XotirAI logotipiXotirAI
📖 7-sinf · Adabiyot · 262–274-b.

Abdulla Qodiriy «Mehrobdan chayon» romani: Anvar o‘rdada

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Anvarning marsiyasi

Abdulla Qodiriy
Abdulla Qodiriy
Jahonda erdi tanho men yatimga hamnishin, dildor, / G‘ariblikning diyorida adashkan notavon yig‘lar— Anvarning Nasimga bag‘ishlagan marsiyasidan («Mehrobdan chayon»)

Xatmi Qur’on kechasidagi suhbat

Qisqacha: Anvar uch hafta xatmi Qur’on kechalari Muhammad Rajabbek uyiga kelib turdi. Oxirgi kechada Muhammad Rajabbek undan ahvol so‘radi va ilmi hisob o‘qimaganini bilib, o‘zi domla tayinlashini aytdi. Ertasi kuni maxdum kelganda Rajabbek Anvarni o‘rda xizmatiga olmoqchi ekanini, buning uchun arabcha, forsiydan chuqurroq bilim va hisob kerakligini aytdi. Maxdum o‘zining ilmi hisobdan bahrasizligini bildirdi.

Maxdumning baxti va qarori

Qisqacha: Mohlar oyimning Ra’noni Anvarga berish haqidagi so‘zlari avval maxdumning ensasini qotirgan edi. Endi esa maxdum «Anvar, albatta, yo‘q demas» deb, mol va jonni bir qilishdan boshqa maslahat yo‘q degan qarorga keldi.

O‘rdada xizmat: mirza Anvar

Qisqacha: Anvar Muhammad Rajab poygachi belgilagan muftidan hisob va insho qoidalarini o‘rgandi. Bir yil ichida hisobni o‘rgandi. O‘sha ko‘klamdan har kun o‘rdaga borib, Muhammad Rajab munshiy qo‘l ostidagi mirzolar yonida daftardorlik va nomanavislik usullarini tajriba qila boshladi. Bir yil maoshsiz tajriba ko‘rdi. Ikkinchi yildan yetti tillo mohona bilan maoshli mirzolar qatoriga o‘tdi.

Yetti tillo va imorat gapi

Qisqacha: Birinchi oyning yetti tillosi yaxlit maxdumning qo‘liga tegdi. Maxdum «habba... hosiling durust, Anvar bolam, lekin pulga ehtiyot bo‘l» dedi. Nigor oyim Anvardan ranjidi. Maxdum Ra’noni Anvarga nikohlab qo‘ymoqchi bo‘ldi, ammo Ra’no hali o‘n bir yoshda edi. Maxdum bog‘chadagi quyoshli joyni ko‘rsatib, Anvarga uy solib berishni aytdi. Anvar imoratga ellik tillodan kam pul yetmasligini aytdi.

Anvar maoshi va Nigor oyim kengashi

Qisqacha: Pochchasi yetti tillo daragini eshitib entikdi, Nodira ham kengash qildi. Anvar ikkinchi oy maoshidan uch tilloni o‘zida qoldirib, Nigor oyim, Ra’no va o‘ziga kiyimliklar sotib oldi. Nigor oyim sholpar, Ra’no atlas kiydilar. Nigor oyim Anvarni maoshining hammasini maxdumga bermaslikka undadi. Anvar oyiga maxdumga ikki tillodan kamaytirmay berdi.

Roman davomi: mirzaboshi Anvar

Tug‘ma qobiliyati va teran aqli tufayli Anvar saroyda mirzaboshilik martabasiga erishadi. Anvarning mirzaboshi darajasiga erishganini ko‘ra olmagan mulla Abdurahmon, Shahodat mufti va Kalonshoh mirzo kabi kimsalar Anvar bilan xonning orasini buzish uchun Ra’noning go‘zalligi ta’rifini hukmdorga yetkazadilar.

Xotinboz xon qizni so‘ratib, maxdumga odam yuboradi. Anvar va Ra’no ota uyidan qochib, yashirinishadi. Xon Anvarlarning qochishida uning do‘sti Sultonalini aybdor sanab, o‘limga hukm qiladi.

«Chayonning namoyishi»: havodis

Qisqacha: Shahodat mufti va Kalonshoh mirzo hujrada gaplashadi, so‘ng mulla Abdurahmon keladi. Mufti Anvar qizni olib qochgani haqida havodisni bayon qiladi: Sultonali ularni uyida tun yarmida qabul qilgan, tong otguncha ularning qo‘ynini puch yong‘oqqa to‘latgan, erta bilan o‘rdaga yugurgan. Xon yasovullar bilan kelganda oshiq-ma’shuq yo‘q, joyida Sultonaliga atalgan sabnoma qolgan. Sultonali xonga yaxshi ko‘rinib, Anvarning o‘rnini olishga muvaffaq bo‘lgan.

Abdurahmon va Kalonshoh bahsi

Qisqacha: Mulla Abdurahmon voqeaning maolidan shubha qilib, bu hammasi Sultonali bilan Anvarning o‘yinidir deb o‘ylashini aytdi. Sultonali do‘stidan kechmay turib ham bu nayrangni qilishi mumkin, chunki xiyonatkor do‘st deb tanilsa, uning o‘z hayoti ham xavf ostida qoladi. Shahodat mufti uning aqliga tahsin o‘qidi. Kalonshoh esa bu fikrga qo‘shilmadi: Sultonalining Anvarga xiyonati mansab umidida ekanligi shubhasiz deb ta’kidladi.

Bilimingizni sinang

«Jahonda erdi tanho men yatimga hamnishin, dildor, / G‘ariblikning diyorida adashkan notavon yig‘lar» — «Mehrobdan chayon»dagi bu misralar kim tomonidan kimga atab yozilgan?
  1. Anvar tomonidan marhum do‘sti Nasimga
  2. Anvar tomonidan yaqin o‘rtog‘i Sultonaliga
  3. Nasim tomonidan yaqin do‘sti Anvarga
  4. Sultonali tomonidan yaqin do‘sti Anvarga

To‘g‘ri javob: Anvar tomonidan marhum do‘sti Nasimga. Bu Anvarning Nasimga bag‘ishlagan marsiyasi.

«Mehrobdan chayon»da Anvar birinchi marta marhum do‘stiga atab qaysi janrdagi she’r yozgan?
  1. Qasida
  2. Marsiya
  3. Muxammas
  4. G‘azal

To‘g‘ri javob: Marsiya. Anvar marhum do‘sti Nasimga marsiya yozgan.

«Mehrobdan chayon»da Anvarning marhum do‘sti Nasimning otasi kim?
  1. Muhammad Rajabbek poygachi
  2. Salim bo‘yoqchi
  3. Solih maxdum
  4. Safar bo‘zchi

To‘g‘ri javob: Muhammad Rajabbek poygachi. Nasimning otasi Muhammad Rajabbek poygachi.

«Mehrobdan chayon»da Muhammad Rajabbek Anvarga iltifotini nimadan boshlagan?
  1. Marsiyasidan bir baytini Nasim qabr toshiga o‘ydirishdan
  2. Maktabga katta miqdorda mablag‘ ajratishdan boshlagan
  3. Anvarga o‘z uyidan yangi kiyim va to‘n berishdan boshlagan
  4. Uni darhol o‘rdaga mirza qilib tayinlashdan boshlagan

To‘g‘ri javob: Marsiyasidan bir baytini Nasim qabr toshiga o‘ydirishdan. Iltifot marsiyadan bir baytni qabr toshiga o‘ydirishdan boshlangan.

Anvar xatmi Qur’on kechalari Muhammad Rajabbek uyiga necha hafta kelib turgan?
  1. Bir hafta
  2. Uch hafta
  3. Ikki hafta
  4. To‘rt hafta

To‘g‘ri javob: Uch hafta. Anvar uch haftagacha xatmi Qur’on kechalarida kelib turgan.

«Mehrobdan chayon»da Muhammad Rajabbek Anvarga nisbatan qanday niyat qilgan?
  1. Uni maktabga domla qilib qo‘yishni
  2. Uni o‘rda xizmatiga olishni
  3. Uni Marg‘ilonga o‘qishga yuborishni
  4. Uni o‘z qiziga kuyov qilishni

To‘g‘ri javob: Uni o‘rda xizmatiga olishni. Rajabbek Anvarni o‘rda xizmatiga olmoqchi bo‘lgan.

«Mehrobdan chayon»da Solih maxdum nima sababdan Anvarga boshqa muallim kerakligini aytgan?
  1. Anvarning o‘qishga qobiliyati yo‘qligi uchun
  2. Marg‘ilonga ko‘chib ketmoqchi bo‘lgani uchun
  3. Ilmi hisobdan bahrasizligini aytgani uchun
  4. Maktabni butunlay yopmoqchi bo‘lgani uchun

To‘g‘ri javob: Ilmi hisobdan bahrasizligini aytgani uchun. Maxdum ilmi hisobdan bahrasizligini bildirgan.

«Mehrobdan chayon»da Solih maxdum mol va jonni bir qilishdan boshqa maslahat yo‘q degan qarorga kelib, Anvarga nimani berishni niyat qiladi?
  1. Maktabning bog‘ini
  2. Oylik maoshining yarmini
  3. Qizi Ra’noni
  4. Nodirani

To‘g‘ri javob: Qizi Ra’noni. Maxdum Ra’noni Anvarga berish qaroriga kelgan.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiAbdulla Qodiriy hayoti va «Mehrobdan chayon» (boblar)Keyingi →Abdulla Qodiriy “O‘tkan kunlar”: Ikki xil sadoqat, Barimta, Xayr endi, Ra’no!