XotirAI logotipiXotirAI
📖 7-sinf · Adabiyot · 335–339-b.

Xayriddin Saloh: hayoti va she’rlari

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Tug‘ilishi va yoshligi

Xayriddin Saloh (Salohiddinov) 1934-yilning 15-yanvarida Toshkentda tug‘ildi. Maktabda o‘qib yurgan paytlaridayoq badiiy so‘zga bo‘lgan qiziqish Xayriddinni keksa shoir G‘ayratiy rahbarlik qilgan adabiyot to‘garagiga boshlab keldi. To‘garakda bo‘lajak shoir Erkin Vohidov, Yusuf Shomansur, Sayyor singari tengdoshlari bilan ijod sirlarini o‘rganadi.

Ta’limi va ish faoliyati

O‘rta maktabni tugatgan Xayriddin Toshkent davlat pedagogika instituti (hozirgi Pedagogika universiteti)ning tarix-filologiya fakultetiga o‘qishga kirdi va uning kechki bo‘limini 1957-yilda tugatdi. Shundan so‘ng shoir «O‘zbekiston madaniyati» gazetasi, «G‘uncha», «Gulxan» jurnallarida adabiy xodim bo‘lib xizmat qildi.

To‘plamlari, dostonlari, tarjimalari

Turli yillarda Xayriddin Salohning «Chashma» (1959), «Ikkinchi imtihon» (1961), «Ishqim va rashkim» (1965), «Tug‘yon», «Na’matak» (1969), «Izlar va hislar» (1974), «Shu’lalar qo‘shig‘i» (1975), «Lirika» (1985) singari she’rlar to‘plamlari bosilib chiqdi.

Iqtidorli shoir Xayriddin Saloh yirik she’riy janrlarda ham ijod qilib, «Laylo», «Yangroq hayot», «Toshkent bilan suhbat» dostonlarini yaratdi. X. Saloh Bayron, Heyne, Lermontov, Shevchenko, Hamzatov singari olamga mashhur shoirlarning ko‘plab asarlarini o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Serqirra ijodkor Xayriddin Saloh 1969-yilning 5-iyunida vafot etgan.

Yulduzlar afsonasi she’ri

Qisqacha: Bobolar har kimning bir yulduzi bor, go‘dak tug‘ilsa yulduz soni ortadi, yulduz uchsa kimdir olamdan o‘tgan, deydi. Shoir aytib beradigan afsonada Hulkar yulduzining suluv qizi belanchakda yotganida yetti tund qaroqchi uni olib qochadi. Ona yo‘lga tushib qizini izlaydi, oxir Oy unga voqeani bayon etadi. Shundan beri Hulkar quvsa, yetti qaroqchi qochadi; oltitasi uxlasa, biri soqchi turadi.
Shundan beri quvsa Hulkar qochar yetti tund qaroqchi, / Oltitasi uxlasa gar, turar ekan biri soqchi...— Xayriddin Saloh, «Yulduzlar afsonasi»

Ko‘krak ochdim shamollarga

Qisqacha: Lirik qahramon shamollarga ko‘krak ochadi, bisotini sarf etadi, ular esa uni shirin xayollarga g‘arq etadi. U shamollarni bog‘iga taklif etadi, shamollar chamanlardan xushbo‘y sepadi. Tunda uyqusi qochadi, tongda esa shamollar g‘unchalarining labini ochib ketadi.
Ko‘krak ochdim shamollarga, / Bisotimni sarf etdim. / Ular shirin xayollarga / Meni butkul g‘arq etdi.— Xayriddin Saloh, «Ko‘krak ochdim shamollarga»

Yer va ter she’ri

Qisqacha: Shoir yerni tabiatning eng ulug‘ tuhfasi deydi: inson yerga don-urug‘ sochib, rizq-u nasibasini topadi. Non tandirdagi olov tufayli shirin, inson esa yerga manglay terini to‘kkani uchun aziz bo‘ladi.
Buncha shirin bo‘lmas edi non, / Tandir lov-lov qo‘rin bermasa. / Nonday aziz bo‘lmasdi inson, / Yerga manglay terin bermasa.— Xayriddin Saloh, «Yer va ter»

Bilimingizni sinang

Xayriddin Saloh qachon va qayerda tug‘ilgan?
  1. 1934-yilning 15-yanvarida Toshkentda
  2. 1943-yilning 15-yanvarida Toshkentda
  3. 1934-yilning 15-yanvarida Samarqandda
  4. 1934-yilning 5-iyunida Toshkentda

To‘g‘ri javob: 1934-yilning 15-yanvarida Toshkentda. Shoir 1934-yil 15-yanvarda Toshkentda tug‘ilgan.

