XotirAI logotipiXotirAI
📖 7-sinf · Adabiyot · 132–146-b.

«Ravshan» dostoni: sovchilik, uzuk va Zulxumor

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Go‘ro‘g‘libek va ikki o‘g‘il

Burungi o‘tgan zamonda, el-yurti omonda, Buxorodan tubanda, Taka-Yovmit deganda, Yovmit elida, Chambilning belida Go‘ro‘g‘libek davrini surib, dushmanning dodini berib o‘tdi.

Go‘ro‘g‘libekning farzandi bo‘lmadi. Hasanxonni Vayangandan, Avazxonni Xunxordan olib kelib, ikkovini ulim deb, iskasam gulim deb, jon-u dilim deb, tobutimning chegasi, el-u yurtimning egasi, o‘lsam, merosxo‘rim deb, ikkovi bilan ko‘nglini xush qilib, shularga bino qo‘yib, «bolam-bo‘tam» deb parvarish qilar edi.

Avazxonni Og‘a Yunus pari «o‘g‘lim» deb yoqasidan solib, etagidan olib edi, Hasanxonni Misqol pari yoqasidan solib, etagidan olib edi.

Ravshanbek va Gulanor tug‘iladi

Qisqacha: Hasanxon Arzrumdan xon Dallini olib qochib, qirq kun to‘y berdi. Avazxonga Gulqiz degan suluv olib berildi. Hasanxonga xon Dallidan o‘g‘il tug‘ildi, Go‘ro‘g‘libek unga Ravshanbek deb ot qo‘ydi. Avazxon qizli bo‘ldi, qizga Gulanor deb ot qo‘yildi. Ikkovi bir maktabda o‘qidi.

Gulanor ko‘p suluv: yaxshi suratli, shirin so‘zli, quralay ko‘zli, uzun bo‘yli, keng ko‘krakli, xushxayol, zehni tez, serfahm qiz edi. Ravshanbek uning bilan maktabda birga o‘qiganda, ko‘zining ostiga bosib qo‘yar edi.

Sovchilik va Avazning rad javobi

Qisqacha: Ravshanbek o‘n besh-o‘n olti yoshga kirganda Go‘ro‘g‘libek parilarga Gulanorni Ravshanga fotiha qilmoqchi ekanini aytadi, parilar rozi bo‘ladi. Go‘ro‘g‘libek o‘zi sovchi bo‘lib Avazxonning oldiga boradi. Avazxon g‘azablanib, qizini Ravshanga bermasligini aytadi.
Otang keldi, bolam, o‘zingga sovchi, / Ravshanga ber Gulanorday qizingni!— Go‘ro‘g‘libek, «Ravshan» dostoni
Bermayman Ravshanga Gulanor qizimni! / Men Hasanga teng qilmayman o‘zimni!— Avazxon, «Ravshan» dostoni

Yunus pari va sehrli uzuk

Qisqacha: Darcha ortidan rad javobini eshitgan Ravshanbek yig‘lab qaytadi. Yig‘i ovozi Og‘a Yunus pariga yetadi. Pari uni tinchitib, Gulanorni olib berishga va’da beradi. Ravshanbek bir yoqqa ketib qolmasin deb, xosiyatli uzugini unga beradi. Uzuk nigini yuzida Qoraxon podshoning qizi Zulxumorning oti va surati bor edi.

Shirvonga yo‘l va otaning nasihati

Qisqacha: Ravshanbek Zulxumorga g‘oyibona ko‘ngil qo‘yadi. U otasining urushga minadigan oti Jiyronqushni egarlab, Shirvon yurtini izlab yo‘lga chiqadi. Hasanxon uni to‘xtatib so‘raydi, Ravshan boshidan o‘tganini aytib, ruxsat so‘raydi. Shirvonning eli uch oylik yo‘l edi. Hasanxon nasihat qilib, fotiha beradi.
Oldingdan kim chiqsa, besalom o‘tma! / Bir g‘aribni ko‘rsang, zinhor og‘ritma! / Qo‘lingdan kelgancha chiqar yaxshi ot, / Yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot!— Hasanxon o‘g‘li Ravshanga nasihati

Qalpoq bozori va Zulxumor

Qisqacha: Ravshan Shirvonda bir kampirga o‘g‘il bo‘lib yurdi. Zulxumor har bozor kuni qalpoq tikib yigitlarga sotishi, bozordagi ko‘shk ustida yuzini ochib o‘tirishi, yigitlar bir lagan tilla hadya qilib, uni tomosha qilishini bilib oladi. Ravshan qalpoq bozorini so‘rab izlaydi va qirq zinalik ko‘shk ustida Zulxumorni ko‘radi.
Uzoqdan kelayotibman, / G‘amning loyiga botibman, / E yoronlar, birodarlar, birodarlar! / Men yorimni yo‘qotibman.— Ravshanbek, bozorda

Bog‘dagi qizlar orasida

Qisqacha: Ravshan qizlarni chaqirib, «Chambil ketamiz» deb she’r aytadi, qizlar hayron bo‘lib kuladi. Hushiga kelsa, bozor tarqab ketgan edi. Uyda Zulxumor ishqi uni uxlatmaydi. Tomdan qizlarni ko‘rib, o‘zini tomdan tashlab ketadi, qizlarni izlab katta bir bog‘ga yetadi va gul ichiga yashirinadi. Bog‘da erkak yo‘q edi.
Turinglar, Chambil ketamiz, / Juringlar, Chambil ketamiz!— Ravshanbek, qizlarga qarata

Bilimingizni sinang

Dostonga ko‘ra, Go‘ro‘g‘libek davrini qayerda surib, dushmanning dodini berib o‘tgan?
  1. Buxoro shahrida, Zarafshon bo‘yida
  2. Yovmit elida, Chambilning belida
  3. Arzrum yurtida, Shirvon chegarasida
  4. Vayangan elida, Xunxor belida

To‘g‘ri javob: Yovmit elida, Chambilning belida. Go‘ro‘g‘libek Yovmit elida, Chambilning belida davrini surgan.

«Ravshan» dostonida Go‘ro‘g‘libekning farzandi bo‘lmagani uchun u nima qilgan?
  1. Qirq kun to‘y berib, boshqa xotin olgan
  2. Dushmanlariga taslim bo‘lgan
  3. Hasanxon va Avazxonni olib kelib, o‘g‘il qilgan
  4. Taxtni Zulxumorga topshirgan

To‘g‘ri javob: Hasanxon va Avazxonni olib kelib, o‘g‘il qilgan. Farzandi bo‘lmagani uchun Hasanxon va Avazxonni olib kelib, ularni o‘g‘il deb parvarish qilgan.

«Bermayman Ravshanga Gulanor qizimni!» — bu misrani «Ravshan» dostonida kim aytgan?
  1. Avazxon
  2. Ravshanbek
  3. Hasanxon
  4. Go‘ro‘g‘libek

To‘g‘ri javob: Avazxon. Bu misra Avazxonga tegishli.

Avazxon Go‘ro‘g‘libekning sovchiligini qanday so‘zlar bilan rad etgan?
  1. «Parilar ruxsat bermaydi!»
  2. «Gulanorni Zulxumorga beraman!»
  3. «Men Hasanga teng qilmayman o‘zimni!»
  4. «Qizim hali yosh, kutinglar!»

To‘g‘ri javob: «Men Hasanga teng qilmayman o‘zimni!». Avazxon «Men Hasanga teng qilmayman o‘zimni!» deb sovchilikni rad etgan.

Ravshanbek Avazxonning rad javobini qayerda turib eshitgan?
  1. Hovli darvozasi yonida
  2. Bog‘ ichida
  3. Ot tuyog‘i yonida
  4. Darchaning orqasida

To‘g‘ri javob: Darchaning orqasida. Ravshanbek rad javobini darchaning orqasida turib eshitgan.

Og‘a Yunus pari xosiyatli uzugini Ravshanbekka nima uchun bergan?
  1. Jiyronqushni chaqira olsin deb
  2. Avazxondan himoya qilsin deb
  3. Uzukka ovunib o‘tirsin, bir yoqqa ketib qolmasin deb
  4. Zulxumorni topish yo‘lini ko‘rsatsin deb

To‘g‘ri javob: Uzukka ovunib o‘tirsin, bir yoqqa ketib qolmasin deb. Pari Ravshanbek bir yoqqa ketib qolmasin, uzukka ovunib o‘tirsin deb uzukni bergan.

Og‘a Yunus pari bergan xosiyatli uzukning nigida kimning oti va surati bor edi?
  1. Gulqizning
  2. Xon Dallining
  3. Qoraxon podshoning qizi Zulxumorning
  4. Gulanorning

To‘g‘ri javob: Qoraxon podshoning qizi Zulxumorning. Uzuk nigida Qoraxon podshoning qizi Zulxumorning oti va surati bor edi.

Ravshan Zulxumorni izlab qaysi yurtni qidirib yo‘lga chiqqan?
  1. Arzrum yurtini
  2. Vayangan yurtini
  3. Shirvon yurtini
  4. Buxoro yurtini

To‘g‘ri javob: Shirvon yurtini. Ravshan Shirvon yurtini izlab yo‘lga chiqqan.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiChingiz Aytmatov «Oq kema»: Shoxdor ona bug‘u va ramziy obrazlarKeyingi →«Ravshan» dostoni: zindon, Hasanxon va to‘rt kal