XotirAIPirimqul Qodirov hayoti va «Yulduzli tunlar» (1-qism)
Mavzular
Adib va tug‘ilishi
Zamonaviy o‘zbek nasrining rivojiga salmoqli hissa qo‘shgan adiblarimizdan biri O‘zbekiston xalq yozuvchisi Pirimqul Qodirovdir. U o‘z safdoshlari – Asqad Muxtor, Said Ahmad, Odil Yoqubovlar bilan birga ustoz adiblar – G‘afur G‘ulom, Oybek, Abdulla Qahhorlar qalamini yerga tushirmay, milliy adabiyotimiz ravnaqini yana bir pog‘ona yuksaltirgan taniqli yozuvchi hisoblanadi.
Pirimqul Qodirov 1928-yilning 25-oktabrida hozirgi Xo‘jand viloyati hududidagi Kengko‘l qishlog‘ida cho‘pon oilasida dunyoga kelgan. Kolxozlashtirish (1930–1933-yillar) davrida ko‘pchilik qatori uning otasi – o‘ziga to‘q Qodir cho‘pon ham quloq qilinadi.
O‘qishi va dissertatsiya
Ikkinchi jahon urushi yillarida o‘spirin Pirimqul kolxozdagi mashaqqatli yumushlarni bajarishda kattalarga yelkadosh bo‘ldi, bir parcha qora non topib yeyish qanchalar qiyinligini o‘z ko‘zlari bilan ko‘rdi.
Qishloq maktabida yaxshi o‘qigani, ilm-u ijodga chanqoqligi tufayli izlab-izlab Toshkent davlat universitetini topib keldi va uning sharqshunoslik fakultetiga o‘qishga kirdi. 1951-yilda bu fakultetni muvaffaqiyatli bitirgach, bir muddat Til va adabiyot institutida ishladi.
P. Qodirov adabiy ijodning sir-u sinoatlarini chuqur o‘rganish maqsadida Moskvadagi aspiranturaga kiradi va 1954-yilda ustozi Abdulla Qahhor asarlarining til va uslubiy jihatlari tadqiq etilgan nomzodlik dissertatsiyasini yoqlaydi.
Dastlabki kitob va asarlar
Talabalik paytidayoq Pirimqul Qodirov o‘zining dastlabki kitobi – «Studentlar»ni (1951-yil) e’lon qildi. Shundan keyin uning ko‘plab hikoyalari, qissalari va yirik romanlari millionlab o‘quvchilarini topdi.
- Qissalar: «Qadrim» (1961-yil), «Erk» (1968-yil), «Meros» (1974-yil), «Yayra institutga kirmoqchi» (1979-yil), «Najot» (1980-yil).
- Romanlar: «Uch ildiz» (1958-yil), «Qora ko‘zlar» (1966-yil), «Olmos kamar» (1976-yil), «Yulduzli tunlar» (1979-yil), «Avlodlar dovoni» (1989-yil).
Birida paxtakorlar («Meros»), boshqasida ziyolilar («Uch ildiz»), yana birida neft konlarini izlovchilar («Qadrim») hayoti qalamga olingan bo‘lsa-da, barchasida inson taqdiri, uning ruhiy dunyosi qatlamlari chuqur mushohada qilinadi.
Tarixiy mavzu va ta’qib
Abdulla Qodiriy, Oybek singari adiblar boshlab bergan tarixiy mavzular talqini P. Qodirovni ham jiddiy izlanishlar sari rag‘batlantirdi. U qariyb yigirma yillik umrini mana shu izlanishlarga bag‘ishladi. P. Qodirovning dastlabki tarixiy asari – «Yulduzli tunlar» («Bobur») romani atrofida ham sho‘ro mafkurachilari chakana vahima qo‘zg‘adilar.
Yozuvchini tarixga to‘g‘ri yondashuvni bilmaslikda, zolim podsholarni ulug‘lashda, o‘tmishni ideallashtirishda aybladilar. Asarning ko‘p joylarini qayta ishlashga majbur etmoqchi bo‘ldilar. Mustaqillik yillari yozuvchi va uning ijodi qarshisida barcha eshiklar ochildi – adib asarlari o‘nlab xorijiy tillarga tarjima qilinib olamga yuz tutdi.
