XotirAI«O‘tkan kunlar»: Toshkand xabari va Otabekka sovchilik
Mavzular
Mehmon haqida suhbat
Qisqacha: Qutidor mehmonlarni kuzatgach, xotini Oftob oyim To‘ybeka maqtagan yigit kimligini so‘radi. Qutidor mehmon Toshkandlik Yusufbek hojining o‘g‘li ekanini aytdi. Oftob oyim To‘ybekaning Otabek haqidagi gaplari va Kumush bilan mojarosini kula-kula so‘zlab berdi, qutidor ham kuldi.
- Qutidor – Marg‘ilonlik, Oftob oyimning eri; Yusufbek hojining yaqin oshnasi.
- Oftob oyim – qutidorning xotini.
Toshkand ustida bulutlar
Qisqacha: Marg‘ilonda Toshkand hokimi Azizbek Qo‘qonga qarshi bosh ko‘tarib, devon beklarini o‘ldirgani, Musulmonqul esa Normuhammad qushbegiga besh ming sipoh qo‘shib Toshkand ustiga jo‘natgani haqida xabar tarqaldi. Xalq buni oddiy qabul qildi, Otabek esa sovuqqon qaray olmadi va xabardan qattiq qayg‘uga tushdi.
- Azizbek – Toshkand hokimi, Qo‘qonga qarshi bosh ko‘targan.
- Normuhammad qushbegi – Musulmonqul yuborgan sipoh boshlig‘i.
Yusufbek hojining maktubi
Qisqacha: Hasanali Toshkanddan kelgan uzun maktubni Otabekka keltirdi. Maktubni Yusufbek hoji yozgan: Azizbek devon beklarini o‘ldirib o‘rda darbozasiga osgan, Qo‘qon besh ming sipoh yuborgan. Azizbek xalqni yig‘ib, qipchoqlarga qarshi himoya so‘radi, xalq ont ichib qo‘rg‘on tuzatishga kirishdi. Hoji o‘g‘lini Toshkand tinchimaguncha kelmaslikka va siyosatda ehtiyot bo‘lishga chaqirdi.
Qisqacha: Maktub 1264-yil yozilgan va «Addoi otang Yusufbek hoji» deb tugagan. Otabek Azizbek voqeasiga kelganda «tulki» deb yubordi va maslahatni eslab, yovvoshgina iljaydi.
- Yusufbek hoji – Otabekning otasi, Toshkandda.
- Hasanali – Otabekning xizmatkori (quli), maktubni keltirgan.
Hasanalining qarori
Qisqacha: Qo‘qon sipohi Toshkandni o‘rab olganiga o‘n besh kun bo‘lsa-da, shahar olinmagan edi; Normuhammad qushbegi yaralangani aytilardi. Otabek yanada xomush bo‘lib, hujrasidan chiqmay qo‘ydi. Hasanali Otabekning muhabbatidan xabardor edi va yordam berishga qaror qildi. Kechqurun u hammomga boraman deb bahona qilib chiqdi, Otabek esa «Boburnoma» o‘qiyotgan edi.
— Ko‘ray-chi, qadamim muborak bo‘larmikin— Hasanali, Ziyo shohichiga borishdan oldin o‘ziga aytdi
Ziyo shohichi huzurida
Qisqacha: Hasanali Ziyo shohichining uyiga bordi; shohichi namoz o‘qiyotgan edi. Hasanali o‘zi, Otabekdan bexabar kelganini aytdi va Otabekning dardi muhabbat ekanini, u qutidorning qiziga oshiq bo‘lganini bildirdi. Qizni qayerda ko‘rganini bilmadi. Ziyo aka qutidorning musofirga qizini bermasligidan xavotir qilib, sovchilikka birga borishga rozi bo‘ldi.
- Ziyo shohichi – Marg‘ilonda Hasanali murojaat qilgan boy, sovchilikka boradi.
Qutidorga sovchilik
Qisqacha: Ziyo shohichi va Hasanali qutidor uyiga chaqirilmagan mehmon bo‘lib bordi. Shohichi Otabekning sog‘lig‘i qutidorning ixtiyorida ekanini aytib, Otabekning pinhoniy dardini va qutidorning qizi Kumushga ishqini ochdi. Qutidor yordam berishga tayyor edi, lekin qizning onasi bilan kengashishi kerakligini aytib, ichkariga kirdi.
Bu ot savdosi emas, umr savdosi, birodar— Ziyo aka qutidorga, javob berishdan oldin maslahatlashishni aytganda
Oftob oyim va rozilik
Qisqacha: Qutidor Oftob oyimga sovchilar kelganini aytdi. Oftob oyim yigitning musofirligiga qarshi bo‘ldi, Toshkandga qizini olib ketishidan qo‘rqib, yolg‘iz qizidan ayrilishni xohlamadi. Qutidor shart qo‘ydi: Kumush Marg‘ilondan olib ketilmasin. Ziyo shohichi shartni Otabek nomidan qabul qildi, sovchilarga zarrin to‘nlar kiydirildi, qutidor «Qutlug‘ bo‘lsin!» dedi.
- Oftob oyim – Kumushning onasi, musofirga berishga qarshi bo‘lgan.
Qutlug‘ boisin! — dedi.— qutidor, shart qabul qilingach
Bilimingizni sinang
Oftob oyim To‘ybeka maqtagan yigit kimligini so‘raganda, Mirzakarim qutidor mehmonini kim deb tanishtiradi?
- Toshkandlik Yusufbek hojining o‘g‘li
- Marg‘ilon hokimining o‘g‘li
- Andijonlik Akram hojining o‘g‘li
- Ziyo shohichining o‘g‘li
To‘g‘ri javob: Toshkandlik Yusufbek hojining o‘g‘li. Qutidorning mehmoni yaqin oshnasi Toshkandlik Yusufbek hojining o‘g‘li Otabek edi.
Oftob oyim qutidorga kula-kula nimalarni so‘zlab beradi?
- Hakimning ko‘rsatmalarini
- Ziyo shohichining uyidagi majlisni
- Kumushning kasalligi tuzalganini
- To‘ybekaning Otabek haqidagi gaplari va Kumush bilan mojarosini
To‘g‘ri javob: To‘ybekaning Otabek haqidagi gaplari va Kumush bilan mojarosini. Oftob oyim To‘ybekaning Otabek haqidagi gaplarini va Kumush bilan mojarosini so‘zlab berdi.
Marg‘ilonda tarqalgan xabarga ko‘ra, Toshkand hokimi Azizbek kimga qarshi bosh ko‘targan?
- Buxoro amiriga
- Qo‘rg‘onga
- Xiva xoniga
- Qo‘qonga
To‘g‘ri javob: Qo‘qonga. Marg‘ilonda Toshkand hokimi Azizbek Qo‘qonga qarshi bosh ko‘tardi, degan xabar tarqaldi.
Marg‘ilonda yurgan xabarga ko‘ra, Musulmonqul Normuhammad qushbegiga qancha sipoh qo‘shib Toshkand ustiga jo‘natgan?
- O‘n ming
- Yigirma ming
- Ikki ming
- Besh ming
To‘g‘ri javob: Besh ming. Musulmonqul Normuhammad qushbegiga besh ming sipoh qo‘shib Toshkand ustiga jo‘natgan.
Toshkand xabariga Otabek qanday munosabatda bo‘ladi?
- Xabarni bo‘lmag‘ur gap deb hisoblaydi
- Xalqdek sovuqqon qaray olmaydi
- Xabarni eshitib, quvonadi
- Xalqdek sovuqqon qaraydi
To‘g‘ri javob: Xalqdek sovuqqon qaray olmaydi. Otabek bu xabarga sovuqqon qaray olmadi va qattiq qayg‘uga tushdi.
Yusufbek hojining Otabekka yozgan maktubi Toshkandda hijriy 1264-yilning qaysi oyi va kuni yozilgan?
- Hut oyining 27-kuni
- Dalv oyining 27-kuni
- Dalv oyining 17-kuni
- Hut oyining 17-kuni
To‘g‘ri javob: Dalv oyining 27-kuni. Maktub Toshkandda 1264-yil dalv oyining 27-kuni yozilgan.
Yusufbek hoji maktubida Azizbek devon beklarini o‘ldirib, ularni qayerga osganini yozadi?
- O‘rda darbozasiga
- Bozor maydoniga
- Shahar darvozasiga
- Xon saroyi ayvoniga
To‘g‘ri javob: O‘rda darbozasiga. Azizbek devon beklarini o‘ldirib, o‘rda darbozasiga osgan.
Maktubga ko‘ra, Azizbek yig‘ilgan Toshkand xalqiga qayerdan turib salom qildi?
- Shahar devori tepasidan turib
- Masjid minbaridan turib
- O‘rda qorovulxonasidan turib
- Otda turib maydondan
To‘g‘ri javob: O‘rda qorovulxonasidan turib. Azizbek o‘rda qorovulxonasidan turib fuqaroga salom qildi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash