Odil Yoqubov «Muzqaymoq» hikoyasi (yakuni va tahlili)

Mavzular

Dadam bilan vidolashuv kuni

Keyinchalik marhum oyimlar ko‘p aytguvchi edilar: – Noinsoflar jilla qursa yarim soat ham fursat bermadilar.

Ellik so‘m va besh so‘mlik

Umrimda bir marta senga muzqaymoq olib bermoqchi bo‘lgan edim, bu ham nasib etmadi.— Otasi, Odil Yoqubov «Muzqaymoq» hikoyasi

Qatag‘on davri va Karimov da’vati

Millionlab asl insonlar arzimagan sabablar, tuhmat, adolatsizliklar tufayli tazyiqlarga uchragan, qamalgan va hatto otib, yo‘q qilib yuborilgan davrlar bo‘ldi. Bu davr insoniyat tarixiga Stalin qatag‘onlari davri bo‘lib kirdi.

Aziz o‘quvchi! Hali Siz Abdulla Qodiriy, Abdurauf Fitrat, Abdulhamid Cho‘lpon, Usmon Nosir kabi xalqimizning ulkan ijodkorlari hayoti va ijodi bilan tanishganingizda, qatag‘on siyosati va uning yovuzliklari haqida yana ko‘p ma’lumotlarga ega bo‘lasiz.

Bu hikoya Birinchi Prezidentimizning «Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch» kitobida ta’kidlangan quyidagi da’vatning naqadar muhim ekanini yana bir bor tasdiqlaydi:

begunoh qurbon bo‘lgan insonlar xotirasini abadiylashtirish biz uchun ham qarz, ham farz— Islom Karimov, «Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch»

Yozuvchi va uning otasi

Adib Odil Yoqubov ham o‘z otasi taqdiri misolida qatag‘on davrining dahshatlari aks etgan bolalik xotiralarini qalamga oladi. Mehnatkash, halol, sadoqatli otasining o‘z xizmatlari uchun tuhmatga uchrab, qatag‘on qilingani voqealarini tasvirlaydi.

Bo‘lajak yozuvchi ham o‘n yashar chog‘larida otasining qo‘rquv va xavotir ichida yurgan kunlari guvohi bo‘lgan. Otasi sho‘ro idoralarida katta-katta lavozimlarda ishlagan, buvalari Yoqubshayx so‘filik qilgani uchun o‘g‘li urilib tuman moliya bo‘limiga kichik bir vazifaga tushirib qo‘yilgan.

Ana shunday kunlarning birida ota hibsga olinadi.

Kotib va Pavlik Morozov

Bu fikrlar xushsurat yigitcha – shahar komsomol qo‘mitasi kotibining yozuvchi otasiga qamalgunicha xushomad qilib yurib, musibatdan so‘ng yovga aylanib, hatto, bolani tahqirlashi, «Qashqirdan tug‘ilgan qashqircha» deb haqoratlashi parchasida yaqqol aks etadi.

Sho‘ro zamonida o‘z otasini dushman sanab, qizil askarlarga tutib bergan Pavlik Morozov degan bola qahramonga aylantirilib, barcha maktab o‘quvchilariga ibrat qilib ko‘rsatilardi.

Ana shunday targ‘ibot-tashviqotlar ta’sirida asl voqelikni tushunmay yurgan hikoya qahramoni tintuv chog‘i o‘z uyida kitob javoni qulfini ochib berib, o‘zini Pavlik Morozov deb maqtaganlaridan g‘ururlanadi.

Hikoyaning g‘oyasi

Bu tasvirlar orqali yozuvchi inson ichki dunyosining naqadar murakkabligini, yolg‘on aqidalar, g‘oyalarga ishontirilgan odam o‘z yaqinlarining dushmaniga aylanishi mumkinligini ta’kidlaydi.

Yozuvchi mustaqillikning qadriga yetish, o‘shanday yovuzliklar bo‘lmasligi uchun kurashish, mehr-oqibat, adolat g‘oyalari barqaror bo‘lishiga erishish fikrini ilgari suradi.

Bilimingizni sinang