XotirAI«O‘tkan kunlar»: unashuv, qizlar majlisi va nikoh
Mavzular
Hasanali xabarni aytadi
Qisqacha: Hasanali tun bo‘yi uxlay olmay, Otabek va Kumush haqida o‘yladi: o‘zi oltmish to‘rt yoshda, farzandi yo‘q, Otabek unga o‘g‘ildek bo‘lishini orzu qildi. Ertalab zarrin choponni keltirib, Otabekka qutidorning qizi bilan unashib kelganini aytdi. Ziyo shohichi bilan to‘y kengashini qilishlarini bildirdi. Otabek hayratda qoldi, quvonchini oshkor qilmadi.
- Hasanali – Otabekning keksa xizmatkori, uni o‘g‘ildek ko‘radi, yoshi oltmish to‘rtda.
Endi muborak bo‘lsin sizga— Hasanali, ertalab Otabekka zarrin chopon keltirib
Kumush xabarni eshitadi
Qisqacha: Kumushbibi uyg‘onganda uyda hamma to‘y haqida gapirayotganini bildi: Oftob oyim eriga oltin kamar olishni buyurdi. To‘ybeka Kumushga ota-ona yoqtirgan kishiga rozi bo‘lish odat ekanini aytib, kuyav o‘sha yosh mehmon ekanini bildirdi. Kumush yig‘lab, so‘ng hayqirdi; Oftob oyim To‘ybekani qarg‘adi, Kumush sandal ko‘rpasiga burkanib yotdi, onalar to‘y hozirligini ko‘rishda davom etdi.
- To‘ybeka – Kumushni kuyav bilan xabardor qilgan, Kumush uni «opa» der edi.
- Kumushbibi – qutidor va Oftob oyimning yolg‘iz qizi, kelin bo‘ladigan qiz.
Qizlar majlisi
Qisqacha: Kumushbibining tog‘asi uyida o‘ttiz-qirq qiz uni xotinlik olamiga uzatish uchun yig‘ildi. Kumush ikki yangasi bilan hammomdan keldi, yangalar uni qizlarga topshirdi. Jimlikni Gulsinbibi buzdi, Xonimbibi Savraga childirma, Anorgulga dutor buyurdi, bazm qizidi. Qo‘shiq aytilganda Kumush yig‘lab yubordi, Gulsin uni yupatdi. Oshdan keyin yangalar Kumushni olib ketishdi.
Ketdi toqat, ketdi sabrim... ketdilar...— Qizlar aytgan qo‘shiqning oxirgi baytlaridan, shundan so‘ng Kumush yig‘lab yubordi
- Gulsinbibi – majlisni jonlantirgan qiz, dutor bilan qo‘shiq aytadi.
- Xonimbibi – Gulsinga qo‘shiluvchi, o‘yinchi qiz.
Nikoh majlisi
Qisqacha: Kumushdan nikoh vakolatini olish qiyin bo‘ldi. Soat besh yarimda Otabek yigitlar bilan kuyav bo‘lib keldi. Otabek vakili Ziyo shohichi, qiz vakili Muhammadrahim mahr masalasini hal qildi: uch yuz oltin pul, Marg‘ilondan havli, sigir va asbob. Domla xutba o‘qiganda Otabek uchinchi so‘roqni kutmay «Qabul qildik!» deb yubordi. Nikoh tugab, ziyofat bo‘ldi.
- Muhammadrahim – Kumushbibining amakisi (Yo‘ldosh o‘g‘li), nikohda qiz vakili.
Kuyav va kelin uchrashadi
Qisqacha: Hasanali Otabekni duo qilib, yangalar tomon yubordi. Otabek Kumushning uyiga kirdi. Kumush unga qaramay turdi, so‘ng qarab «Siz o‘shami?» deb so‘radi; Otabek «Men o‘sha» dedi. Kumush «Kutilmagan bir baxt» deb kulib yubordi. Otabek uning bilagiga oltin uzuk soldi va lablari ustidagi qora xoldan o‘pish so‘radi, Kumush qizardi.
— Kutilmagan bir baxt, — dedi— Kumushbibi, Otabekni tanib kulib yuborishdan oldin
Birinchi uchrashuv xotirasi
Qisqacha: Marg‘ilonga kelganining ikkinchi kuni Otabek poyafzal bozorida asr vaqti tahorat uchun suv so‘radi. Do‘kondor uni qutidorning tashqarisiga yo‘llagan edi. U yerda Kumushni ko‘rdi; Kumush ichkariga qochishdan oldin unga tabassum qildi. Otabek asr namozini qazo qilib, shu daqiqadan sevib qoldi. Shu sabab Kumush «Siz o‘shami!» deb so‘ragan edi.
Chaqimchilik: g‘azabli odam
Qisqacha: Bir erkak Otabekning qutidor qiziga uylanganiga bir hafta bo‘lganini Qo‘qondan qaytishda eshitgan edi. Uning qaytishi ikki xotinini qo‘rqitdi: ikkalasi tayoq yedi, o‘limini tilardi. U vahshiyona yo‘llar o‘ylab, havlisidan chiqdi va ko‘chadan beklar mahallasiga qarab ketdi.
- Noma’lum erkak – ikki xotinli, Qo‘qondan qaytgan, Otabek nikohini eshitib g‘azablangan kishi (matnda ismi ko‘rinmaydi).
Bilimingizni sinang
«O‘tkan kunlar»da Hasanali Otabek va Kumush haqida o‘ylab, o‘zi qancha yoshga yetganini va farzandi yo‘qligini eslaydi. Hasanali necha yoshda?
- ellik to‘rt yoshda
- oltmish besh yoshda
- oltmish to‘rt yoshda
- yetmish to‘rt yoshda
To‘g‘ri javob: oltmish to‘rt yoshda. Hasanali oltmish to‘rt yoshga yetgan, o‘g‘il-qizi yo‘q edi.
«O‘tkan kunlar»da Hasanali Otabekka kimning qiziga unashib kelganini bildirdi?
- Muhammadrahimning qiziga
- Ziyo shohichining qiziga
- qutidorning qiziga
- domlaning qiziga
To‘g‘ri javob: qutidorning qiziga. Hasanali Otabek uchun qutidorning qizi Kumushga unashib kelgan.
Farzandsiz Hasanali «O‘tkan kunlar»da Otabek va Kumush uning uchun kimdek bo‘lishini orzu qildi?
- Otabek o‘g‘lidek, Kumush qizidek
- Otabek do‘stidek, Kumush opasidek
- Otabek ukasidek, Kumush singlisidek
- Otabek shogirdidek, Kumush kelinidek
To‘g‘ri javob: Otabek o‘g‘lidek, Kumush qizidek. Hasanali Otabekni o‘g‘lidek, Kumushni qizidek ko‘rishni orzu qilgan.
«O‘tkan kunlar»da Hasanali unashuv xabarini aytganda Otabek o‘zini qanday tutdi?
- g‘azablanib, unashuvni rad etdi
- quvonib, Hasanalini quchoqlab oldi
- xafa bo‘lib, xonadan chiqib ketdi
- hayratga tushdi, quvonchini oshkor qilmadi
To‘g‘ri javob: hayratga tushdi, quvonchini oshkor qilmadi. Otabekning yuzida xursandlik va xafalik aralash noma’lum holat bor edi.
«Endi muborak bo‘lsin sizga» degan so‘zlar «O‘tkan kunlar»da kimning tilidan aytiladi?
- domlaning
- Hasanalining
- Ziyo shohichining
- Muhammadrahimning
To‘g‘ri javob: Hasanalining. Bu so‘zlarni ertalab zarrin chopon keltirgan Hasanali Otabekka aytadi.
Kumushbibi uyg‘onib, uydagilar nima haqida gapirayotganini payqadi?
- to‘y haqida
- sayohat haqida
- Hasanalining kelishi haqida
- bozor haqida
To‘g‘ri javob: to‘y haqida. Bir kechada hammaning tushiga to‘y kirgandek bo‘lgan.
To‘ybeka Kumushbibiga unashuv haqida gapirib, nima uchun ota-ona yoqtirgan kishiga rozi bo‘lish kerakligini aytdi?
- odat shunday bo‘lgani uchun
- kuyav boy bo‘lgani uchun
- to‘y allaqachon o‘tgani uchun
- Oftob oyim shuni buyurgani uchun
To‘g‘ri javob: odat shunday bo‘lgani uchun. To‘ybeka «odat shul» deb, ota-ona yoqtirganiga rozi bo‘lishni majburiy sanadi.
Kumushbibi To‘ybekaning gaplaridan iztirobga tushib, unga nima deb hayqirdi?
- «Men bormayman!»
- «Onamni chaqir!»
- «Meni qo‘yib yubor!»
- «Ko‘b so‘zlama!»
To‘g‘ri javob: «Ko‘b so‘zlama!». Kumush «Oh, o‘laman, ko‘b so‘zlama!» deb hayqirdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash