XotirAI logotipiXotirAI
📖 5-sinf · Adabiyot · 110–115-b.

Oybek hayoti va «Fanorchi ota» hikoyasi

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Oybekning hayot yo‘li

Taniqli o‘zbek adibi Muso Toshmuhammad o‘g‘li Oybek 1905-yil 10-yanvar kuni Toshkent shahrida bo‘zchi oilasida tug‘ilgan. Avval maktabda, keyin pedagogika texnikumida o‘qigan.

1925–1930-yillarda O‘rta Osiyo davlat dorilfununi (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti)ning ijtimoiy fanlar fakultetida ta’lim olgan Oybek o‘qishni bitirib, shu dorilfununda muallimlik qilgan.

Dastlabki she’r va dostonlar

She’rlar yozish bilan ijodini boshlagan Oybekning dastlabki to‘plami «Tuyg‘ular» nomi bilan 1926-yilda chop etildi. Shundan so‘ng shoir yirik she’riy janr hisoblangan dostonchilikka qo‘l uradi.

Romanlar va kichik hikoyalar

Oybekning keyinchalik yozgan yirik nasriy asarlari – «Qutlug‘ qon» (1940), «Navoiy» (1944), «Quyosh qoraymas» (1958) singari romanlarining «xamirturush»i ham kichik-kichik hikoyalar bo‘lgandi.

Ular sirasiga «Fanorchi ota», «Musicha», «Singan umid», «Tillatopar», «Gulnor opa» kabi hikoyalarni kiritish mumkin.

Shunday asarlardan biri o‘tgan asrning 30-yillarida yozilgan «Fanorchi ota» hikoyasidir.

Fanorchi ota: bolalar va fanor

Qisqacha: Tursunqul akaning darvozasi tepasidagi fanorni har kuni kechqurun past bo‘yli, burushiq yuzli yuvosh chol yoqib ketadi; bolalar uni «Fanorchi ota» deb atashadi. Bolalar avval fanorga do‘ppi otishadi, keyin tosh va kesak otib, uning oynalarini sindirishni o‘rganadilar. Fanorchi ota haftada uch-to‘rt marta yangi oyna taqadi, lekin hech narsa demaydi.
Tor, qiyshiq ko‘chaning o‘ksiz oqshomini Tursunqul akaning churuk darvozasi tepasiga o‘tqizilgan bir fanorning titrak nurlarigina yoritar edi.— Oybek, «Fanorchi ota» hikoyasining boshlanishi

Qosim cho‘loq va chol

Qisqacha: Eng battol bola Qosim cho‘loq fanorni sindirishni taklif qiladi va bolalar tosh-kesak otib fanorning hamma ko‘zlarini teshadi. Fanorchi ota kelib, buzilgan fanorni ko‘radi, bolalarga yalingansimon qaraydi va fanorga tegmaslikni so‘raydi. U yoshlarga qorong‘i ham yorug‘ ham baravar, qari-qartanglarga esa chiroq judayam kerakligini aytadi.

Ariqdagi chol va bolalarning tavbasi

Qisqacha: Fanorchi ota tunov kuni yomg‘irli kechada o‘chgan fanor yonida ariqda yotgan o‘zidan ham qari kishini topib, tortib chiqarganini va uyiga eltib qo‘yganini aytadi. Bolalar «Rost!» deb javob beradi, Ahmad esa endi sindirganni otasiga tutib berishini aytadi, bolalar sindirmaslikka va’da beradi. Shundan beri fanorga shikast yetmaydi; oxirida fanor o‘rnida elektr lampochka yonadi va hikoyachi Fanorchi otani xotirlaydi.
Kim endi sindirsa, shuni tutib beramiz otamga— Ahmad, «Fanorchi ota» hikoyasi

Hikoya tahlili: fanor va insoniylik

XX asr boshlarida esa hali uy va ko‘chalarni elektr chiroqlari yoritmas, xonadonlarda shamchiroq, qorachiroqlardan foydalanilar edi. Ko‘chalarga fanorlar ilinar, ular elektr toki bilan emas, kerosin bilan yondirilardi.

Sheriklarini fanor ko‘zlarini sindirishga, shu yo‘l bilan keksa Fanorchi otaning g‘ashiga tegishga da’vat etadi.

Fanorchi otaning yuragi shafqatga, mehrga, bir so‘z bilan aytganda, insoniy hislarga limmo-lim to‘la.

Bolalik mavzusi va 20 jild

Yozuvchining ijodiy merosi 20 jildni tashkil etishi ham buning yorqin dalilidir.

Oybek o‘z ijodi davomida bolalik mavzusiga qayta-qayta murojaat etishdan charchamaydi. «Fanorchi ota»dan tashqari, uning «Gulnor opa», «Musicha», «Tillatopar», «Singan umid» singari kichik hikoyalari ham aynan bolalik xotiralari asosida dunyoga kelgan.

Agar 1944-yilda yozilgan «Navoiy» romanida buyuk mutafakkirning ziddiyatlarga to‘la hayoti tasvirlangan bo‘lsa, «Alisherning bolaligi» qissasi to‘laligicha bo‘lg‘usi shoirning yoshlik pallalaridan hikoya qiladi.

Bilimingizni sinang

«Oybek» taxallusi bilan tanilgan o‘zbek adibining to‘liq ismi nima?
  1. Muso Toshmuhammad o‘g‘li
  2. Homil Muso o‘g‘li
  3. Habibulla Abdulla o‘g‘li
  4. Mirkarim Hakim o‘g‘li

To‘g‘ri javob: Muso Toshmuhammad o‘g‘li. Oybekning to‘liq ismi Muso Toshmuhammad o‘g‘li.

Oybek qaysi sanada va qanday oilada dunyoga kelgan?
  1. 1900-yil 10-yanvarda, ziyoli oilasida
  2. 1905-yil 10-yanvarda, kosib oilasida
  3. 1907-yil 10-fevralda, bo‘zchi oilasida
  4. 1905-yil 10-yanvarda, bo‘zchi oilasida

To‘g‘ri javob: 1905-yil 10-yanvarda, bo‘zchi oilasida. Oybek 1905-yil 10-yanvar kuni Toshkentda bo‘zchi oilasida tug‘ilgan.

Oybek o‘qishni qanday tartibda olib borgan?
  1. Avval maktabda, keyin pedagogika texnikumida
  2. Avval madrasada, keyin dorilfununda
  3. Avval texnikumda, keyin maktabda
  4. Avval Moskvadagi institutda, keyin texnikumda

To‘g‘ri javob: Avval maktabda, keyin pedagogika texnikumida. Oybek avval maktabda, keyin pedagogika texnikumida o‘qigan.

Oybek 1925–1930-yillarda O‘rta Osiyo davlat dorilfununining qaysi fakultetida ta’lim olgan?
  1. Ijtimoiy fanlar fakultetida
  2. Filologiya fakultetida
  3. Tarix fakultetida
  4. Huquq fakultetida

To‘g‘ri javob: Ijtimoiy fanlar fakultetida. Oybek dorilfununning ijtimoiy fanlar fakultetida o‘qigan.

Oybekning «Tuyg‘ular» nomli dastlabki she’riy to‘plami qaysi yilda chop etilgan?
  1. 1926-yilda
  2. 1924-yilda
  3. 1940-yilda
  4. 1931-yilda

To‘g‘ri javob: 1926-yilda. «Tuyg‘ular» 1926-yilda chop etilgan.

Oybek asarlarini yozilgan yillari bilan moslang: 1) «Dilbar – davr qizi»; 2) «Baxtigul va Sog‘indiq»; 3) «Qutlug‘ qon»; a) 1931; b) 1933; c) 1940.
  1. 1-b, 2-a, 3-c
  2. 1-a, 2-b, 3-c
  3. 1-c, 2-b, 3-a
  4. 1-a, 2-c, 3-b

To‘g‘ri javob: 1-a, 2-b, 3-c. «Dilbar – davr qizi» – 1931, «Baxtigul va Sog‘indiq» – 1933, «Qutlug‘ qon» – 1940.

Oybek she’r yozish bilan ijodini boshlagach, qaysi yirik she’riy janrga qo‘l urgan?
  1. Doston
  2. Ruboiy
  3. G‘azal
  4. Masnaviy-roman

To‘g‘ri javob: Doston. Shoir yirik she’riy janr – dostonchilikka qo‘l urgan.

Quyidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. Oybekning «Navoiy» romani 1944-yilda yozilgan. II. «Quyosh qoraymas» romani 1958-yilda yozilgan. III. «Qutlug‘ qon» romani 1932-yilda yozilgan.
  1. I va III
  2. II va III
  3. I, II va III
  4. I va II

To‘g‘ri javob: I va II. «Qutlug‘ qon» 1940-yilda yozilgan, III hukm noto‘g‘ri.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← Oldingi«Zulmat ichra nur» qissasi: parchaning yakuni va tahliliKeyingi →Oybek «Bolalik» qissasi va Mirtemir she’rlari