📖 8-sinf · Adabiyot · 198–209-b.

Said Ahmad «Ufq» romanidan «Qochoq» parchasi (davomi, yakuni)

Mavzular

Jannat xolaning qat’iy qarori

Jannat xola ko‘p o‘yladi. Bolasining, erining, o‘zining taqdiri to‘g‘risida juda ko‘p o‘yladi, o‘yining oxiri shu bo‘ldi: «Bu xilda yashab bo‘lmaydi, endi bas! Tursunboyni insofga keltirish kerak. Egilgan boshni qilich kesmaydi. Urushga borsin. O‘zini oqlasin. Yagona yo‘l shu! Agar Tursunboy ko‘nmasa, uni o‘zim tutib beraman. Shunday qilaman!»

Onaning qarori qat’iy edi.

Qisqacha: Jannat xola to‘qayda yashirinib yurgan o‘g‘li Tursunboyni urushga yuborishga qaror qiladi. U o‘g‘li o‘zini oqlashi yagona yo‘l deb hisoblaydi. Ko‘nmasa, uni o‘zi tutib bermoqchi bo‘ladi.

Chayladagi kasal Tursunboy

Qisqacha: Jannat xola chayla ichida Tursunboyni qamish ustida yotgan holda topadi. Tursunboy bir haftadan beri ovqat yemaganini aytadi. Xola uning isitmasi baland ekanini ko‘radi va bezgak tutganini aytadi. U ro‘molini ho‘llab o‘g‘lining peshonasiga bosadi.

Bezgak tutyapti seni, bolam. Yur, yur, ketaylik. Seni olib ketgani keldim.— Jannat xola, «Ufq» romanidan parcha

Jannat xolaning o‘limi

Qamishlar orasidan bir necha joyda mash’ala ko‘rindi. Har tarafdan «Jannat!», «Jannat!» degan tovushlar kelardi.

Qisqacha: Kechasi Jannat xolani qidirib, mash’alalar bilan odamlar to‘qayga keladi. Uni Nizomjon topadi, Ikromjon oqsoqlanib keladi. Jannat xola aqldan ozgandek bo‘lib, chodirda yotganicha jon beradi. Nizomjon Zirillamaga xabar yetkazadi.

Ona dafni va Nizomjon

Nizomjon unga o‘g‘il bo‘lib, hassa tutib, tobut oldiga tushdi.

Ona unga faqat kiydirish, yedirish uchun ona edi, xolos. Ona uning firoqida, dardida ado bo‘ldi.

Qisqacha: Jannat xolani begonalar tobutda ko‘tarib borib dafn qiladi. Tursunboy esa to‘qaydan marosimni uzoqdan kuzatadi va qabrga yaqin kelmaydi. Nizomjon qabr yonida bosh egib o‘tiradi, so‘ng Ikromjon yoniga chodirga o‘tadi va u bilan birga yig‘laydi.

Ona unga faqat kiydirish, yedirish uchun ona edi, xolos.— «Ufq» romani parchasidan

Ikromjon Tursunboyni uchratadi

XI bob. Ikromjon shovullab turgan kimsasiz to‘qay ichida ancha uzoqlab ketgan edi. Aksiga olib u na bo‘ri, na quyon, na o‘rdak urolmadi.

Qisqacha: Ikromjon ovda qamishlar orasida notanish odamni ko‘radi. U ozib, qorayib, vahshiylashib ketgan Tursunboy edi. Ikromjon uni ko‘zidan tanib qoladi. Tursunboy to‘qayga to‘rt oy oldin kelganini aytadi va onasi o‘lganini bilishini bildiradi.

Odam qiyofasi yillar o‘tishi bilan, sharoit ta’siri bilan o‘zgarib ketishi mumkin. Faqat odamning ko‘zi o‘zgarmaydi.— «Ufq» romani, Ikromjon Tursunboyni tanigan o‘rin

Otaning qahri

Ikromjon o‘zini yo‘qotib qo‘ydi. Qarshisida o‘tirgan bolasini yagona oyog‘i bilan tepib yubordi. Tursunboy orqasiga ag‘darilib tushdi.

Xoin! Qochoq! Nomard! Hezalak! Iflos! It! Tur o‘rningdan!— Ikromjon, «Ufq» romani parchasidan

Qisqacha: Ikromjon Tursunboyni urib, so‘kadi va uni qishloqqa, yurt oldiga olib bormoqchi bo‘ladi. U «Dada dema. Sendek bolam yo‘q» deydi. Tursunboy otasini siltab tashlab qochadi. Ikromjon qo‘sh miltiqdan o‘q uzadi, ammo o‘g‘liga tegmaydi.

Tursunboyning o‘limi va dafni

Qisqacha: Ikromjon o‘g‘lini izlab to‘qayni kezadi, uni afv so‘rashga va jangga yuborishlarini so‘rashga ko‘ndirmoqchi bo‘ladi. Tong yorishganda qamish kapada Tursunboyning o‘lik tanasini topadi. Ikromjon o‘g‘liga qo‘ltiqtayoq bilan go‘r qazib, uni shonsiz, sharafsiz, marosimsiz qabrga qo‘yadi. Nizomjon uni qabr tepasidan olib ketadi.

Go‘ri ketmon bilan emas, qo‘ltiqtayoq bilan qazilardi.— «Ufq» romani, Tursunboyning go‘ri haqida

Bilimingizni sinang

«Ufq» romanida Jannat xola qochoq o‘g‘li Tursunboy urushga borishga ko‘nmasa, nima qilishga qaror qiladi?

Uni Nizomjon bilan birga jangga jo‘natadi
Uni to‘qayda o‘z holiga tashlab ketadi
Uni o‘zi tutib berishga qaror qiladi
Uni uzoq qarindoshlari uyiga yashirib qo‘yadi

To‘g‘ri javob: Uni o‘zi tutib berishga qaror qiladi. Xola Tursunboy ko‘nmasa, uni o‘zi tutib bermoqchi bo‘ladi.

«Ufq» romanida Jannat xola chaylada qamish ustida isitmasi baland yotgan Tursunboyni qaysi kasallikka yo‘liqqan deydi?

Sil
Yurak xastaligi
Isitma-gripp
Bezgak

To‘g‘ri javob: Bezgak. Xola o‘g‘liga «Bezgak tutyapti seni, bolam» deydi.

«Bezgak tutyapti seni, bolam. Yur, yur, ketaylik. Seni olib ketgani keldim.» Bu so‘zlarni «Ufq» romanida kim kimga aytadi?

Jannat xola Nizomjonga
Nizomjon qabr yonida Ikromjonga
Jannat xola chaylada Tursunboyga
Ikromjon to‘qayda Tursunboyga

To‘g‘ri javob: Jannat xola chaylada Tursunboyga. Bu so‘zlarni Jannat xola chaylada kasal yotgan o‘g‘li Tursunboyga aytadi.

Jannat xolani qidirib to‘qayga kelgan odamlar orasida «Ufq» romanida birinchi bo‘lib oqsoqlanib kim keladi?

Tursunboy
To‘lanboy
Nizomjon
Ikromjon

To‘g‘ri javob: Ikromjon. Birinchi bo‘lib oqsoqlanib Ikromjon keladi.

Jannat xola vafot etgach, «Ufq» romanida unga o‘g‘il bo‘lib, hassa tutib, tobut oldiga tushgan qahramon kim?

Tursunboy
Ikromjon
Nizomjon
To‘lanboy

To‘g‘ri javob: Nizomjon. Tobut oldiga hassa tutib Nizomjon tushadi.

Ikromjon to‘qayda ovga chiqib, ozib-qorayib vahshiylashgan Tursunboyni uchratganda uni nimasidan tanib qoladi?

Ko‘zidan
Yurishidan
Ovozidan
Kiyimidan

To‘g‘ri javob: Ko‘zidan. Ikromjon o‘g‘lini ko‘zidan tanib qoladi.

«Odam qiyofasi yillar o‘tishi bilan, sharoit ta’siri bilan o‘zgarib ketishi mumkin. Faqat odamning ko‘zi o‘zgarmaydi.» Bu fikr «Ufq» romanida qaysi voqeaga bog‘liq?

Tursunboyning onasi dafnini uzoqdan ko‘rishiga
Jannat xolaning chaylada o‘g‘lini topishiga
Ikromjonning to‘qayda o‘g‘li Tursunboyni tanib qolishiga
Nizomjonning Jannat xolani to‘qayda uchratishiga

To‘g‘ri javob: Ikromjonning to‘qayda o‘g‘li Tursunboyni tanib qolishiga. Bu fikr Ikromjon Tursunboyni tanigan o‘rinda keltiriladi.

Tursunboy to‘qayga qancha vaqt oldin kelganini otasi Ikromjonga aytadi?

Bir yil oldin
Yetti oy oldin
Ikki oy oldin
To‘rt oy oldin

To‘g‘ri javob: To‘rt oy oldin. Tursunboy to‘qayga to‘rt oy oldin kelganini aytadi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash