Saddi Iskandariy: XXXIX, XL, XLI boblar

Mavzular

Kashmirda Iskandar va Mallu

XXXIX bob (Nasriy bayoni). Iskandarning Kashmir shahriga yetgandan so‘ngra Malluning Kashmirdagi tilsim qo‘rg‘onidan yel bilan o‘tni o‘g‘irlagani; jodu natijasida bu viloyatning o‘lik jismdek nafasi o‘chgani; harorati so‘ngani; Aflotun bu tilsimni ochgani va Iskandarning Mallu o‘rnida Feruzning davlat chirog‘ini yoritgani.

So‘ngra Iskandar Malluning hol-ahvolidan xabar so‘radi. Xaloyiq bunday dedi: «Mallu Sizning savlatingizni ko‘rib, qochib qoldi. U falon qal’a ichida bekinib yotibdi».

Aflotun tilsimni topdi

Aflotun mana shu yuqoridagi afsonadan xabari borligi tufayli, shoh bilan ahd-paymon qilib, ishga kirishgan edi. O‘sha afsonada ko‘rsatilgan belgini topish uchun uch kun sinchkovlik bilan mo‘ljaldagi joylarni axtardi va chohning boshini topdi. Endi sehrgarlarning jazosini berish qolgan edi.

Tilsimning buzilishi

Iskandar ularni ko‘rib xursand bo‘ldi va ayni paytda Tangriga sig‘inib turib, [Jomosb kitobida yozilganiday] ikki lavhani shunday kuch bilan tepdiki, ularning ikkisi ham qulab tushdi va shohning o‘zi tezda tashqariga qochdi. Shu onda Iskandar bilan Aflotun ikkovlari Tangrining qudratiga ko‘z tikdilar.

Tirik qolganlar orasida Mallu ibn Mabok va uning Feruz otli o‘g‘li, olamga nur sochuvchi oydek qizi ham bor edi.

Mallu tavbasi, mehmon jon

Iskandar Malluning mamlakatida mehmon edi, kech kirishi bilan mezbonning mehmonga tortadigan narsasi jon bo‘ldi.

Feruz shoh bo‘ldi

Senikim, bu mulk uzra shoh ayladim, / Bu kishvarda kishvarpanoh ayladim.— Iskandar Feruzga, «Saddi Iskandariy», XXXIX bob

Yoshi o‘tgan qariya, kuch-quvvatdan qolib, bu dunyoni tark etgan ekan, uning o‘rnini yosh yigit egallashi kerak!

XL bob: yigitlikda toat

XL bob (Nasriy bayoni). Yigitlik chog‘idanoq mehnat va toatga bo‘ysungan kishining yulduzi naqadar qutlug‘! U avji o‘ynab-kuladigan paytida Tangri nimani buyurgan bo‘lsa, shuni qiladi. Axir bu kabi befoyda o‘yin-kulgilar besh-olti kunlik bo‘lib, oqibati yaxshilikka olib bormaydi.

Boshlab, Tangri yo‘qlikdan senga vujud berdi, ya’ni o‘z karami bilan seni yo‘qdan bor qildi. Go‘daklik paytingdan to o‘spirinlik chog‘inggacha boshingga hech qanday g‘am-g‘ussa solmadi.

• Jamolingni jannatmisol ayladi.
• Karashmangni obidfireb ayladi.
• Bulardin o‘gun berdi aql-u havos.

Qarilik belgilari

Hash-pash deguncha, bu o‘spirinlik chog‘i o‘tib, qarilik ko‘chasiga qadam qo‘ysang, keyin bu kabi shodlik yeli esmaydi, aksincha, bu paytda umr bog‘i kuz fasliga kiradi. Quvvatsizlik natijasida ko‘z oldilaring qorong‘ilashgani tufayli, uydan ko‘chaga chiqolmay, hech kimga qo‘shilolmay qolasan.

U agar o‘rnidan turmoqchi bo‘lsa, qaddi uchi egilgan tayoqday bukiladi, bosh esa o‘z harakati bilan yumaloq koptokka o‘xshaydi.

O‘spirinlik davri – mehnat-riyozat chog‘idir, qarilik esa u dunyoga ketish arafasidir.

Yigitlik erur qulluq etmak chog‘i, / Qariliq erur chunki ketmak chog‘i.— Navoiy, «Saddi Iskandariy», XL bob

G‘ofil yigit hikoyati (XLI bob)

Ki: «Bordur yigitlik farog‘at chog‘i, / Qariliq erur zuhd-u toat chog‘i.— g‘ofil yigit, «Saddi Iskandariy», XLI bob

Shabob o‘tti-yu quvvati qolmadi, / Dedi: «Toat aylay», qila olmadi.— «Saddi Iskandariy», XLI bob

Pushaymon va tajriba

Kerak o‘zgalar holidin tajriba.— hikoyat xulosasi, «Saddi Iskandariy», XLI bob

Bilimingizni sinang