XotirAI logotipiXotirAI
📖 10-sinf · Adabiyot · 22–26-b.

“Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi”: Po‘lkan va Xorazm variantlari

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Hiloloy arvohi va Go‘ro‘g‘li

Qisqacha: Hiloloy arvohi Go‘ro‘g‘liga Zargarga ketishni va tutingan tog‘asi Rustambek borligini aytib, o‘g‘lini Rustambekka topshirdi. Go‘ro‘g‘li enasining uch yildan beri yotgan suyakday bo‘lib qolganini ko‘rib, zor-zor yig‘ladi. Rustambek uni Zargarga olib keldi, uning xotini Go‘ro‘g‘lini bag‘riga bosdi.
Go‘ro‘g‘libek, yuragingda shering bor, / Unib-o‘sar sening turkman eling bor,— Hiloloyning arvohi, Go‘ro‘g‘liga (“Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi”)
Otim Go‘ro‘g‘lidir olamga doston, / Zarbimdan titraydi barcha Gurjiston,— Go‘ro‘g‘li, enasiga (“Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi”)

Xizr tushi va jo‘nash

Qisqacha: Oradan to‘rt yil o‘tib, Go‘ro‘g‘li yetti yoshga kirdi. Hazrati Xizr Bibi Hilolning ovozida uning tushiga kirib, otasi Yovmit begi ekanini aytib, Yovmitga ketishni buyurdi. Go‘ro‘g‘li Rustambek tog‘asidan fotiha so‘radi va nasl-nasabini aytishini iltimos qildi. Rustambek boshdan o‘tgan sirlarni aytdi, yarim kechada Go‘ro‘g‘lini Zargardan jo‘natib, uyiga qaytdi.
Sening otang Yovmit shahrining begi, / Bora solib keta bergin Yovmitga,— Hazrati Xizr (Bibi Hilol ovozida), Go‘ro‘g‘lining tushida

Xorazm varianti: Jig‘olibek

“Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi” dostonining Xorazm variantidan. Doston Xorazm shevasida yozib olingan. Ma’lumki, Xorazm shevasi o‘zbek adabiy tilidan va o‘zbek tilining boshqa shevalaridan farqli o‘ziga xos xususiyatga ega.

Qisqacha: Takali turkmanning Chamlibel viloyatida Jig‘olibek degan bek o‘tdi. Uning uch o‘g‘li bo‘lib, kattasi Ganjimbek dunyoparas, o‘rtanchisi Mo‘minbek, kichigi Odibek edi. Jig‘olibek qarib, yurtini kichik o‘g‘li Odibekka topshirdi. Odibek kasal bo‘lib vafot etdi, sal o‘tmay xotini ham dunyodan ko‘z yumdi.
Panohimsan, qodir Xudo, / O‘g‘li-qizimni naylading? / Ikki jondin etding judo,— Jig‘olibekning Xudoga nolasi (Xorazm varianti)

Mozordagi bola

Qisqacha: Ganjimbek otasiga “Xudo bugun o‘g‘il berdi” deb xushxabar aytdi: so‘ridagi gechi Odibekning xotini mozoriga borib, kichkina bola uni emib turardi. Jig‘olibek Odibekning xotini vafot etganda homilador bo‘lganini eslab, Allohga shukr qildi. Ota-bola mozor boshiga bordi, bola odamlarni ko‘rib go‘rga kirib ketdi.
Xudo bugun o‘g‘il berdi, / Sening kuning tug‘gan bo‘lg‘ay.— Ganjimbek, otasi Jig‘olibekka (Xorazm varianti)

Bolani tutish

Qisqacha: Mozor yonboshiga oshiq va qo‘g‘irchoq qo‘yildi; bola chiqib oshiqni o‘ynadi, shundan Jig‘olibek uning o‘g‘il ekanini bilib sevindi. Bir qariya egarga sirish surtib qo‘yishni maslahat berdi: bola egarga minganda yopishib qoldi. Shu vaqtda bolani egar bilan birga ko‘tarib olishdi, Jig‘olibek uni bag‘riga bosib o‘pdi va yig‘lab yubordi.

Ravshan yoki Go‘ro‘g‘li

Qisqacha: Elning katxudolari bolaga od qo‘yishni maslahatlashdi: bir oqsoqol uning yo‘li ravshan bo‘lsin deb Ravshan degan odni taklif qildi. Boshqa kishi bola go‘rda tug‘ilgani uchun Go‘ro‘g‘li bo‘ladi dedi. Xaloyiq ko‘pincha bolani Go‘ro‘g‘li deb ataydigan bo‘ldi; asli odi Ravshanbek bo‘lsa-da, keyinchalik Ravshan desa hech kim tanimay qoldi.

Hech topmasa, ko‘pir teyinda o‘tirib ot hurkizar, eshaklarning quyriqina jang‘al boylab tomosha go‘rsatar, dang-dushlari bilan go‘rash tutar, yoqalashar, ishqilib, dinch guni bo‘lmas adi.

Bilimingizni sinang

Hiloloyning arvohi Go‘ro‘g‘liga “tug‘masa ham tutingan tog‘ang bor” deb kimni ko‘rsatdi?
  1. Gajdumbekni
  2. Hamzani
  3. Rustambekni
  4. Odilxonni

To‘g‘ri javob: Rustambekni. Hiloloy arvohi tutingan tog‘a sifatida Rustambekni ko‘rsatdi va o‘g‘lini unga topshirdi.

Go‘ro‘g‘li enasi Hiloloyning uch yildan beri yotgan suyakday bo‘lib qolganini ko‘rganda nima qildi?
  1. Qasos olishga ont ichdi
  2. Jim turib, Zargarni tark etdi
  3. Zor-zor yig‘ladi
  4. Enasining arvohidan qo‘rqib qochdi

To‘g‘ri javob: Zor-zor yig‘ladi. Go‘ro‘g‘li enasining holini ko‘rib zor-zor yig‘ladi.

“Otim Go‘ro‘g‘lidir olamga doston, / Zarbimdan titraydi barcha Gurjiston,” misralarini “Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi”da kim kimga aytadi?
  1. Go‘ro‘g‘li enasiga
  2. Hiloloyning arvohi Go‘ro‘g‘liga
  3. Hazrati Xizr Go‘ro‘g‘liga
  4. Rustambek Go‘ro‘g‘liga

To‘g‘ri javob: Go‘ro‘g‘li enasiga. Bu misralarni Go‘ro‘g‘li enasiga aytadi.

Oradan to‘rt yil o‘tgach, Go‘ro‘g‘li necha yoshga kirdi?
  1. O‘n yoshga
  2. Besh yoshga
  3. To‘qqiz yoshga
  4. Yetti yoshga

To‘g‘ri javob: Yetti yoshga. Oradan to‘rt yil o‘tgach, Go‘ro‘g‘li yetti yoshga kirdi.

Hazrati Xizr Go‘ro‘g‘lining tushiga kirib, unga nimani buyurdi?
  1. Jig‘olibek yurtiga borib, undan fotiha olishni
  2. Otasi Yovmit begi ekanini aytib, Yovmitga ketishni
  3. Zargarda qolib, tog‘asining ishlariga ko‘maklashishni
  4. Qirq yigit to‘plab, Chanlibelga yurishni

To‘g‘ri javob: Otasi Yovmit begi ekanini aytib, Yovmitga ketishni. Xizr unga otasi Yovmit begi ekanini aytib, Yovmitga ketishni buyurdi.

Voqealarni ketma-ketlikda joylashtiring: 1) Rustambek Go‘ro‘g‘lini yarim kechada Zargardan jo‘natdi; 2) Xizr Go‘ro‘g‘lining tushiga kirib, Yovmitga ketishni buyurdi; 3) Rustambek Go‘ro‘g‘liga boshdan o‘tgan sirlarni aytdi; 4) Go‘ro‘g‘li Rustambek tog‘asidan fotiha so‘radi.
  1. 2-3-4-1
  2. 2-4-3-1
  3. 4-2-3-1
  4. 2-4-1-3

To‘g‘ri javob: 2-4-3-1. Avval Xizr tushiga kirdi, so‘ng Go‘ro‘g‘li fotiha so‘radi, Rustambek sirlarni aytdi va yarim kechada jo‘natdi.

“Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi” dostonining Xorazm varianti qaysi shevada yozib olingan?
  1. Toshkent shevasida
  2. Qashqadaryo shevasida
  3. Farg‘ona shevasida
  4. Xorazm shevasida

To‘g‘ri javob: Xorazm shevasida. Xorazm varianti Xorazm shevasida yozib olingan.

“Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi”ning Xorazm varianti qaysi oliy o‘quv yurti tomonidan tayyorlangan 2004-yilgi nashrdan olingan?
  1. Samarqand davlat universiteti
  2. Urganch davlat universiteti
  3. Nukus davlat pedagogika instituti
  4. Buxoro davlat universiteti

To‘g‘ri javob: Urganch davlat universiteti. Xorazm varianti Urganch davlat universiteti tayyorlagan 2004-yilgi nashrdan olingan.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← Oldingi“Go‘ro‘g‘li” dostonlari turkumi va “Go‘ro‘g‘lining tug‘ilishi” (Po‘lkan varianti)Keyingi →Qadimgi dunyo adabiyoti va Homer