XotirAI logotipiXotirAI
📖 9-sinf · Adabiyot · 257–268-b.

Sharof Boshbekov va “Temir xotin” komediyasi

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Boshbekov: dramaturg va asarlari

Sharof Boshbekov
Sharof Boshbekov

Sharof Boshbekov adabiyotga XX asrning 70- yillarida kirib keldi. U badiiy adabiyotning eng murakkab turi bo‘lgan dramaturgiyada ijod qiladi. Shu paytgacha adibning “Taqdir eshigi”, “Tikansiz tipratikanlar”, “Eski shahar gavroshlari”, “Eshik qoqqan kim bo‘ldi?”, “Temir xotin”, “Tushov uzgan tulporlar”, “Charog‘bonlar”, “Tentak farishtalar” kabi sahna asarlari chop etilgan.

Yozuvchi o‘z ssenariysi bo‘yicha suratga olingan “Masxaraboz” filmiga rejissorlik qilgan. Shuningdek, adib “Charxpalak” teleseriali, “Ma’rif va Sharif”, “Tilla bola”, “Yuzsiz”, “Doka ro‘mol qurishi”, “O‘yin” singari filmlarga ssenariy yozgan.

Kinoqissalar va Temir xotin

Dramaturgning “Mehr va mauzer”, “So‘qmoq”, “Falakning gardishi”, “Vafodor”, “Musofir bo‘lmaguncha” yanglig‘ kinoqissalari mashhur.

Dramaturgning “Tushov uzgan tulporlar” asari respublikalararo ko‘rik-tanlov sovrindori bo‘lgan “Temir xotin” komediyasi hozirgi kungacha tomoshabinlar olqishiga sazovor bo‘lib kelmoqda. Sharof Boshbekov ssenariysi va rejissorligida qo‘yilgan “Charxpalak” teleseriali teletomoshabinlar tomonidan qizg‘in kutib olingan.

Aktyorlikdan dramaturgiyaga

Bizning oilamizda hech kim san’at yoki adabiyot bilan shug‘ullanmagan. Ota-onam oddiy xizmatchi bo‘lishgan. Men o‘qigan qishloq maktabida qiziq bir qoida bor edi: chet tili o‘qituvchisi yo‘q bo‘lsa, o‘rniga ashula darsi o‘tilardi, fizika muallimi kelmay qolsa ham, ko‘pincha shu tarzda “o‘qitilardi”.

Xullas, o‘n yil ashula aytdik. Endi bu ovoz bilan qayerga borish kerak? Artistlikka-da! Shunday qilib, Toshkent Teatr va rassomlik san’ati oliygohining talabasi bo‘lib qoldim.

Oliygohni bitirib, Muqimiy nomidagi teatrda aktyor bo‘lib ishlay boshladim. O‘n yillar ishlaganimdan keyin birdaniga aqlim kirib qoldi. Bilsam, aktyorlar ham o‘zining emas, birov yozib bergan gaplarni gapirarkan. Hafsalam pir bo‘lib ketdi va o‘zim ularga gap yoza boshladim. Bu hunar bilan shug‘ullanadiganlarni “dramaturg” deyishar ekan.

Jahon dramaturgiyasi va yumor

Qarang, biz qishloqda ketmon ko‘tarib yuravergan ekanmiz-u, bu yoqda Esxil, Seneka, Sofokl, Aristofan degan allomalar bor ekan. Zamondan orqada qolib ketibmiz deb, shularning asarlarini mutolaa qilishga tushdim. Qadimgi yunon dramaturgiyasidan tortib, dunyo, Ovrupo, o‘ris dramaturgiyasigacha varaqlab chiqildi.

Shuning sababi o‘laroq, ilk asarlarimda voqealar, munosabatlar, vaziyatlar bir do‘stimning ta’biri bilan aytganda, “o‘risbashararoq” bo‘lib qolgan edi.

Mening eng yaxshi ko‘rgan qurolim — yumor.— Sharof Boshbekov (“O‘zim haqimda”)

Temir xotin: ishtirokchilar, birinchi sahna

Qisqacha: “Temir xotin” (jiddiy komediya) qishloqdagi kamtarona hovlida boshlanadi: hovlidagi har bir jihozda nimadir yetishmaydi. Qo‘chqor peshayvon ustuniga arqon bilan bog‘lab tashlangan, xotini Qumri unga qarab turib kiyimlarini sumkaga joylaydi. Qumri o‘n olti yildan beri Qo‘chqorning sho‘xliklaridan to‘yganini aytib, bolalarini olib onasinikiga ketadi. Kichik Turobjon buvisinikiga ko‘chib ketishlarini dadasiga xabar qiladi.
Qo‘chqorman! Qo‘chqor ekan deb bog‘lab tashlayveradimi?— Qo‘chqor, “Temir xotin” komediyasidan

Olimjon va Qo‘chqor suhbati

Qisqacha: Olimjon mashinada yog‘och yashik bilan keladi va Qo‘chqorni arqondan yechadi. U oilani planlashtirishni, ya’ni bolani to‘rtta-beshtadan oshirmaslikni yaxshi gap deydi; Qo‘chqor esa qo‘ylarni sun’iy urchitish misolini keltirib, olimlarga tushunmasligini aytadi. Olimjon paxta teradigan mashina emas, odamga o‘xshash biorobot ustida ishlayotganini, unga mikrosxemalar o‘rnatilishini aytadi. Robotlar arzonga tushadi, batareyada ishlaydi va buyruqni so‘zsiz bajaradi.

Alomat — I yashikdan chiqadi

Olimjon: — Siz, Qo‘chqor aka, olimlarni ja yerga uravermang. Biz ham bir nimalar qilib yurgandirmiz. Mana, men yetti yil umrimni ana shu robotga bag‘ishladim. Yetti yil-a! Nihoyat, Qo‘chqor aka, birinchi tajriba nusxasi tayyor bo‘ldi.

Qisqacha: Olimjon yashikning qopqog‘ini ochadi, ichida qo‘g‘irchoqqa o‘xshash nihoyatda go‘zal qiz turadi. Qo‘chqor hayratlanib “Alomat, alomat!” deydi, Olimjon esa robotga shu nom bilan “Alomat — I” deb ism qo‘yadi. Keyin “ikki”, “uch”, “to‘rt”lari ham bo‘lishini aytadi.

Bilimingizni sinang

Sharof Boshbekov adabiyotga XX asrning qaysi yillarida kirib kelgan?
  1. 70-yillarida
  2. 90-yillarida
  3. 50-yillarida
  4. 60-yillarida

To‘g‘ri javob: 70-yillarida. Boshbekov adabiyotga XX asrning 70-yillarida kirib kelgan.

Sharof Boshbekov ijod qiladigan, badiiy adabiyotning eng murakkab turi hisoblangan tur qaysi?
  1. publitsistika
  2. lirika
  3. dramaturgiya
  4. epik nasr

To‘g‘ri javob: dramaturgiya. Boshbekov badiiy adabiyotning eng murakkab turi – dramaturgiyada ijod qiladi.

Sharof Boshbekov o‘z ssenariysi bo‘yicha suratga olingan qaysi filmga rejissorlik qilgan?
  1. “Masxaraboz”
  2. “Tilla bola”
  3. “Yuzsiz”
  4. “Ma’rif va Sharif”

To‘g‘ri javob: “Masxaraboz”. “Masxaraboz” filmiga Boshbekovning o‘zi rejissorlik qilgan.

Sharof Boshbekov ssenariysi va rejissorligida qo‘yilgan, teletomoshabinlar qizg‘in kutib olgan teleserial qaysi?
  1. “O‘yin”
  2. “Doka ro‘mol qurishi”
  3. “Charxpalak”
  4. “Tilla bola”

To‘g‘ri javob: “Charxpalak”. “Charxpalak” teleserialining ssenariysi va rejissori Boshbekov.

Sharof Boshbekov asarlarini turi bilan moslang: 1) “Mehr va mauzer”; 2) “Temir xotin”; 3) “Charxpalak”. a) teleserial; b) kinoqissa; c) jiddiy komediya.
  1. 1-b, 2-c, 3-a
  2. 1-a, 2-c, 3-b
  3. 1-b, 2-a, 3-c
  4. 1-c, 2-b, 3-a

To‘g‘ri javob: 1-b, 2-c, 3-a. Mehr va mauzer – kinoqissa, Temir xotin – jiddiy komediya, Charxpalak – teleserial.

Toshkent Teatr va rassomlik san’ati oliygohini bitirgach, Sharof Boshbekov qaysi teatrda aktyor bo‘lib ishlay boshlagan?
  1. Navoiy nomidagi opera va balet teatrida
  2. Hamza nomidagi teatrda
  3. Muqimiy nomidagi teatrda
  4. Mukarrama Turg‘unboyeva nomidagi teatrda

To‘g‘ri javob: Muqimiy nomidagi teatrda. Boshbekov Muqimiy nomidagi teatrda aktyor bo‘lgan.

Sharof Boshbekov aktyorlikdan keyin nima sababdan o‘zi gap yoza boshlagan?
  1. oliygohda dramaturgiya fakulteti ochilgani uchun
  2. aktyorlar o‘zining emas, birov yozib bergan gaplarni gapirishini bilib, hafsalasi pir bo‘lgani uchun
  3. rejissorlar uni sahnadan chetlashtirgani uchun
  4. ovozi aktyorlikka yaramay qolgani uchun

To‘g‘ri javob: aktyorlar o‘zining emas, birov yozib bergan gaplarni gapirishini bilib, hafsalasi pir bo‘lgani uchun. Hafsalasi pir bo‘lib, aktyorlarga o‘zi gap yoza boshlagan.

Aktyorlar uchun gap yozish bilan shug‘ullanuvchi kasb egalari nima deb ataladi?
  1. rejissor
  2. dramaturg
  3. musahhih
  4. teatrshunos

To‘g‘ri javob: dramaturg. Bu hunar egalari “dramaturg” deyiladi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiShavkat Rahmon hayoti va she’rlariKeyingi →Sharof Boshbekov “Temir xotin”: Alomat va Qo‘chqor