Maktabda o‘qib yurgan Xayriddin Saloh qaysi keksa shoir rahbarlik qilgan adabiyot to‘garagiga qatnagan?
  1. Sayyor
  2. Mirtemir
  3. G‘ayratiy
  4. Hamid Olimjon

To‘g‘ri javob: G‘ayratiy. To‘garakka G‘ayratiy rahbarlik qilgan.

Xayriddin Salohning adabiyot to‘garagidagi tengdoshlari kimlar bo‘lgan?
  1. Erkin Vohidov, Mirtemir, Sayyor
  2. Erkin Vohidov, Yusuf Shomansur, Sayyor
  3. Hamid Olimjon, Yusuf Shomansur, Sayyor
  4. Erkin Vohidov, Yusuf Shomansur, G‘ayratiy

To‘g‘ri javob: Erkin Vohidov, Yusuf Shomansur, Sayyor. To‘garakda Erkin Vohidov, Yusuf Shomansur, Sayyor bilan birga bo‘lgan.

Xayriddin Salohning ilk she’ri qaysi yilda bosilib chiqqan?
  1. 1955-yilda
  2. 1947-yilda
  3. 1950-yilda
  4. 1959-yilda

To‘g‘ri javob: 1950-yilda. Ilk she’ri 1950-yilda bosilgan.

Xayriddin Saloh Toshkent davlat pedagogika institutining kechki bo‘limini qaysi yilda tugatgan?
  1. 1961-yilda
  2. 1959-yilda
  3. 1950-yilda
  4. 1957-yilda

To‘g‘ri javob: 1957-yilda. Kechki bo‘limni 1957-yilda bitirgan.

Xayriddin Saloh adabiy xodim bo‘lib qaysi nashrlarda xizmat qilgan?
  1. «Sharq yulduzi» jurnali, «Guliston» va «Yoshlik» nashrlari
  2. «O‘zbekiston madaniyati» gazetasi, «G‘uncha» va «Gulxan» jurnallari
  3. «Toshkent oqshomi» gazetasi, «Mushtum» va «Saodat» jurnallari
  4. «Ma’rifat» gazetasi, «Fan va turmush» va «Tafakkur» jurnallari

To‘g‘ri javob: «O‘zbekiston madaniyati» gazetasi, «G‘uncha» va «Gulxan» jurnallari. Shoir shu gazeta va jurnallarda ishlagan.

Xayriddin Salohning «Shu’lalar qo‘shig‘i» to‘plami qaysi yilda bosilgan?
  1. 1974-yilda
  2. 1985-yilda
  3. 1975-yilda
  4. 1969-yilda

To‘g‘ri javob: 1975-yilda. «Shu’lalar qo‘shig‘i» 1975-yilda chiqqan.

Quyidagilardan qaysi uchlik Xayriddin Salohning dostonlari hisoblanadi?
  1. «Laylo», «Yangroq hayot», «Toshkent bilan suhbat»
  2. «Laylo», «Chashma», «Toshkent bilan suhbat»
  3. «Tug‘yon», «Laylo», «Ikkinchi imtihon»
  4. «Yangroq hayot», «Na’matak», «Lirika»

To‘g‘ri javob: «Laylo», «Yangroq hayot», «Toshkent bilan suhbat». Dostonlari: «Laylo», «Yangroq hayot», «Toshkent bilan suhbat».

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiMirtemir she’rlari: Bu – men tug‘ilgan tuproq, Onaginam, ToshbuKeyingi →Ernest Seton-Tompson hayoti va «Yovvoyi yo‘rg‘a»