Saida Zunnunova va Shuhrat: hayoti va ijodi

Mavzular

Ilk she’r va to‘plamlar

Saida Zunnunovaning ilk she’ri – «Salom senga» 1945-yili Andijon viloyatining «Paxta fronti» gazetasida bosilgan. Uning birinchi she’riy to‘plami talabalik yillari nashr etilgan. «Saidaning birinchi kitobini o‘qib, «Qizingiz yozdi» deb nom qo‘yib berganman, – deb yozgan edi akademik shoir G‘afur G‘ulom.

Ustozlar ishonchini oqlagan shoiraning birin-ketin «Yangi she’rlar», «Gullar vodiysi», «Qizlarjon», «She’rlar», «Bir yil o‘ylari», «Nilufar» she’riy to‘plamlari bosmadan chiqdi.

Dostonlar: Surat bilan suhbat

Shoira go‘zal lirik she’rlar bilan bir vaqtda «Sodiq va Anor», «Xayrixon», «Surat bilan suhbat», «Qo‘shnilarim» singari dostonlar ham yaratdi. «Surat bilan suhbat» dostoni shoira ijodida alohida mavqega ega. Bu asari bilan shoira iymoni butun onalarga, ayollarga madhiya bitadi.

Dostonda onaning urush tufayli ota mehridan benasib bo‘lgan, ne mashaqqatlar bilan o‘stirgan o‘g‘lining nikoh kechasidan keyingi iztirobli o‘y-xotiralari tasvirlanadi. Onaning qalbida ikki qarama-qarshi kechinma – farzandining kamolga yetgani, to‘yini ko‘rganidan quvonch, shukronalik hamda shu kunlarga yetolmaganlar haqidagi g‘am-anduhli xotiralar kurashadi.

Hikoya, qissa, pyesa va Said Ahmad

Saida Zunnunova o‘zbek xotin-qizlari hayotini o‘rganish, ular turmushidagi mashaqqatli jihatlar va murakkabliklarga jamoatchilik e’tiborini jalb etish niyatida oila va muhabbat mavzusida bir qancha hikoya va qissalar yozdi. Uning «Gulbahor», «Povest va hikoyalar», «Gulxan», «Do‘stlik» kabi kitoblari xalqimizning ma’naviy mulkiga aylangan. Adibaning «Ona», «Ko‘zlar» nomli pyesalari ham bor.

Saida Zunnunova sevimli adibimiz Said Ahmadning turmush o‘rtog‘idir. Said Ahmad tuhmat bilan «xalq dushmani» sifatida qamalganda, Saida opa uning hayotga, ijodga qaytishiga madad bo‘ldi. Shoira ezgulik, adolat uchun kurashni, halol mehnatni o‘zining hayotiy maslagi deb bilgan.

Vafoti va she’rlaridan namunalar

Saida Zunnunova uzoq umr ko‘rmadi. U ayni ijodiy kamolot pallasida – 1977-yilning 20-martida 51 yoshida vafot etdi. Shoira shaxsiga ehtirom sifatida Toshkent va Andijon shaharlaridagi bittadan ko‘cha hamda Andijon viloyatining Bo‘z tumanidagi akademik litseyga uning nomi berilgan. Shuningdek, Toshkent shahrida Said Ahmad va Saida Zunnunovalarga muhtasham haykal ham qo‘yilgan.

Jahon mening bag‘rimdami yo men jahon bag‘rida, / Yuz bahorning yellarimi sochlarimni silagan?!— Saida Zunnunova, «Qizimga» she’ri

Dunyoda ne yaxshi xislatlar bor, / Hammasi, hammasi senda mujassam.— Saida Zunnunova, «Mening Vatanim» she’ri

Boshi toshdan bo‘lsin jigarlaringiz, / Ammo tosh bo‘lmasin ko‘ksida yurak.— Saida Zunnunova she’ridan

Shuhrat: tug‘ilishi va o‘qishi

Asl ot-u nasabi G‘ulom Aminjon o‘g‘li Alimov bo‘lgan shoir Shuhrat 1918-yilning 19-aprelida Toshkent shahrining Hastimom (Hazrati Imom) mahallasida tug‘ilgan. Bo‘lajak ijodkor oldin mahalladagi otinoyi maktabida, keyin sho‘ro maktabida o‘qigan. Adabiyot o‘qituvchisi Yunus Latifning ta’sirida badiiy adabiyotga mehr qo‘yib, she’rlar yoza boshlagan.

Shuhratning birinchi she’ri 1935-yilda 17 yoshida e’lon qilindi. Kasbiga ko‘ra transport injeneri bo‘lishiga qaramay, adabiyotga qiziqishi katta bo‘lganligi sababli Yozuvchilar uyushmasiga ishga kirdi. U 1930-yillarning ikkinchi yarmidan e’tiboran bitgan she’rlarida «Shuhrat» taxallusini qo‘llay boshladi. O‘sha yillarda Shuhratning «Orzu va qasos» dostoni, «Mehrol» nomli ertakdostoni chop etildi.

Shuhrat: urush va balladalar

1941-yilda Ikkinchi jahon urushi boshlangach, shoir Shuhrat urushga safarbar qilindi va u yerda 1943-yilda og‘ir yarador bo‘lgunga qadar janglarda qatnashdi. Frontdan qaytgach, urush mavzusida «Shinelli yillar daftari» she’rlar turkumini yozdi, «Farzand», «So‘lmas chechaklar» kabi dostonlar yaratdi.

Shuhrat: qamoq, romanlar, vafot

1958-yilda birinchi romani «Shinelli yillar»ni yozdi. 1965-yilda adibni elga mashhur qilgan «Oltin zanglamas» romani bosilib chiqdi. 1968-yilda «Jannat qidirganlar» romani chop etildi. Yozuvchining tarixiy mavzudagi «Mashrab» romani vafoti sababli tugallanmay qoldi. Shuhrat 1993-yilning 20-iyunida uzoq davom etgan og‘ir kasallikdan vafot etdi.

Bilimingizni sinang