XotirAIErkin A’zam «Tanho qayiq» dramasi, 2-qism: Orol bobo va Qalimbet
Mavzular
O‘tagan maxsum Orol bobo huzurida
Qisqacha: Ametning otasi O‘tagan maxsum qo‘lida qamchi bilan Orol bobo hovlisiga kiradi. Orol bobo uni «hoji maxsum» deb, mulla Gulboyning o‘g‘li bo‘lganini eslatib kinoya qiladi. O‘tagan hovlidagi qayiqlarni ko‘rib «Hammayoqni qayiq qilib yuboribsiz-ku» deydi. Orol bobo bo‘yog‘i chala qayiqni o‘g‘li Ametboy yasaganini maqtaydi.
Salat kesish va baliq rizqi
Qisqacha: O‘tagan Ametni Leningradga akasi oldiga salat kesishga yubormoqchi ekanini aytadi. Orol bobo «sallat»ning ma’nosini tushunmaydi, O‘tagan uni o‘t-po‘t, ko‘kat deb tushuntiradi va restoranda kesilishini aytadi. Orol bobo xudo bergan rizqi borligini, har kuni bittadan baliq yeyishini aytadi.
Amet vidolashadi, Orol esdan chiqmasin
Qisqacha: O‘tagan Ametni qamchi ko‘tarib olib chiqib ketadi. Amet Orol boboga va sheriklariga o‘kinchli nazar tashlab chiqadi, lekin qaytib kirib o‘rtoqlari bilan quchoqlashib xo‘shlashadi. Orol bobo uni quchib, undan «Orolni esdan chiqarma» deb iltimos qiladi.
Bizlarni unutsang unut, Orolni esdan chiqarma, Orolimizni!..— Orol bobo, Ametga
Pir va murid rivoyati
Qisqacha: Orol bobo rivoyat aytadi. Pirning qirq muridi bo‘lgan, ular kamayib, oxiri bittasi qolgan. Murid pirga ketganlar Mangu kitobni o‘qiy oladigan maqomga yetganini, kitobda pir do‘zaxiy deb yozilganini aytadi. Pir jannatdan ulug‘rog‘ini ko‘zlaganini aytadi, murid o‘sha kitobni pirdan o‘rganganini aytadi. Orol bobo jannatdan zo‘r joyni Haq dargohi deb ataydi.
Bor, o‘g‘lim, shunday joy bor. Haq, haqning dargohi deydilar uni.— Orol bobo, Genjamurodga javoban
Tun, qayiqda baliq tutish
Qisqacha: Tunda Orol bobo qayiq-narvon orqali tomga chiqadi, qayiqqa o‘rnashib eshkak eshadi va xodadan «suv»ga qarmoq tashlaydi. Shamol va chiyabo‘rilar tovushi suv shovqiniga aylanadi. U xodani ko‘targanda qarmoqqa baliq ilingan bo‘ladi, Orol bobo «Berganingga shukr» deb qayiqqa cho‘ziladi.
Qalimbet hajga taklif qiladi
Qisqacha: Kunduz hovlida uch shogird qayiq yasayotganda Qalimbet qo‘lida «diplomat» bilan kirib keladi. U otasi Orol boboni hajga yuborishni taklif qiladi, sababi odamlar bolalarni qoralayapti. Orol bobo hech qayoqqa bormasligini aytib, haj gunoh yuvish uchun borilishini eslatadi va O‘tagan maxsum yil sayin qatnasa ham gunohga botishini aytadi.
Birovning o‘rniga haj, Orol bobo rad etadi
Qisqacha: Qalimbet hamma hujjat tayyor ekanini aytadi, ammo birovning o‘rniga gaplashganini bildirgach, Orol bobo bormayman deb, buni katta gunoh sanaydi. Orol bobo o‘z ziyoratgohi tug‘ilib o‘sgan Orol ekanini aytadi. Qalimbet yangi uyni ham tortiq qilmoqchi bo‘lgan edi. Orol bobo qalpog‘ini bosib mozorga, onasi oldiga ketib qoladi. Qalimbet qo‘ng‘iroq qilib Gulga yordam so‘raydi.
Gulxadicha va deputatlik
Qisqacha: Oqshomda zamonaviy kiyingan qizi Gulxadicha keladi. Orol bobo uning deputatlikka chog‘langanini so‘raydi. Gulxadicha raqiblari otasini tashlab qo‘ygan deb yozayotganidan nolib, kuyovi va og‘asi Qalimbet uni qo‘ymayotganini aytadi. Orol bobo erkaklar bir zaifani o‘rtaga solayotganidan g‘azablanadi.
Rohat Sobirovna ko‘rigi
Qisqacha: Gulxadicha otasini dam olishga olib borishni aytib, Rohat Sobirovna ismli oq xalatli do‘xtirni chaqiradi. Do‘xtir Orol boboga hovliga qarab hayrat bildiradi va tilini ko‘rsatishni so‘raydi. Orol bobo uyalib tilining uchini arang chiqaradi.
Bilimingizni sinang
«Tanho qayiq»da Orol bobo O‘tagan maxsumga kinoya qilib, uni kimning o‘g‘li ekanini eslatadi?
- Mulla Jumaboyning
- Mulla Qulboyning
- Mulla Gulboyning
- Mulla Tilovberganning
To‘g‘ri javob: Mulla Gulboyning. O‘tagan maxsum mulla Gulboyning o‘g‘li.
Orol bobo «Tanho qayiq»da O‘tagan maxsumni nima uchun «hoji maxsum» deb ataydi?
- U qayta-qayta haj qilib, hoji bo‘lgani uchun
- U Leningradda salat kesgani uchun
- U qayiqsozlikda juda usta bo‘lgani uchun
- U ovulda eng boy odam bo‘lgani uchun
To‘g‘ri javob: U qayta-qayta haj qilib, hoji bo‘lgani uchun. O‘tagan qayta-qayta haj qilib hoji bo‘lgan.
Orol bobo O‘tagan maxsumga Ametni qanday usta sifatida maqtaydi?
- Dilkash hofiz
- Qayiqsoz usta
- Tajribali chorvador
- Mohir baliqchi
To‘g‘ri javob: Qayiqsoz usta. Bobo Ametni qayiqsoz usta deb maqtaydi.
Orol bobo O‘tagan maxsumga hovlidagi bo‘yog‘i chala qayiqni kim yasaganini aytadi?
- Ametboy
- Jumaboy
- Genjamurod
- Tilovbergan
To‘g‘ri javob: Ametboy. Bo‘yog‘i chala qayiqni O‘tagan o‘g‘li Ametboy yasagan.
Orol bobo «sallat»ning ma’nosini tushunmaganda, O‘tagan maxsum uni qanday izohlaydi?
- O‘t-po‘t, ko‘kat
- Yog‘li xamir ovqat
- Ziravorli sho‘rva
- Pishirilgan go‘sht
To‘g‘ri javob: O‘t-po‘t, ko‘kat. O‘tagan salatni o‘t-po‘t, ko‘kat deb tushuntiradi.
O‘tagan maxsum va Orol boboning rizq-ro‘z haqidagi qarashlari qanday farqlanadi?
- O‘tagan salat kesganni pul oladi deydi, Orol bobo esa Xudo kuniga bittadan baliq berishini aytadi
- Ikkalasi ham Leningraddagi restoranda ishlashni afzal biladi
- O‘tagan qayiq yasashni ma’qullaydi, Orol bobo esa salat kesishni ma’qullaydi
- Ikkalasi ham haj qilishni asosiy rizq manbai deb biladi
To‘g‘ri javob: O‘tagan salat kesganni pul oladi deydi, Orol bobo esa Xudo kuniga bittadan baliq berishini aytadi. O‘tagan pulga, Orol bobo Xudo bergan kunlik baliqqa tayanadi.
«Bizlarni unutsang unut, Orolni esdan chiqarma, Orolimizni!..» – «Tanho qayiq»da bu so‘zlarni kim kimga aytadi?
- Qalimbet – otasiga
- Orol bobo – Ametga
- Gulxadicha – do‘xtirga
- O‘tagan maxsum – Ametga
To‘g‘ri javob: Orol bobo – Ametga. Orol bobo Ametni quchib, Orolni esdan chiqarmaslikni iltimos qiladi.
Kunduz hovlida qayiq yasash bilan band bo‘lgan uch shogird kimlar?
- Jumaboy, Qalimbet va Genjamurod
- Jumaboy, Tilovbergan va Genjamurod
- Jumaboy, Tilovbergan va Gulxadicha
- Tilovbergan, O‘tagan va Genjamurod
To‘g‘ri javob: Jumaboy, Tilovbergan va Genjamurod. Uch shogird – Jumaboy, Tilovbergan va Genjamurod.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash