Odil Yoqubov hayoti va “Ulug‘bek xazinasi” romani

Mavzular

Tug‘ilishi va oilasi

Odil Yoqubov (1927—2009) o‘zbek adabiyotidagi yetakchi yozuvchilardan biridir. U tabiatan faol, jamoatchi shaxs bo‘lgan.

Hujjatlarda Odil Yoqubovning 1926- yilning 20- oktabrida Turkiston viloyatining Qarnoq qishlog‘ida tug‘ilgani qayd etilgan. Aslida esa, u 1927- yilda dunyoga kelgan.

Otasi – ishchan tashkilotchi, tadbirkor va o‘qimishli ziyoli Egamberdi Yoqubov o‘z vaqtida mustabid tuzumning ishongan kishilaridan bo‘lib, Qozog‘istonda mas’ul lavozimlarda ishlagan. Keyinroq avval amalidan pastlatilgan, so‘ng 1937- yilda qamoqqa olinganicha, qaytib kelmagan.

Bo‘lajak adib ikkinchi jahon urushi ketayotgan 1944- yilda o‘rta maktabni bitiradi.

Urush yillari

Odil Yoqubov 1945- yili o‘n yetti yoshda bo‘lsa-da, o‘zini o‘n sakkizga kirgan qilib ko‘rsatib, o‘z arizasiga ko‘ra ko‘ngilli ravishda Ikkinchi jahon urushiga jo‘naydi. U avval Uzoq Sharqda xizmat qilgan, so‘ng Mo‘g‘ulistonning cheksiz Gobi cho‘lini askar safdoshlari bilan piyoda bosib o‘tib, Yaponiyaga qarshi olib borilgan janglarda qatnashgan.

Urush tugagandan so‘ng ham yurtga tezda qayta olmaydi. Uni 1950- yilga kelibgina uyga jo‘natishadi.

O‘qishi va lavozimlari

O. Yoqubov 1951—1956- yillarda O‘rta Osiyo Davlat universiteti (hozirgi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti) Filologiya fakultetining rus tili va adabiyoti bo‘limida o‘qiydi. O‘qishni tugatgandan keyin 1959- yilgacha O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasida maslahatchi bo‘lib ishlaydi.

Odil Yoqubov 1959—1963 va 1967—1970- yillarda butunittifoq miqyosida bosilib chiqadigan “Literaturnaya gazeta”ning O‘zbekistondagi muxbiri sifatida faoliyat ko‘rsatadi.

1982- yildan 1989- yilgacha “O‘zbekiston adabiyoti va san’ati” haftaligining bosh muharriri bo‘ladi. 1989—1996- yillarda esa O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasining raisi sifatida faoliyat ko‘rsatadi.

Oxirgi lavozimlar va vafoti

Odil Yoqubov 1996—2004- yillarda Atamashunoslik qo‘mitasi raisi, 2005- yilgacha Markaziy Osiyo xalqlari madaniyati Assambleyasining vitse-prezidenti vazifalarini ado etgan. Odil Yoqubov 2009- yilning 21- dekabrida Toshkent shahrida vafot etdi.

Asarlari: qissa, drama, roman

Adibning ilk asari “Tengdoshlar” qissasi harbiy xizmatda ekanida yozilgan va 1951- yilda “Sharq yulduzi” jurnalida bosilib chiqqan.

• Dramatik asarlar: “Chin muhabbat”, “Aytsam tilim kuyadi, aytmasam, dilim”, “Yurak yonmog‘i kerak”, “Olma gullaganda”.

1956- yilda “Ikki muhabbat” nomi bilan nasriy asarlar kitobi bosildi.

• Qissalari: “Muqaddas”, “Bir felyeton qissasi”, “Tilla uzuk”, “Larza”, “Qanot juft bo‘ladi”, “Billur qandillar”, “Izlayman”, “Matluba”, “Qaydasan, Moriko”.
• Romanlari: “Er boshiga ish tushsa”, “Diyonat”, “Ulug‘bek xazinasi”, “Ko‘hna dunyo”, “Oqqushlar, oppoq qushlar”, “Adolat manzili”, “Osiy banda”.

Ulug‘bek xazinasi: saroy tuzog‘i

Ollo taolo peshonaga neni yozgan bo‘lsa, shu bo‘ladi, taqsir.— Mirzo Ulug‘bek, “Ulug‘bek xazinasi” romanidan

Yopilgan darvozalar

Humo qushi kimning boshiga qo‘nur, buni yolg‘iz Haq taolo biladur.— Mirzo Ulug‘bek amir Sulton Jondorga, “Ulug‘bek xazinasi”dan

Qalandar va Ali Qushchi

Bilimingizni sinang