XotirAI logotipiXotirAI
📖 10-sinf · Adabiyot · 217–222-b.

Pushkin “Yevgeniy Onegin”: sakkizinchi fasl va yakun

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Sakkizinchi fasl: salonda Tatyana

Onegin Lenskiyning jahlini chiqarish uchun Olgaga xushomadlar qila boshlaydi. Lenskiy Oneginni duelga chaqiradi. Duelda Lenskiy Oneginning qo‘lida halok bo‘ladi. Onegin bu joylardan bosh olib ketadi. Tatyanani badavlat xonadonga turmushga berishadi. Oradan ikki yil o‘tadi. Onegin poytaxtga qaytadi.

Qisqacha: Salonda beka sari bir juvon keladi, orqasida mag‘rur general. Bu xonim jim, andishali, kamgap, sokin va sodda. Onegin uni taniy olmay, “Nahot o‘sha?” deb o‘ylaydi va knyazdan xonim kimligini so‘raydi. Knyaz: “Mening xotinim”, deb javob beradi.

duel – ikki kishining ornomus talashib, qilichbozlik qilishi yoki otishuvi. salon – bazmxona.

– Kim u, axir? / – Mening xotinim.— Onegin va knyaz, “Yevgeniy Onegin”, sakkizinchi fasl

Onegin sevib qoladi

Qisqacha: Onegin Tatyanani eslab, uning maktubi, o‘zining pand-o‘giti haqida o‘ylaydi. Knyaz N. uni uyiga taklif etadi; Onegin borib, Tatyanani yakka uchratadi, o‘ng‘aysiz, so‘z topolmaydi, Tatyana esa erkin va muloyim o‘tiradi. Onegin yosh boladek Tatyanaga muhabbat qo‘yadi, kun-tun ishq dardida o‘rtanadi. Tatyana esa beparvo qoladi, shunda Onegin unga xat yozadi.
Yosh boladek Yevgeniy, beshak, / Tatyanaga qo‘ymish muhabbat.— Pushkin, “Yevgeniy Onegin”, sakkizinchi fasl

Oneginning Tatyanaga maktubi

Qisqacha: Onegin maktubda yozadi: Tatyanani uchratib mehr nurini payqadi, lekin dilgir erkini yo‘qotishni xohlamadi. Keyin Lenskiy qurbon bo‘ldi va dilga yaqin hamma narsadan ko‘ngli uzildi; erk va orom baxtga evaz bo‘ladi deb o‘yladi, bu xato bo‘lgan. Endi Tatyanani ko‘rmoq, izidan qolmay yurmoq unga rohat, kunduz kuni uni ko‘rmoqni istaydi. Oxirida taqdirga tan beradi.
Qarorim shul, izmingizdaman, / Men tan berdim taqdirga oxir”.— Onegin, Tatyanaga maktubi, sakkizinchi fasl
Bilsaydingiz, naqadar dahshat / Muhabbatga zorlik jahonda;— Onegin, Tatyanaga maktubi, sakkizinchi fasl

Javobsiz xatlar va Tatyana ko‘z yoshi

Qisqacha: Onegin ikkinchi va uchinchi xat yozadi, lekin javob yo‘q. Majlisda Tatyana uni ko‘rmaydi ham, so‘z ham demaydi. Onegin yana Tatyana uyiga boradi va uni yolg‘iz, chehrasi qonsiz holda ko‘radi: Tatyana bir maktubni o‘qib, yoshlar to‘kmoqda. Onegin uning oyog‘iga yiqiladi.

Tatyananing javobi

Qisqacha: Tatyana Oneginga turishni aytib, bog‘da unga bergan saboqni eslatadi. Endi uning navbati. U yoshroq, suluvroq edi, sevdi, lekin Onegindan beshafqat javob topdi; o‘sha sovuq nigohni eslasa qon muzlaydi. Ayblamaydi: u zamon Onegin oliyjanob yo‘l tutgan. Endi nega unga nishon? Jamiyatda uni sharmanda qilib shuhrat topmoqchimi? Dabdaba, ziyofat uning uchun hech narsa; enagasi yotgan mozor va qishloq bog‘ini afzal ko‘radi.
Onegin, bu dabdaba, shukuh, / Manfur hayot ziynati nadir?— Tatyana, Oneginga javobi, sakkizinchi fasl

Tatyana sadoqati va yakun

Qisqacha: Tatyana ayta oladi: baxt yaqin edi, ammo taqdiri hal; onasi ko‘zyosh bilan yalingach, turmush qildi. Iltimosi: tinch qo‘ying. U Oneginni hamon sevadi, lekin boshqaga nasib etgan va unga abad sodiq qoladi. Onegin boshiga chaqin tushgandek turib qoladi, muallif esa qahramonini eng mushkul zumda tark etadi.
(Yolg‘on nechun?) Sevaman sizni, / Nasib etdim boshqaga faqat; / Unga sodiq qolurman abad”.— Tatyana, Oneginga javobi, sakkizinchi fasl

Muhokama: Onegin va roman bahosi

XIX asr rus adabiy tanqidchisi Vissarion Belinskiy Oneginni “o‘z ixtiyoriga qarshi azob chekuvchi xudbin” deb ataydi. Tanqidchi Dmitriy Pisarev fikriga ko‘ra esa, Onegin – tabiatan xudbin, hech qanday hissiyotlarga qodir bo‘lmagan shaxs.

Adabiyotshunos Najmiddin Komilov fikricha, insonning tabiiy intilishlari, his-tuyg‘u erkinligi bilan jamiyat va uning tartiblari orasidagi abadiy ziddiyat asarning bosh g‘oyasini tashkil qiladi.

“Yevgeniy Onegin” she’riy romani Pushkin ijodini tadqiq qilgan adabiyotshunoslar tomonidan “rus hayotining qomusi” sifatida e’tirof etilgan.

“Ortiqcha odam” – zodagon oiladan chiqqan, aqlli, lekin jamiyatga foydasi tegmaydigan shaxs. “Ortiqcha odam” tushunchasi adabiyotshunoslikka 1850-yillarda rus adibi Ivan Turgenev tomonidan olib kirilgan.

Bilimingizni sinang

Pushkinning «Yevgeniy Onegin» romanida Onegin Lenskiyning jahlini chiqarish uchun kimga xushomadlar qila boshlaydi?
  1. Tatyanaga
  2. Tatyananing enagasiga
  3. Olgaga
  4. Tatyananing onasiga

To‘g‘ri javob: Olgaga. Onegin Lenskiyning jahlini chiqarish uchun Olgaga xushomad qiladi; shundan so‘ng Lenskiy uni duelga chaqiradi.

«Yevgeniy Onegin» romanida Lenskiy Oneginni duelga chaqirgach, duelda nima sodir bo‘ladi?
  1. Onegin Lenskiyning qo‘lida halok bo‘ladi
  2. Onegin duelga kelmay, shahardan qochib ketadi
  3. Ikkalasi ham yaralanib, o‘zaro yarashadi
  4. Lenskiy Oneginning qo‘lida halok bo‘ladi

To‘g‘ri javob: Lenskiy Oneginning qo‘lida halok bo‘ladi. Duelda Lenskiy Oneginning qo‘lida halok bo‘ladi.

«Yevgeniy Onegin» romanidagi voqealarni ketma-ketlikda joylashtiring: 1) Onegin poytaxtga qaytadi; 2) Lenskiy duelda Oneginning qo‘lida halok bo‘ladi; 3) Tatyanani badavlat xonadonga turmushga berishadi; 4) Onegin Olgaga xushomadlar qila boshlaydi.
  1. 2-4-3-1
  2. 4-3-2-1
  3. 4-2-3-1
  4. 4-2-1-3

To‘g‘ri javob: 4-2-3-1. Avval Olgaga xushomad, so‘ng duel va Lenskiy o‘limi, keyin Tatyananing turmushi, ikki yildan so‘ng Oneginning qaytishi.

Tatyana badavlat xonadonga turmushga berilgach, oradan necha yil o‘tib Onegin poytaxtga qaytadi?
  1. Ikki yil
  2. Bir yil
  3. Uch yil
  4. Besh yil

To‘g‘ri javob: Ikki yil. Oradan ikki yil o‘tgach Onegin poytaxtga qaytadi.

Atamalarni ularning izohi bilan moslang: 1) duel; 2) salon; 3) «ortiqcha odam»; a) bazmxona; b) ikki kishining ornomus talashib, qilichbozlik qilishi yoki otishuvi; c) zodagon oiladan chiqqan, aqlli, lekin jamiyatga foydasi tegmaydigan shaxs.
  1. 1-a, 2-b, 3-c
  2. 1-b, 2-c, 3-a
  3. 1-b, 2-a, 3-c
  4. 1-c, 2-a, 3-b

To‘g‘ri javob: 1-b, 2-a, 3-c. Duel — ornomus talashib otishuv, salon — bazmxona, «ortiqcha odam» — foydasiz zodagon.

Oradan ikki yil o‘tib, poytaxtdagi salonda Oneginning ko‘ziga beka sari kelayotgan, orqasida mag‘rur general turgan jim, andishali xonim tushadi. U kim?
  1. Tatyana
  2. Olga
  3. Salon bekasi
  4. Tatyananing onasi

To‘g‘ri javob: Tatyana. Salonda orqasida mag‘rur general bilan kelayotgan xonim Tatyana edi.

Pushkin «Yevgeniy Onegin»ning sakkizinchi faslida salondagi Tatyanani qanday tasvirlaydi?
  1. Shodon, sho‘x va suhbatga o‘ch
  2. Shoxona kiyingan, g‘ururli va takabbur
  3. Zerikkan, norozi va jahldor
  4. Tamom sokin va sodda, soxta jilvasiz

To‘g‘ri javob: Tamom sokin va sodda, soxta jilvasiz. Tatyana salonda tamom sokin va sodda ko‘rinadi.

Onegin salonda tanimagan xonim kimligini knyazdan so‘raganda, knyaz unga nima deb javob beradi?
  1. Mening singlim
  2. Mening qarindoshim
  3. Mening xotinim
  4. Mening qizim

To‘g‘ri javob: Mening xotinim. Knyaz salondagi xonimni o‘zining xotini deb tanishtiradi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiPushkin “Yevgeniy Onegin” she’riy romani (1–4-fasllar)Keyingi →XX asr o‘zbek adabiyoti: jadidlar va Fitrat