XotirAIChingiz Aytmatov «Oq kema»: bola, durbin va Shoxdor ona bug‘u ertagi
Mavzular
Tog‘dan durbin bilan qarash
Qishloqning eng chekkasida, ko‘rinishdan turarjoyni eslatmaydigan kichkinagina uy turardi. To‘rt yillik maktab mana shu edi.
Toshlar va bobo ko‘lobi
Baliqqa aylanish orzusi
Oq kema va ota xayoli
Xayoldagi suzish va ertak oxiri
Enasoy qo‘shig‘i va qirg‘izlar
Bobosi bolaga qirg‘izlar uchun muqaddas hisoblangan Shoxdor ona bug‘u haqidagi ertakni aytib beradi. Bolaning qalbida pokiza, oliyjanob va mehribon bug‘uga nisbatan cheksiz muhabbat paydo bo‘ladi.
Bir qirg‘iz qabilasi ulkan va muzday daryo bo‘yida yashardi. Bu daryoni hozir Yenisey deyishadi, ilgarilari Enasoy deb yuritishgan.
Sendan ulkan daryo yo‘qdir, Enasoy, / Sendan aziz tuproq yo‘qdir, Enasoy, / Sendan chuqur dard ham yo‘qdir, Enasoy, / Sendan ozod quchoq yo‘qdir, Enasoy.— Enasoy haqidagi qo‘shiq (Shoxdor ona bug‘u ertagida)
Adovat va qush bashorati
Enasoy bo‘yida turli elatlar yashashardi. Ular g‘oyat og‘ir hayot kechirishardi, chunki ular bir-biriga doimo adovat ko‘zi bilan qarar edilar. Odamning odamga ichi achimasdi. Odam odamni g‘ajirdi.
O‘rmonda bir g‘aroyib qush paydo bo‘lib qoldi. «Katta baxtsizlik bo‘ladi! Katta baxtsizlik bo‘ladi!» Shunday bo‘ldi ham. O‘sha qora kun keldi.
Qulchi dafni va qirg‘in
Yetimlar, xon va Baymoq kampir
ikki qum zarrasi – ikki inson bolasini bag‘ringga olgin.— Cho‘tir Baymoq kampir, Enasoyga murojaat qilib
Bilimingizni sinang
«Oq kema»da bola daryo bo‘yidagi tanish toshlarini qaysi nomlar bilan atagan?
- «Tuya», «qoplon», «egar», «tank»
- «Tuya», «bo‘ri», «ayiq», «tank»
- «Qo‘y», «bo‘ri», «egar», «tank»
- «Tuya», «bo‘ri», «egar», «tank»
To‘g‘ri javob: «Tuya», «bo‘ri», «egar», «tank». Bola toshlarni «tuya», «bo‘ri», «egar», «tank» deb atagan.
«Oq kema»da buvisi bolaning daryoga tushishidan qo‘rqib, bobosiga ta’na qilgach, Mo‘min chol nima qilishga qaror qildi?
- Bolani daryo bo‘yiga yaqinlashtirmaslikka
- Bolaga suzishni o‘rgatishga
- Daryo ustiga ko‘prik qurishga
- Sayozlikda toshlardan ko‘lob qilishga
To‘g‘ri javob: Sayozlikda toshlardan ko‘lob qilishga. Mo‘min chol bola bexatar cho‘milishi uchun sayozlikda toshlardan ko‘lob qilishga qaror qilgan.
«Oq kema»da bolaning g‘alati orzusi nima edi?
- Matros bo‘lib, oq kemada suzish
- Baliqqa aylanib, uzoq-uzoqlarga suzib ketish
- Bug‘uga aylanib, o‘rmonga ketish
- Qush bo‘lib, Issiqko‘l ustida uchish
To‘g‘ri javob: Baliqqa aylanib, uzoq-uzoqlarga suzib ketish. Bola baliqqa aylanib, uzoq-uzoqlarga suzib ketishni orzu qilgan.
«Oq kema»da bola ko‘lobda tol shoxchasini ushlab, o‘zini oqimga otganda suvga qanday holda tushardi?
- Bobosining qo‘lidan ushlab
- Portfelini yelkasiga olib
- Ko‘zini yumgan holda
- Ko‘zini ochgan holda
To‘g‘ri javob: Ko‘zini ochgan holda. Bola oqimga o‘zini otganda hamisha suvga ko‘zini ochgan bo‘yi tushardi.
«Oq kema»da Issiqko‘lda oq kema ko‘ringanda bola uni birinchi marta qayerdan turib kuzatgan?
- Ko‘lob yonidan
- Maktab tomidan
- Qorovultog‘dan turib
- Daryo bo‘yidagi toshdan
To‘g‘ri javob: Qorovultog‘dan turib. Bola oq kemani birinchi marta Qorovultog‘dan turib kuzatgan.
«Oq kema»da bola birinchi marta kemani ko‘rgandayoq qanday qarorga kelgan edi?
- Bu kema uni maktabga olib boradi
- Issiqko‘llik matros bo‘lgan otasi shu kemada suzayotir
- Bobosi bir paytlar shu kemada ishlagan
- Onasi shu kemada shaharga ketgan
To‘g‘ri javob: Issiqko‘llik matros bo‘lgan otasi shu kemada suzayotir. Bola otasi — issiqko‘llik matros — shu oq kemada suzayotir degan qarorga kelgan.
«Oq kema»da bolaning onasi otasidan ajralgach, o‘g‘lini boboga qoldirib qayerga ketgan?
- Jilisoyga
- Issiqko‘lga
- Sovxozga
- Shaharga
To‘g‘ri javob: Shaharga. Onasi otasidan ajralgach, o‘g‘lini boboga qoldirib shaharga ketgan.
«Oq kema»da bola xayolida baliqqa aylanib, oq kema qarshisida o‘zini tanishtirib nima deydi?
- «Ota, meni kutib oling!»
- «Salom, oq kema, bu menman!»
- «Oq kema, meni portfelim bilan oling!»
- «Xayr, oq kema, men ketdim!»
To‘g‘ri javob: «Salom, oq kema, bu menman!». Bola oq kemaga «Salom, oq kema, bu menman!» deb murojaat qiladi.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash