XotirAI«O‘tkan kunlar»: Bek oshiq va qutidor xonadoni
Mavzular
Otabek maqtovi, Homid istehzosi
Qisqacha: Otabek tahorat uchun chiqqach, mehmonlar uni maqtaydi: Akram hoji uni yigitlar ichida eng aqllisi deydi. Hasanali Otabek Toshkanddagi Beklarbegi madrasasining peshqadam mullabachchasi bo‘lganini, uch yil oldin Yusufbek hoji uni savdoga qo‘yganini aytadi. Maqtovdan g‘ijingan Homid «tamasi xon qizidadir» deb istehzo qiladi, Hasanali esa uni xotin uradigan odam ekanini eslatib jim qildiradi.
- Ziyo shohichi – Marg‘ilon boyi, qaynisi Homidning gapi uchun Hasanalidan uzr so‘raydi.
Qutidor taklifi va kuzatuvchi
Qisqacha: Oshdan keyin mehmonlar tarqaladi. Otabek va Mirzakarim qutidor birga ketadi; qutidor o‘z havlisi burchakdagi eshik ekanini aytib, Otabekni mehmonga chaqiradi. Otabek rozi bo‘ladi va xayrlashadi. Ular ketgach, burchakdan choponiga burkangan bir kishi chiqib, ular kelgan tomonga yuradi.
Bek oshiq: Hasanali tinglaydi
Qisqacha: Tun yarmida Hasanali Otabekning hujrasida sham’ yoqib, o‘rin yozadi, lekin Otabek o‘ylanib o‘tiraveradi. Hasanali bir necha kundan beri uning xayolchanligini payqagan; sham’ni olib chiqib ketadi, ammo tashvishdan uxlay olmaydi. Yusufbek hoji va Otabekning onasi O‘zbek oyim Otabekni unga topshirganini eslab, sovuq tunda uning darichasi ostida o‘tiradi. U Otabekning uyqusirab: «Qora ko‘zlari, kamon qoshlari...» va «Oy kabi yuzlar, kulib boqishlar, cho‘chib qochishlar...» deganini eshitadi va «Bek oshiq!» degan xulosaga keladi.
«Qora ko‘zlari, kamon qoshlari...»— Otabek uyqusirab, Hasanali darichadan eshitganda
Bek oshiq!— Hasanali, Otabekning uyquda aytganlarini eshitgach
Marg‘ilon havosi yoqmadi
Qisqacha: Ertalab choy ustida Hasanali Otabekning xomushligini so‘raydi; Otabek «Marg‘ilon havosi mizojimga to‘g‘ri kelmadi» deydi. Hasanali o‘zi ham ishdan chiqayotganini aytib sinaydi; Otabek mol baholari bitmayotgani uchun yana qolishlari mumkinligini aytadi. Keyin Hasanali Otabekdan sirini yashirmaslikni so‘raydi. Otabek qizarib yerga qaraydi; Hasanali muhabbat yurak javhari ekanini aytib, uni unutishni maslahat beradi, Otabek esa unitib bo‘lmasligini bildiradi.
- Hasanali – Otabekni «ma’naviy otasi»dek suyadigan, soqolini tishlash odati bor chol.
Mirzakarim havlisi va Kumushbibi
Qisqacha: Poyafzal bozori burchagidagi eski qorong‘u darbozali havli Mirzakarim qutidornikidir; tashqari qismi mehmonxona. Ayvonda tanchada qutidor, xotini Oftob oyim, uning onasi Oysha bibi va cho‘ri To‘ybeka o‘tiradi. Uyda go‘zal, qora ko‘zli qiz uyg‘oq yotadi; bu qutidorning qizi Kumushbibi, o‘n sakkizga qadam qo‘ygan. Isitmasi bor, qutidor hakimga ko‘rsatmoqchi bo‘ladi va xotiniga kechqurun mehmon kelishini, varaqi pishirishni aytadi.
- Kumushbibi – Mirzakarim qutidorning qizi, o‘n sakkizga kirayotgan go‘zal qiz.
- Oftob oyim – qutidorning rafiqasi, o‘ttiz besh yoshlardagi muloyim xotin.
- To‘ybeka – qutidor oilasining qirq besh yoshlardagi cho‘risi, hazilkash.
Kumush ariq bo‘yida, mehmonlar kechasi
Qisqacha: Kumush ariq bo‘yiga borib, suvga tikilib yuzini yuvadi va yengillashib ichkariga qaytadi; Oysha buvi uning yengil tortganidan quvonadi. Kechqurun mehmonlar kelganda qutidor ularni ixlos bilan kutadi. To‘ybeka Toshkandlik yosh mehmon chiroyli va aqlli ekanini, «bizga kuyav bo‘ladigan yigit» deb hazil qiladi; Kumush tundlanib, «er topish» xizmat bo‘lib qolganini aytadi va uyiga kirib ketadi. Keyin To‘ybeka qo‘rqib kelib, gilos yonida kimdir bilan to‘qnashganini, qorong‘uda uni Homidga o‘xshatganini aytadi.
Bilimingizni sinang
Hasanalining aytishicha, Otabek Toshkandda qaysi madrasada peshqadam mullabachchalardan bo‘lgan?
- Ko‘kaldosh madrasasida
- Mir Arab madrasasida
- Beklarbegi madrasasida
- Barakxon madrasasida
To‘g‘ri javob: Beklarbegi madrasasida. Otabek Toshkand Beklarbegi madrasasining peshqadam mullabachchalaridan bo‘lgan.
Yusufbek hoji Otabekni madrasadan olib savdo ishiga qo‘ygan vaqtga qancha bo‘lgan?
- Bir yilcha
- Uch yilcha
- Besh yilcha
- Ikki yilcha
To‘g‘ri javob: Uch yilcha. Yusufbek hoji uch yilcha oldin Otabekni madrasadan olib, savdo ishiga qo‘ygan.
Mehmonlar Otabekni maqtayotganda kim bu maqtovlarga qo‘shilmay, g‘ijinib o‘tiradi?
- Homid
- Hasanali
- Rahmat
- Akram hoji
To‘g‘ri javob: Homid. Homid maqtovlarga ishtirok etmay, g‘ijinib o‘tiradi.
Homid Otabekni masxara qilib, uning tama’lari kimda bo‘lsa kerak, deydi?
- Boy savdogarning qizida
- Beklarbegi qizida
- Xon qizida
- Qutidorning qizida
To‘g‘ri javob: Xon qizida. Homid istehzo bilan Otabekning tama’lari xon qizida bo‘lsa kerak, deydi.
Hasanali Homidni jim qildirish uchun uning o‘z og‘zidan eshitgan qaysi ishini eslatadi?
- Savdoda aldab foyda ko‘rganini
- Xotinlariga qamchi ishlatganini
- Qarzdorlarini haydab yuborganini
- Ota-onasini xafa qilganini
To‘g‘ri javob: Xotinlariga qamchi ishlatganini. Hasanali o‘tgan faslda Homidning o‘z og‘zidan xotinlariga qamchi ishlatganini eshitgan edi.
Mirzakarim qutidor Hasanalini yupatib, Otabek haqida nima deydi?
- Otabekni Toshkandga jo‘natishni maslahat beradi
- Otabekni savdodan qaytarish kerakligini aytadi
- Otabek hali yosh va tajribasiz ekanini aytadi
- Otabek xon qiziga loyiq yigit ekanini aytadi
To‘g‘ri javob: Otabek xon qiziga loyiq yigit ekanini aytadi. Qutidor Hasanalining gapini to‘g‘ri deb, Otabek xon qiziga loyiq ekanini aytadi.
Oshdan keyin Otabek bilan birga ketayotgan Mirzakarim qutidor uni nimaga chaqiradi?
- Tun bo‘yi suhbatga saroyda
- O‘z uyiga mehmonga
- Ziyo shohichinikiga qaytishga
- Bozorni aylanishga
To‘g‘ri javob: O‘z uyiga mehmonga. Qutidor Otabekni o‘z uyiga mehmonga chaqiradi, Otabek rozi bo‘ladi.
Otabek va qutidor ketgach, burchakdan chiqib ularning izidan kuzatgan kishi qanday holda tasvirlanadi?
- Choponiga burkangan kishi
- Qo‘lida fonus tutgan qorovul
- Ot minib kelgan savdogar
- Qora libosdagi mirshab
To‘g‘ri javob: Choponiga burkangan kishi. Burchakdan choponiga burkangan bir kishi chiqib, ular kelgan tomonga yuradi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash