XotirAIIliada: Axilles va Hektor jangi
Mavzular
Hektorni quvish
Qisqacha: Axilles dubulg‘asini o‘tdek porlatib, ota nayzasini ko‘targan holda yaqinlashdi. Hektor uni ko‘rib qo‘rqdi va Askey qopqasidan qochdi. Axilles uni lochin kabutarni quvganidek devor yoqalab quvdi. Ular Askamandr sarchashmasi bo‘lgan ikki buloq oldiga yetdilar: birining suvi qaynoq, ikkinchisiniki saratonda ham muz kabi edi. Bu poyga qurbonlik buqa uchun emas, Hektorning joni uchun boshlangan musobaqa edi.
Qochyotgan ham, quvyotgan ham yelib o‘tdi shu hovuzlardan. / Qochgan kuchli, quvyotgan ming bor undan kuchliroq edi,— “Iliada”, Axilles va Hektor poygasi
Zevs va ma’budlar kengashi
Qisqacha: Zevs Hektorni quvlayotganlarini ko‘rib g‘amga botdi, chunki Hektor unga buqa sonlarini ko‘p yondirgan edi. U ma’budlardan maslahat so‘radi: Hektorni o‘limdan saqlaymizmi yoki Axilles yengishiga yo‘l qo‘yamizmi. Pallada qismatiga o‘lim bitilgan bandani qutqarishga qarshi chiqdi, ammo Zevs unga xohlaganini qilishga ruxsat berdi. Apollon Hektorga so‘nggi marta kuch berdi, Axilles esa lashkariga Hektorga o‘q otmaslikni buyurdi, shon yolg‘iz o‘ziga tegishi uchun.
Tarozu va Deifob hiylasi
Qisqacha: To‘rtinchi marta Ksanf sarchashmasiga yetganda Zevs oltin tarozuga Axilles va Hektorning o‘lim qur’alarini qo‘ydi. Hektor pallasi og‘ir ketib Aid sari tortdi, Feb Apollon esa chetga o‘tdi. Pallada Axillesga yaqinlashib, bugun Hektorni mag‘lub etishini va’da qildi. So‘ng u Deifobning qiyofasida Hektor qarshisida paydo bo‘lib, birga jang qilishni taklif qildi. Hektor Deifobni eng suyukli ukasi deb bilib, xursand bo‘ldi.
Shartlar va nayza zarbalari
Qisqacha: Hektor Axillesga shart qo‘ydi: Zevs irodasi bilan g‘olib bo‘lsa, jasadni tahqirlamaydi, faqat sovutini olib, jasadini mirmidonlarga qaytaradi. Axilles uni rad etdi: sher bilan odam, qo‘y bilan bo‘ri orasida ittifoq bo‘lmaganidek, ular o‘rtasida ham bitim bo‘lmaydi. Axilles birinchi nayzasini otdi, Hektor engashib qutuldi, nayza yerga sanchildi. Pallada uni yerdan sug‘urib Axillesga qaytardi. Hektorning nayzasi esa Axilles qalqoniga urilib qaytdi.
Sher va odam orasida bo‘lmagan va bo‘lmas ittifoq; / Hech qachon qo‘y bo‘ri bilan do‘st va totuv yashay olmagay;— Axilles, Hektorning shartiga javob
Hektorning o‘limi
Qisqacha: Hektor yordamchi nayza so‘rab Deifobni chaqirdi, ammo u g‘oyib edi va Hektor Pallada uni laqillatganini tushundi. U qismatiga ko‘nib, avlodlarga yetadigan jasorat ko‘rsatish uchun shamshirini sug‘urdi va burgutdek olg‘a yurdi. Axillesning qalqoni, to‘rt qatlamli dubulg‘asi va Cho‘lpon yulduzidek porlagan nayzasi bor edi. Hektor Patroklni o‘ldirganida yechib olgan mis sovut bilan himoyalangan edi, faqat halqumi ochiq qolgan. Axilles nayzani shu halqumga sanchdi, kekirdak esa uzilmadi.
Lek bekorga o‘lmam, xoki turob bo‘lmam shuhrat qozonmay; / Bir jasorat ko‘rsatayki, avlodlarga yetsin dovrug‘im!— Hektor, o‘limidan oldin
Iltijo va jasadni tahqirlash
Qisqacha: Hektor Axillesga yolvorib, jasadini it-quzg‘unlarga bermay, ota-onasiga qaytarishni so‘radi. Axilles qat’iy rad etdi: Priam vazniga teng oltin bersa ham, Hekuba o‘g‘lini yig‘lab dafn eta olmaydi. Hektor o‘lim oldidan Paris va Feb Askey darvozasida Axillesni mahv etishini aytdi. Axilles Patroklni unutmasligini bildirdi, Hektorning jasadini tovon va to‘piq orasidagi payni teshib tasma bilan aravaga bog‘ladi va ko‘z-ko‘z qilib sovutini olib, otlarni haydadi.
Hali tirik ekanman men, yurarkanman tiriklar aro, / Oyoqlarim harakatda ekan, aslo unutmam uni!— Axilles, do‘sti Patrokl haqida
Troyada aza
Qisqacha: Hektorning volidasi o‘g‘lining changga botganini ko‘rib sochlarini yuldi va yig‘ladi. Butun shahar aza tutdi, go‘yo Ilionni yong‘in qamragandek bo‘ldi. Shoh Priam Askey qopqasiga o‘zini otmoqchi bo‘ldi, troyaliklar uni zo‘rg‘a ushlab turdilar. U Axilles kemalari oldiga yolg‘iz borib, qariyaga shafqat qilishini so‘ramoqchi edi. Hekuba esa Hektorni Troyaning buyuk iftixori deb yig‘ladi.
Andromaxaning faryodi
Qisqacha: Hektorning rafiqasi Andromaxa qasrda qirmizi mato to‘qir, joriyalarga Hektorga suv isitishni buyurgan edi. Faryodni eshitib minoraga chiqdi va dalada changga botgan jasadni ko‘rib, hushdan ketdi. Uning Afrodita sovg‘a qilgan urtugi uchib ketdi. Andromaxa Fivada, Plak tog‘i yonbag‘rida, shoh Etion saroyida tug‘ilgan. U Hektorning o‘limidan so‘ng o‘g‘li yetim qolishidan qayg‘urdi.
O, shavharim, sen Aidga – yer qa’riga rihlat etyapsan / Men bevani g‘am-u anduh og‘ushiga tashlab tamoman:— Andromaxa, Hektorning o‘limiga nola
Bilimingizni sinang
Axilles dubulg‘asini porlatib yaqinlashganda qo‘rqib ketgan Hektor Troyaning qaysi qopqasidan qochdi?
- Pergam qopqasi
- Askey qopqasi
- Ida qopqasi
- Fiva qopqasi
To‘g‘ri javob: Askey qopqasi. Hektor Axillesni kutib turolmay, Askey qopqasidan qochdi.
«Iliada»da Axillesning Hektorni quvishi qaysi tasvirga o‘xshatiladi?
- Tog‘ lochinining qo‘rqoq kabutarni quvishiga
- Ochofat burgutning quyonga sho‘ng‘ishiga
- Sherning ko‘p qo‘ylarni quvib yetishiga
- Bo‘rining qo‘zichoqni cho‘l bo‘ylab quvishiga
To‘g‘ri javob: Tog‘ lochinining qo‘rqoq kabutarni quvishiga. Quvish tog‘ lochinining qo‘rqoq kabutarni quvishiga o‘xshatilgan.
«Iliada»da Axilles va Hektor poygasi qurbonlik buqa uchun emas, nima uchun boshlangan musobaqa edi?
- Patroklning jasadini topish uchun
- Troya darvozasini egallash uchun
- Axillesning sovutini qaytarib olish uchun
- Hektorning joni uchun
To‘g‘ri javob: Hektorning joni uchun. Bu poyga qurbonlik uchun emas, Hektorning joni uchun boshlangan musobaqa edi.
Zevs Hektorni quvlayotganlarini ko‘rib nega g‘amga botdi?
- Hektor Patroklni o‘ldirib, Zevs hurmatini saqlagan edi
- Hektor unga atab buqalarning semiz sonini ko‘p yondirgan edi
- Hektor Zevsning sevimli o‘g‘lini qutqarib qolgan edi
- Hektor Troya qopqalarini Zevs nomi bilan bezagan edi
To‘g‘ri javob: Hektor unga atab buqalarning semiz sonini ko‘p yondirgan edi. Zevs Hektor unga buqalarning semiz sonini ko‘p yondirganini eslab g‘amga botdi.
Zevs Hektorni o‘limdan saqlash haqida ma’budlardan maslahat so‘raganda, unga shahlo ko‘zli qaysi qiz javob qildi?
- Andromaxa
- Afrodita
- Pallada
- Hekuba
To‘g‘ri javob: Pallada. Zevsga shahlo ko‘zli qiz Pallada javob qildi.
Pallada Zevsning Hektorni o‘limdan qutqarish haqidagi fikriga qarshi chiqib, qanday asos keltirdi?
- Hektor Patroklni o‘ldirgan, shuning uchun jazolanishi shart
- Tug‘ilganda qismatiga o‘lim bitilgan bandani qutqarib bo‘lmaydi
- Axilles Zevsning sevimlisi, shuning uchun unga yordam berish kerak
- Hektor Troya qopqasini tashlab qochgan, shuning uchun jazolanadi
To‘g‘ri javob: Tug‘ilganda qismatiga o‘lim bitilgan bandani qutqarib bo‘lmaydi. Pallada qismatiga o‘lim bitilgan bandani qutqarmaslikni aytdi.
So‘nggi marta Hektorga yordam bergan Apollon unga nimalar baxsh etdi?
- Qo‘liga oltin nayza, boshiga dubulg‘a
- Bilagiga kuch, poyiga g‘ayrat
- Qalqoniga mustahkamlik, sovutiga mis
- Ko‘ziga nur, qalbiga sabr
To‘g‘ri javob: Bilagiga kuch, poyiga g‘ayrat. Apollon Hektorning bilagiga kuch, poyiga g‘ayrat baxsh etdi.
Axilles lashkariga Hektor ustiga o‘q yog‘dirmaslikni nima uchun buyurdi?
- Hektorni asir olib, Priamga qaytarmoqchi edi
- Lashkarining o‘q-yoyi tugab qolgan edi
- Hektorni yolg‘iz o‘zi yengib, shon quchmoqchi edi
- Zevs unga o‘q otishni taqiqlagan edi
To‘g‘ri javob: Hektorni yolg‘iz o‘zi yengib, shon quchmoqchi edi. Axilles Hektorni yolg‘iz o‘zi yengib, shonni yolg‘iz o‘zi qozonmoqchi edi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash