Iqbol Mirzo «O‘zbek» va mustaqillik davri nasri

Mavzular

Iqbol Mirzo va «O‘zbek» boshi

• Iqbol Mirzo — O‘zbekiston xalq shoiri (1967-yilda tug‘ilgan).

Manglayga kaft qo‘yib olisga boqsam, / Edildan ko‘rinar bo‘ylaring, o‘zbek. / Tush kabi jimirlab ming yil oqsa ham, / Noming aytar Enasoylaring, o‘zbek.— Iqbol Mirzo, «O‘zbek» she’ri

Dili qonga to‘lib, ko‘zlari – yoshga, / Alp Tegin bir hikmat chegirdi toshga: / «Bizning qayg‘umiz yo‘q boladan boshqa...»— Iqbol Mirzo, «O‘zbek» she’ri

«O‘zbek»: kurash va Temur vorisi

Dil qo‘zg‘alsa, elni to‘xtatib bo‘lmas, / Sel qo‘zg‘alsa, gilni to‘xtatib bo‘lmas, / Zanjir uzgan qulni to‘xtatib bo‘lmas, / Tig‘ bo‘ldi har bitta mo‘ylaring, o‘zbek.— Iqbol Mirzo, «O‘zbek» she’ri

Sen borsan – Temurning ulug‘ vorisi, / Osmoningga qaytdi oylaring, o‘zbek.— Iqbol Mirzo, «O‘zbek» she’ri

«O‘zbek»: Vatan va to‘ylar

Katta qishloq ekan Parij, London, Rim, / Dalamni sog‘inib ezildi ko‘nglim.— Iqbol Mirzo, «O‘zbek» she’ri

Haftalab yo‘l qarab sarg‘aymas Kumush, / Tog‘ni talqon qildi bobomeros musht, / Tin oldi davonga boqib Alpomish, / Tog‘larni qo‘pordi yoylaring, o‘zbek.— Iqbol Mirzo, «O‘zbek» she’ri

Asli, bir satrdir she’rim mazmuni: / To‘ylarga ulansin to‘ylaring, o‘zbek!— Iqbol Mirzo, «O‘zbek» she’ri

Nasr: ko‘lam va Qodiriy fikri

Zamonaviy o‘zbek adabiyotida nasriy asarlar o‘z ko‘lami va g‘oyaviy-badiiy jihatdan tasvir imkoniyatlarining kengligi bilan ajralib turadi.

Epik ko‘lamdor roman yoki qissalarni o‘qib, ma’lum bir davrning ijtimoiy-tarixiy hayoti, insonlarning turmush tarzi, o‘y-kechinmalari, ishq-muhabbatdek bebaho his-tuyg‘ularini tasavvur qilish mumkin. Ayni damda badiiy asar o‘z muallifining dunyoqarashi, iste’dodi, shaxsiyatining kimligidan ham darak beradi.

Yozuvchini, garchi shaxsan tanilmasa ham, asarlarini o‘qib, qanday tabiatli shaxs ekanini g‘oyibona bilish, tasavvur qilish mumkin. Chunki u asarlarida, asosan, o‘z tabiatini, ruhini tasvirlaydi— Abdulla Qodiriy

Istiqlol yillari nasri

Istiqlol yillarida tarixiy va zamonaviy mavzuda romanlar, dunyo adabiyoti tajribalaridan o‘rgangan holda yaxshi qissa va hikoyalar yozildi.

Eng yaxshi asarlarda jahon adabiyotining tasvir tamoyillari bilan o‘zbekona milliy tafakkur uyg‘unlashdi.

Sho‘ro zamonida ijod erkinligining cheklab qo‘yilishi bunga misol bo‘ladi. Biroq istiqlol iste’dodli yozuvchilarga qalbida uzoq saqlanib kelgan mavzularning badiiy talqini uchun imkon berdi.

Xususan, Said Ahmad, Odil Yoqubov, Shukur Xolmirzayev kabi adiblar istiqlol yillarida mustabid tuzum davrida yaralangan qalbida qolib ketgan voqealarni «Sarob», «Qorako‘z majnun», «Oftob oyim», «Muzqaymoq», «Bandi burgut» kabi asarlarida bayon qildi.

Nasr tamoyillari va mavzulari

Mustaqillik davri o‘zbek nasrida insoniy qadriyatlarni e’zozlash, milliy urf-odatlarni qadrlash, mashhur tarixiy shaxslar hayotini badiiy talqin etish, zamon qahramoniga munosib obrazlarni tasvirlash kabi tamoyillar yetakchilik qiladi.

O‘tgan asrdagi insoniyatni larzaga solgan mudhish hodisalardan biri – bu Ikkinchi jahon urushi. Ayni paytda, afg‘on urushi xunrezliklari to‘g‘risidagi mavzu ham adiblar nazaridan chetda qolgani yo‘q.

Mustaqillik davri nasrida inson va tabiat masalasi adiblar tomonidan ko‘p qalamga olindi.

Zero, tabiat og‘ushidagi minglab, millionlab xilqatlarning o‘z fazilati, fitrati, xususiyati bor.

Bilimingizni sinang