XotirAI logotipiXotirAI
📖 11-sinf · Adabiyot · 164–175-b.

Rashod Nuri Guntekin va «Choliqushi» romani

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Guntekin hayoti va asarlari

XX asrdagi mashhur turk yozuvchilaridan biri Rashod Nuri Guntekin 1889-yil Istanbulda tug‘ilgan. Istanbul universitetining turk tili va adabiyoti bo‘limini tamomlagan (1912).

Katta epik janrga qo‘l urgan yozuvchi dastlab «Sirli qo‘l» (1921) romanini yozadi. Keyinchalik «Xazonrezgi», «Tamg‘a», «Yashil tun» nomli romanlari nashr qilinadi.

Ammo dunyo adabiyotida Rashod Nuri Guntekin «Choliqushi» (1922) romani bilan shuhrat qozondi. Adibning bu romani Mirzakalon Ismoiliy tomonidan o‘zbek tiliga tarjima qilingan (1959).

Inshodagi ilk xotira

Qisqacha: Hikoyachi qiz to‘rtinchi sinfda, o‘n ikki yoshlarda edi. Fransuz tili muallimasi Aleksi opa ilk xotiralar haqida insho yozishni topshirdi. Sho‘xligi uchun qiz sinf burchagidagi kichkina partaga o‘tqazib qo‘yilgan edi. Boshqa qizlar onaning oltin sochi va havorang ko‘zlari haqida yozishdi, qiz esa onasi bunday bo‘lmaganini bilardi. U o‘zini ko‘l ichida baliqdek tug‘ilganga o‘xshataman deb yozdi. Inshosi o‘qilganda dugonalari qahqaha urib kulib yuborishdi.

Ota, ona va Bayrut

Qisqacha: Qizning otasi Nizomiddin nomli suvori mayori edi. Onasiga uylangan yili uni Diyorbakirga jo‘natishgan, keyin Musul, Bag‘dod, Karbalo tomonlarga o‘tgan. Ona zaif edi, kasalini yashirar, Istanbulni ko‘rgisi kelganini otasidan yashirardi. Onaning kasali og‘irlashgach, otasi uni Istanbulga olib borish uchun yo‘lga chiqdi. Tuyalarga ortilgan kajavalarda cho‘ldan o‘tishdi. Bayrutga yetib dengizni ko‘rgach, ona biroz jonlandi. Ertasi kuni ona ochiq sandiq yonida o‘lik topildi.

Bolalik va so‘rlar maktabi

Qisqacha: Qizning onasi vafot etganda u olti yoshda edi; keyin buvisi va xolalari yoniga yuborildi. Buvisidan judo bo‘lganda to‘qqiz yoshda edi, otasi bu safar Tripolidan Albaniyaga ko‘chirilgan edi. Otasi uni kemada Istanbulga olib o‘tib, so‘rlar maktabiga topshirdi. Maktabda qiz mudira xonasida vazani sindirdi, otasi jahli chiqdi, mudira esa kuldi. Qiz sinfda to‘polon qilar, zinapoya panjarasiga minib tushar, quruq daraxtga chiqib olardi.

«Choliqushi» laqabi

Qisqacha: Bog‘dagi quruq daraxtga chiqib, shoxdan shoxga irg‘iganini ko‘rgan muallima uni odam bolasi emas, choliqushi deb koyidi. O‘sha kundan boshlab qizning asl nomi unutildi, hamma uni «Choliqushi» deb ataydigan bo‘ldi. Bu ism keyin oilasiga ham o‘tdi, Farida oti esa juda kam qo‘llanadigan rasmiy ot bo‘lib qoldi. Choliqushi o‘z laqabini yoqtirardi.
Bu odam bolasi emas, choliqushi— muallima, «Choliqushi» romani

Narimon va Komron

Qisqacha: Avgustning oydin kechalaridan birida chorbog‘ga mehmonlar kelgan edi, ular orasida yigirma besh yoshlardagi tul xotin Narimon ham bor edi. Uning eri bir yil avval o‘lgan, shuning uchun u qora kiyib yurar edi. Farida Narimonni o‘lguday chiroyli deb tan oladi, ammo uning erkaklarga noz-karashmasini yoqtirmaydi. Farida Narimon esi past bo‘lamni ko‘z ostiga olib qo‘ygan deb o‘ylaydi va Komronga achinadi.

Chinor ustidagi sahna

Qisqacha: Farida chorbog‘ chetidagi qari chinor ustiga chiqib o‘tirgan edi. Narimon va Komron ayni shu daraxt tagiga kelib to‘xtashdi va Komron Narimonni quchoqladi. Farida o‘zini tutolmay faryod chiqardi, faryodi qahqahaga aylandi, ikkalasi qocha boshladi. Narimon qochdi, Komron esa daraxt tagiga qaytib, Faridadan pastga tushishni so‘radi. Farida rad etib, o‘zini Choliqushi, daraxtlarni esa o‘z koinotim deb atadi. Komron daraxtga chiqa boshladi, ular daraxtda quvlashmachoq o‘ynashdi.

Bilimingizni sinang

XX asrdagi mashhur turk yozuvchisi Rashod Nuri Guntekin qaysi yilda va qaysi shaharda tug‘ilgan?
  1. 1879-yilda Izmirda
  2. 1899-yilda Istanbulda
  3. 1889-yilda Istanbulda
  4. 1889-yilda Ankarada

To‘g‘ri javob: 1889-yilda Istanbulda. Guntekin 1889-yil Istanbulda tug‘ilgan.

Rashod Nuri Guntekin Istanbul universitetining turk tili va adabiyoti bo‘limini qaysi yilda tamomlagan?
  1. 1912-yilda
  2. 1920-yilda
  3. 1905-yilda
  4. 1889-yilda

To‘g‘ri javob: 1912-yilda. U universitetni 1912-yilda tamomlagan.

«Sirli qo‘l» (1921) romanini kim yozgan?
  1. Anton Pavlovich Chexov
  2. Oybek
  3. Rashod Nuri Guntekin
  4. Mirzakalon Ismoiliy

To‘g‘ri javob: Rashod Nuri Guntekin. «Sirli qo‘l» Guntekinning dastlabki romani.

Quyidagi romanlardan qaysi biri Rashod Nuri Guntekin qalamiga mansub?
  1. «Yashil tun»
  2. «Mehrobdan chayon»
  3. «O‘tkan kunlar»
  4. «Sarob»

To‘g‘ri javob: «Yashil tun». «Yashil tun» Guntekinning romanlaridan biri.

Rashod Nuri Guntekinning dunyo adabiyotida shuhrat qozonishiga sabab bo‘lgan «Choliqushi» romani qaysi yilda yozilgan?
  1. 1922-yilda
  2. 1921-yilda
  3. 1959-yilda
  4. 1956-yilda

To‘g‘ri javob: 1922-yilda. «Choliqushi» 1922-yilda yaratilgan.

Guntekinning «Choliqushi» romanini o‘zbek tiliga kim tarjima qilgan?
  1. G‘afur G‘ulom
  2. Abdulla Qahhor
  3. Oybek
  4. Mirzakalon Ismoiliy

To‘g‘ri javob: Mirzakalon Ismoiliy. Romanni Mirzakalon Ismoiliy tarjima qilgan.

Turkiyada Rashod Nuri Guntekinning asarlari necha jilddan iborat qilib bosilgan?
  1. O‘ttiz jilddan
  2. Yigirma to‘rt jilddan
  3. O‘n ikki jilddan
  4. Besh jilddan

To‘g‘ri javob: Yigirma to‘rt jilddan. Asarlari yigirma to‘rt jildda bosilgan (1958–61).

Rashod Nuri Guntekin qaysi yilda vafot etgan?
  1. 1946-yilda
  2. 1922-yilda
  3. 1966-yilda
  4. 1956-yilda

To‘g‘ri javob: 1956-yilda. Adib 1956-yilda vafot etgan.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← Oldingi«Saddi Iskandariy» yakuni va Zahiriddin Muhammad BoburKeyingi →Bobur lirikasi: ruboiy, tuyuq va masnu’