XotirAI logotipiXotirAI
📖 7-sinf · Adabiyot · 289–301-b.

Qodiriy “O‘tkan kunlar” yakuni va Cho‘lpon hayoti

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Sultonali qamalgani va reja

Qisqacha: Kechqurun Qobilboy va Safar Anvarning hujrasiga kelib, Sultonali qamalganini aytadi: Sultonalining xotini Safarning uyiga kelgan. Anvar o‘rdaning o‘zidagi ovoqqa kirib bo‘lmasligini tushuntiradi, chunki tun bo‘yi ellik yigit o‘rda qo‘rg‘oni ostidan aylanib turadi. Qobilboy Sultonalining xotini eriga taom keltirgan bo‘lib zindonga borishni taklif qiladi, Anvar bu ma’qul deydi.
Sultonali bunday odam emas, bundan xotirjam— Anvar, Sultonali haqida

Qo‘rqinch bir jasorat

Qisqacha: Anvar Sultonalining xotinini erta peshingacha aldab bo‘lsa ham xotirjam qilish kerakligini aytadi: Anvarning o‘zi borib qutqarar emish. Qobilboy Anvarning rejasini eshitib, ishonmaydi va uni xonning po‘pisasi deb o‘ylaydi. Anvar esa xon po‘pisa bilmasligini, qaror berganini aytadi. Qobilboy xatni olib, hujradan chiqib ketadi.
Xon popisani bilmaydi, uning hamma harakati jiddiy!— Anvar

Anvar xon huzurida

Qisqacha: Kun tush bo‘lganda Anvar o‘rdaga kirib, hudaychi Darvesh orqali xon huzuriga o‘tadi: Xiyonatkor o‘z ixtiyori bilan kelib taslim bo‘lmoqchi. Xudoyor uni xiyonat qilgan deydi, Anvar buni tan oladi va o‘zini o‘limga berib gunohsizni qutqarish uchun kelganini aytadi. Xon Sultonalini ozod qiladi, Anvarni esa rastag‘a chiqarishni buyuradi.
Men sizdan marhamat so‘rab kelgan emasman!— Anvar, xon huzurida

Dor ostida: Anvar va Abdurahmon

Qisqacha: Dor ostida Anvarning qo‘li yechilib, tahorat uchun suv beriladi, u ikki rakat namoz o‘qiydi. Anvar tomoshabinlar orasida mulla Abdurahmonni ko‘radi va unga to‘g‘rilik bilan mag‘lub bo‘lganini, Abdurahmon esa iflos vijdon bilan g‘olib ekanini aytadi. Jallod xanjar ko‘targanda orqadan zarb bilan chuqurga yiqiladi, Qobilboy esa Anvarning dastbandini kesadi.
qabrim ustida ko‘ksi dog‘liq qizil lolalar ko‘karar— Anvar, dor ostida
Chunki vijdon rohatda, jon tinch, yurakda ishq!— Anvar, dor ostida

Cho‘lponning oilasi va ta’limi

Abdulhamid Sulaymon o‘g‘li Cho‘lpon 1897-yilda Andijon shahrining Qatorterak mahallasida tug‘ildi. Uning otasi Sulaymonqul mulla Muhammad Yunus o‘g‘li Andijonning obro‘li kishilaridan bo‘lib, savdogarlik bilan shug‘ullanar edi. Cho‘lponning onasi Oysha aya, garchi unchalik o‘qimishli bo‘lmasa-da, o‘g‘lining ijodiga katta ta’sir ko‘rsatgan, negaki u xalq qo‘shiqlari va ertaklarining bitmas xazinasidan yaxshigina xabardor bo‘lgan.

Cho‘lponning ijodiy yo‘nalishi

Erksiz ma’rifatning, ma’rifatsiz esa erkning bo‘lmasligi shoirga ayon edi. Shu bois Cho‘lpon 1917-yilning fevralida Rossiyada sodir bo‘lgan inqilobga katta umid bilan qaradi. Lekin bu inqilob Turkiston o‘lkasiga chin ozodlik bermadi. O‘sha yilning oktabrida ro‘y bergan to‘ntarish esa shoirning so‘nggi umidlarini ham so‘ndirdi. Bugungi o‘zbek adabiy tili ko‘p jihatdan Cho‘lpon she’rlari ta’sirida shakllangan tildir.

ozodlik o‘zga kishi yoki tabaqa, yoxud millat tomonidan beriladigan sadaqa emas, balki kurashlarda qo‘lga kiritiladigan ne’matdir— Cho‘lpon haqidagi darslik matni

Bilimingizni sinang

Abdulhamid Sulaymon o‘g‘li Cho‘lpon qaysi yilda Andijon shahrida dunyoga kelgan?
  1. 1900-yilda
  2. 1893-yilda
  3. 1897-yilda
  4. 1905-yilda

To‘g‘ri javob: 1897-yilda. Cho‘lpon 1897-yilda Andijon shahrining Qatorterak mahallasida tug‘ilgan.

Cho‘lponning otasi Sulaymonqul mulla Muhammad Yunus o‘g‘li Andijonning obro‘li kishilaridan bo‘lib, qaysi kasb bilan shug‘ullangan?
  1. Temirchilik bilan
  2. Dehqonchilik bilan
  3. Savdogarlik bilan
  4. Kitobat bilan

To‘g‘ri javob: Savdogarlik bilan. Cho‘lponning otasi obro‘li kishi bo‘lib, savdogarlik bilan shug‘ullangan.

Cho‘lponning 1921-yilda yaratgan dramasi qaysi?
  1. «Shohi so‘zana»
  2. «Sarob»
  3. «Yorqinoy»
  4. «Qo‘shchinor chiroqlari»

To‘g‘ri javob: «Yorqinoy». Cho‘lpon 1921-yilda «Yorqinoy» dramasini yaratgan.

Shoir Cho‘lponni qaysi sanada qamoqqa olishgan?
  1. 1938-yilning 14-iyulida
  2. 1937-yilning 5-oktabrida
  3. 1936-yilning 14-iyulida
  4. 1937-yilning 14-iyulida

To‘g‘ri javob: 1937-yilning 14-iyulida. Cho‘lpon 1937-yilning 14-iyulida qamoqqa olingan.

Cho‘lponni o‘limga hukm qilgan sud qarori qaysi sanada chiqarilgan edi?
  1. 1938-yilning 5-oktabrida
  2. 1939-yilning 5-oktabrida
  3. 1936-yilning 5-oktabrida
  4. 1938-yilning 14-iyulida

To‘g‘ri javob: 1938-yilning 5-oktabrida. O‘lim hukmi haqidagi sud qarori 1938-yilning 5-oktabrida chiqarilgan.

Cho‘lpon taqdirining fojiali yakuni qayerda sodir bo‘ldi, ya’ni u qayerda otib tashlandi?
  1. Samarqand yaqinidagi xilvat joylarning birida
  2. Buxoro yaqinidagi xilvat joylarning birida
  3. Toshkent yaqinidagi xilvat joylarning birida
  4. Andijon yaqinidagi xilvat joylarning birida

To‘g‘ri javob: Toshkent yaqinidagi xilvat joylarning birida. Cho‘lpon Toshkent yaqinidagi xilvat joylarning birida otib tashlangan.

Cho‘lpon 1917-yilning fevralida Rossiyada sodir bo‘lgan inqilobga katta umid bilan qaradi. Uning bunday umid qilishiga nima sabab bo‘lgan edi?
  1. Rossiya hukumati Turkistonga mustaqillik va’da qilgan edi
  2. Inqilob boylarning yerini xalqqa bo‘lib berishiga ishongan edi
  3. Yangi tuzumda yuqori lavozim egallashni umid qilgan edi
  4. Erksiz ma’rifat ham, ma’rifatsiz erk ham bo‘lmasligini anglagan edi

To‘g‘ri javob: Erksiz ma’rifat ham, ma’rifatsiz erk ham bo‘lmasligini anglagan edi. Shoirga erksiz ma’rifat ham, ma’rifatsiz erk ham bo‘lmasligi ayon edi.

«Ozodlik o‘zga kishi yoki tabaqa, yoxud millat tomonidan beriladigan sadaqa emas, balki kurashlarda qo‘lga kiritiladigan ne’matdir» — ozodlik haqidagi bu qarash qaysi shoir ijodining asosiy g‘oyasi bilan hamohang?
  1. Mashrab
  2. Cho‘lpon
  3. Alisher Navoiy
  4. Muqimiy

To‘g‘ri javob: Cho‘lpon. Bu fikr Cho‘lponning erk va ozodlik haqidagi qarashlarini ifodalaydi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiAbdulla Qodiriy “O‘tkan kunlar”: Ikki xil sadoqat, Barimta, Xayr endi, Ra’no!Keyingi →Cho‘lpon she’rlari va ko‘chim tushunchasi