Xo‘jandga yo‘l va ona
Xo‘jandda dardlashuv
Amir Temur qilichi
«Rosti – rusti», ya’ni «Kuch – adolatdadir»— Amir Temur muhridagi so‘zlar, qilich po‘latiga bitilgan («Yulduzli tunlar»)
Temurbek va sabr
Bilimingizni sinang
Pirimqul Qodirov qaysi yilning qaysi sanasida dunyoga kelgan?
- 1925-yil 15-oktabr
- 1930-yil 25-oktabr
- 1928-yil 25-oktabr
- 1928-yil 15-noyabr
To‘g‘ri javob: 1928-yil 25-oktabr. Adib 1928-yilning 25-oktabrida Kengko‘l qishlog‘ida tug‘ilgan.
Pirimqul Qodirov hozirgi Xo‘jand viloyati hududidagi qaysi qishloqda cho‘pon oilasida tug‘ilgan?
- Konibodom
- Isfayram
- Axsi
- Kengko‘l
To‘g‘ri javob: Kengko‘l. Adib Kengko‘l qishlog‘ida cho‘pon oilasida dunyoga kelgan.
Pirimqul Qodirovning o‘ziga to‘q otasi Qodir cho‘pon qaysi tarixiy jarayon davrida quloq qilingan?
- Ikkinchi jahon urushi davrida
- Moskvadagi aspirantura yillarida
- Kolxozlashtirish davrida
- Mustaqillik yillarida
To‘g‘ri javob: Kolxozlashtirish davrida. Qodir cho‘pon kolxozlashtirish davrida quloq qilingan.
Pirimqul Qodirov tarjimai holida tilga olingan kolxozlashtirish qaysi yillarda o‘tgan?
- 1936–1938-yillarda
- 1930–1933-yillarda
- 1925–1928-yillarda
- 1941–1945-yillarda
To‘g‘ri javob: 1930–1933-yillarda. Kolxozlashtirish 1930–1933-yillarga to‘g‘ri keladi.
Pirimqul Qodirov Moskvadagi aspiranturada o‘qib, nomzodlik dissertatsiyasini qaysi yilda yoqlagan?
- 1961-yilda
- 1954-yilda
- 1958-yilda
- 1951-yilda
To‘g‘ri javob: 1954-yilda. Nomzodlik dissertatsiyasi 1954-yilda yoqlangan.
Pirimqul Qodirov asarlari va ularda hayoti qalamga olingan toifalarni moslang: 1) «Meros»; 2) «Uch ildiz»; 3) «Qadrim». a) ziyolilar; b) paxtakorlar; c) neft konlarini izlovchilar.
- 1-a, 2-b, 3-c
- 1-b, 2-c, 3-a
- 1-c, 2-a, 3-b
- 1-b, 2-a, 3-c
To‘g‘ri javob: 1-b, 2-a, 3-c. «Meros» – paxtakorlar, «Uch ildiz» – ziyolilar, «Qadrim» – neft konlarini izlovchilar.
Pirimqul Qodirov romanlarini yozilgan yillari bilan moslang: 1) «Uch ildiz»; 2) «Qora ko‘zlar»; 3) «Olmos kamar»; 4) «Avlodlar dovoni». a) 1966-yil; b) 1989-yil; c) 1958-yil; d) 1976-yil.
- 1-a, 2-c, 3-d, 4-b
- 1-c, 2-a, 3-b, 4-d
- 1-c, 2-a, 3-d, 4-b
- 1-d, 2-a, 3-c, 4-b
To‘g‘ri javob: 1-c, 2-a, 3-d, 4-b. «Uch ildiz» 1958, «Qora ko‘zlar» 1966, «Olmos kamar» 1976, «Avlodlar dovoni» 1989-yilda yozilgan.
Pirimqul Qodirovning «Yulduzli tunlar» romani qaysi yilda yozilgan?
- 1980-yilda
- 1989-yilda
- 1976-yilda
- 1979-yilda
To‘g‘ri javob: 1979-yilda. «Yulduzli tunlar» 1979-yilda yozilgan.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash