, shuningdek jazo tayinlanmasdan yoki jazodan ozod qilib yoxud shartli ravishda ozodlikdan mahrum etib yoki ozodlikdan mahrum etish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazo tayinlab ayblov hukmi chiqarilganda, xuddi shuningdek sudlanuvchi dastlabki qamoqda yoxud uy qamog‘ida bo‘lgan vaqtdan ortiq bo‘lmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilish yoki ozodlikni cheklash jazosi tayinlanganda, qamoqda yoxud uy qamog‘ida saqlanayotgan sudlanuvchi bevosita sud majlisi zalining o‘zida darhol ozod qilinishi lozim.

475-modda. Hukmning nusxasini mahkumga va oqlangan shaxsga berish

Hukm e’lon qilinganidan keyin uch sutkadan kechiktirilmay, hajmi katta bo‘lgan taqdirda esa, o‘n sutkadan kechiktirilmay, uning nusxasi mahkumga va oqlangan shaxsga berilishi lozim. Boshqa taraflarga hukm nusxasi yoki uning ko‘chirmasi shu muddatda, ularning iltimoslariga asosan beriladi.

Agar mahkum qamoqda saqlanayotgan bo‘lsa, hukmning ko‘chirma nusxasi unga qamoqda saqlash joyining ma’muriyati tomonidan hukm kelib tushgan kuni tilxat olib topshiriladi, tilxat ko‘chirma nusxa topshirilgan sana va vaqt ko‘rsatilgan holda sudga taqdim etiladi.

476-modda. Hukm chiqarish bilan bir vaqtda sud tomonidan hal qilinadigan boshqa masalalar

Ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxsning voyaga yetmagan bolalari, qari ota-onalari, qaramog‘ida boshqa shaxslar bo‘lsa va ular qarovsiz hamda yordamsiz qolayotgan bo‘lsa, sud ayblov hukmini chiqarish bilan bir vaqtda ularni qarindoshlari yoki boshqa shaxslarning va muassasalarning vasiyligiga yoki homiyligiga topshirish to‘g‘risida, mahkumning qarovsiz qolayotgan mol-mulki yoki uy-joyi bo‘lsa, ularni qo‘riqlab turish choralarini ko‘rish to‘g‘risida ajrim chiqaradi.

Ushbu Kodeksning 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda, shuningdek tegishli mansabdor shaxslarning e’tiborini surishtiruv va dastlabki tergov o‘tkazishda yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarga jalb qilish zarur bo‘lganda sud hukm chiqarish bilan bir vaqtda xususiy ajrim ham chiqaradi.

Ushbu moddada ko‘rsatilgan barcha protsessual qarorlar sud majlisining zalida hukm e’lon qilinganidan keyin o‘qib eshittirilishi lozim.

477-modda. Mahkum bilan uchrashishga ijozat berish

Hukm e’lon qilinganidan keyin raislik qiluvchi yoki sud raisi qamoqda saqlanayotgan mahkumning yaqin qarindoshlari yoki uning himoyachisi iltimosiga ko‘ra u bilan uchrashish imkoniyatini berishi shart.

O‘N BIRINCHI BO‘LIM.

HUKMLARNING, AJRIMLARNING, QARORLARNING QONUNIYLIGI, ASOSLILIGI VA ADOLATLILIGINI TEKSHIRISH

Bilimingizni sinang