XotirAI logotipiXotirAI
📖 7-sinf · Adabiyot · 58–70-b.

Mirmuhsin: «Me’mor» romanidan parcha (1-qism)

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Mirmuhsin: mukofotlar va vafoti

Mirmuhsin uzoq yillik ijodiy faoliyati uchun 1974-yilda Hamza nomidagi davlat mukofoti, 1998-yilda «El-yurt hurmati» ordeni bilan taqdirlangan.

Adibga 1981-yilda «O‘zbekiston xalq yozuvchisi» unvoni berilgan.

Adib 2005-yil 2-fevralda Toshkent shahrida vafot etdi.

Me’mor: Najmiddin Buxoriy va o‘g‘li

Iste’dodli me’mor, muhtasham imoratlar qurib, go‘zallik yaratishdan boshqa narsani o‘ylamaydigan ijodkor Najmiddin Buxoriy temuriy hukmdor Shohrux zamonida Hirot shahriga kelib, ulkan ishlar qiladi.

Quyidagi parchada boshiga ulkan baxtsizlik tushib, ota yurtiga qaytayotgan me’mor Buxoriy kechirgan voqealar tasvir etiladi.

G‘avvos Muhammadning to‘poloni

Qisqacha: Qum sahrosida badavlat xonadonning o‘g‘li G‘avvos Muhammad arava o‘rtasida yotib oh ura boshladi va yo‘ldoshlarini so‘kdi. U Zavrakni o‘zini yo‘ldan ozdirishda ayblab, Hirotga qaytishni talab qildi. Zulfiqor uni tinchlantirishga urindi, lekin G‘avvos nasihatni qabul qilmadi. Zavrak uni to‘ng‘iz deb atadi, G‘avvos ham unga shunday javob qaytardi.

Badia G‘avvosni haydaydi

Qisqacha: Badia aravakash Horunbekdan iltimos qilib birinchi aravani to‘xtatdi va ikkinchi aravaga o‘tdi. U G‘avvosni tinchlantirmoqchi bo‘ldi, lekin G‘avvos qaytib ketaman deyaverdi. G‘azablangan Badia xanjarini olib, uni aravadan otib yuborishni buyurdi. Zulfiqor G‘avvosni qumga otib yubordi va aravalar to‘xtamay ketaverdi. Keyin Zavrak G‘avvosni uchinchi aravadagi yuklar ustiga chiqarib qo‘ydi.
Nomard! Qo‘rqoq!— Badia, G‘avvos Muhammadga («Me’mor» romanidan)

Qizilqumda Me’morning orzusi

Qisqacha: Qizilqumda, ya’ni «Do‘zax» deb atalmish joyda ham cho‘ponlar yashardi. Me’mor bu yerlarda o‘zini bardam sezdi va Hirotni rutubatli joy deb esladi. U Ma’suma bekaga Buxoroga yetgach, ro‘yi zaminda tengi yo‘q katta madrasa tarhini chizishini aytdi. Ma’suma beka uning fikrlarini doim quvvatlardi, ammo yuragi Hirotda qolgan o‘g‘li Nizomiddinda edi.

Karki va Jayhun bo‘yi

Qisqacha: Xuftonga yaqin uch arava Jayhun bo‘yidagi Karki shahriga yetib keldi; bu yer Xuroson bilan Movarounnahr chegarasi edi. Me’mor qizi bilan daryo bo‘yida suv ichdi va xufton namozini o‘qidi. G‘avvosga yaxshi gapirdi, G‘avvos esa uzr so‘radi. Daryodan o‘tkazadigan sol va qayiqlar Xalachda bo‘lgani uchun uch arava erta tongda daryo yoqalab yurdi.
Bir tomon qum, bir tomon suv...— «Me’mor» romanidan parcha

Girdibod va Nizomiddin xayoli

Qisqacha: Yo‘lda qumlarning suvdek oqishi va yumronlarning bezovtaligini Horunbek bo‘ron belgisi deb tushuntirdi. Me’mor olisda ikki girdibodni ko‘rdi, Horunbek esa qiblanamo bilan yo‘nalishni aniqladi. Girdibodlar Me’morga Hirotdagi minoralarni va Mirzo madrasasining ikki guldastasini eslatdi. Uning ko‘z oldiga o‘g‘li Nizomiddin keldi va u saltanatga qarshi chiqqan o‘g‘lining qilmishidan kuyindi.

Xalach bo‘roni va buyuk qasr

Qisqacha: Xalach bo‘roni kutilmaganda boshlanib, karvonni daryo bo‘yiga yetkazmay to‘xtatdi. Horunbek hammaga aravalar tagiga kirishni buyurdi. Me’mor girdibodlar orasidan Oqsaroydan ham, Bog‘i Jahonoro qasridan ham buyuk qasrni ko‘rdi va buni tush emas, uyg‘oq paytida ko‘rganini aytdi. U shogirdini daftar, toshqalam va jozvar bilan chaqirishni so‘radi.

Bilimingizni sinang

Mirmuhsin uzoq yillik ijodiy faoliyati uchun qaysi yilda Hamza nomidagi davlat mukofoti bilan taqdirlangan?
  1. 1981-yilda
  2. 2005-yilda
  3. 1974-yilda
  4. 1998-yilda

To‘g‘ri javob: 1974-yilda. Adib 1974-yilda Hamza nomidagi davlat mukofotiga sazovor bo‘lgan.

Mirmuhsinga «O‘zbekiston xalq yozuvchisi» unvoni qaysi yilda berilgan?
  1. 1981-yilda
  2. 1998-yilda
  3. 1974-yilda
  4. 2005-yilda

To‘g‘ri javob: 1981-yilda. Unvon adibga 1981-yilda berilgan.

Mirmuhsin qachon va qayerda vafot etgan?
  1. 2005-yil 12-fevralda Toshkent shahrida
  2. 2005-yil 2-fevralda Buxoro shahrida
  3. 2005-yil 2-fevralda Toshkent shahrida
  4. 1981-yil 2-fevralda Toshkent shahrida

To‘g‘ri javob: 2005-yil 2-fevralda Toshkent shahrida. Adib 2005-yil 2-fevralda Toshkent shahrida vafot etgan.

«Me’mor» romanida Najmiddin Buxoriyning yolg‘iz o‘g‘li Nizomiddin qanday guruhlarga qo‘shilgan?
  1. Shohrux saroyidagi me’morlar guruhiga
  2. Saltanatga yov bo‘lgan guruhlarga
  3. Karvon aravakashlari to‘dasiga
  4. Hirot cho‘ponlari jamoasiga

To‘g‘ri javob: Saltanatga yov bo‘lgan guruhlarga. Nizomiddin saltanatga yov bo‘lgan guruhlarga qo‘shilgan.

«Me’mor» romanida Najmiddin Buxoriyning o‘g‘li Nizomiddin Shohruxga suiqasd qilganlardan biri sifatida nima bo‘ladi?
  1. Qizilqumga tashlab ketiladi
  2. Hirotdan haydaladi
  3. Qo‘lga olinib, qatl etiladi
  4. Buxoroga surgun qilinadi

To‘g‘ri javob: Qo‘lga olinib, qatl etiladi. Nizomiddin qo‘lga olinib, qatl etiladi.

«Me’mor» romanidagi G‘avvos Muhammad qanday xonadonning o‘g‘li sifatida tasvirlangan?
  1. Me’morlar xonadonining
  2. Cho‘ponlar xonadonining
  3. Aravakashlar xonadonining
  4. Badavlat xonadonning

To‘g‘ri javob: Badavlat xonadonning. G‘avvos badavlat xonadonning lo‘mbillagan o‘g‘li.

«Me’mor» romanida Zavrak G‘avvos Muhammadning shunaqaligini bilgani uchun uni qanday atagan?
  1. Tutqanoq
  2. Nomard
  3. To‘ng‘iz
  4. Qo‘rqoq

To‘g‘ri javob: To‘ng‘iz. Zavrak G‘avvosni to‘ng‘iz deb atagan.

«Me’mor» romanida Badia aravakash Horunbekdan nimani iltimos qilgan?
  1. Qiblanamoni berishni
  2. Suv keltirishni
  3. Otlarni almashtirishni
  4. Birinchi aravani to‘xtatishni

To‘g‘ri javob: Birinchi aravani to‘xtatishni. Badia birinchi aravani to‘xtatishni iltimos qilgan.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiAsqad Muxtor, she’r vaznlari, MirmuhsinKeyingi →«Me’mor» romanidan parcha (2-qism) va roman turlari