XotirAI«O‘tkan kunlar»: Toshkand qamali, Azizbek va Yusufbek hoji
Mavzular
Hasanali Toshkandga yo‘l oladi
Qisqacha: Besh kun o‘tdi, mahbuslarning qamalish sababi bilinmadi. Hasanali Marg‘ilonda ish chiqara olmay, Toshkandga jo‘nashga qaror qildi. Kumushbibi bunga e’tiroz bildirdi, Hasanali esa qushbegini insoflik hokim deb yupatdi. U qutidorning saman yo‘rg‘asini tayyorlab, ertasi ertalab Qo‘qon darvozasidan birinchi bo‘lib chiqdi.
Toshkand qamalida: dahshat va shodlik
Qisqacha: «Toshkand qamalda» bobi: qamalning ellik birinchi kuni, Samarqand darvozasi tomonidan qo‘qonliklar hujumi o‘zlari uchun halokat bilan tugagan. Kamolon va Samarqand darvozalari oralig‘i boshsiz jasadlar bilan to‘la. Qo‘rg‘on ustida charchagan Toshkand mudofi’lari esa shod, o‘z erliklari bilan maxtanishar, qo‘shiq aytishardi.
- Mudofi’lar – xalq ichidan chiqqan merganlar, Toshkand qo‘rg‘onini himoya qiladilar.
Boshlar tepasi va hudaychi
Qisqacha: Hasanali kabi qo‘rg‘on ichiga kirgan kuzatuvchi Samarqand darvozasi yonida darvozabonlarning uzoq kutdirib ochganini ko‘radi. Qo‘rg‘on ostida uch-to‘rt yuz inson boshidan terilgan tepa bor, qo‘rg‘on begisi unda tanish bekning boshini ko‘rsatadi. Kamolon tomondan uch otliq kelib, hudaychi Sulaymon Azizbekning kelishini ma’lum qiladi. Qo‘rg‘on begi mudofi’larni yasovga tortib tayyorlaydi.
- Sulaymon hudaychi – Azizbekning adyutanti, kelishini oldindan xabar qiluvchi.
Azizbek mudofi’larni mukofotlaydi
Qisqacha: «Azizbek» bobi: Azizbek tilla jabduqli qizil ayg‘irda, yonida amri lashkari Rayimbek dodxoh va Buxoro chopon kiygan olabayroq to‘nli kishi bilan keldi. U boshlar uyumini ko‘rib, mudofi’larga rahmat aytdi; qo‘rg‘on begiga kimxob to‘n, yuzboshilarga atlas chopon, boshqalarga uch tangadan in’om berdi. Qo‘rg‘on begi hujumni aytib berdi: yov ikki darvoza orasida uch-to‘rt yuz o‘lik qoldirdi, bizdan besh kishi o‘ldi. Azizbek Normat qipchoq haqida so‘radi.
- Azizbek – qirq besh–ellik yoshlar chamali, siyrak qoshli, cho‘qqi soqolli bek.
- Rayimbek dodxoh – Azizbekning amri lashkari va o‘ng qo‘li.
Qo‘rg‘onlarni aylanish, Hasanali
Qisqacha: Azizbek Samarqand darvozasidan o‘tib Chaqar tomon yurdi, Chaqar tepasidagi to‘pchi va qorovullarga in’om berdi. So‘ng Ko‘kcha, Chig‘atoy, Sag‘bon, Qorasaroy, Taxtapul, Labzax darvozalarini aylanib, o‘rdaga yaqin Qashqar darvozasiga yetdi. Shu payt darvozani kimdir taq-taq urdi; Azizbekning oti hurkib to‘xtadi. Chol deb aytilgan tashqaridagi odam Hasanali edi: saman otini yetaklab ichkariga kirdi.
Yusufbek hoji Hasanalidan so‘raydi
Qisqacha: «Yusufbek hoji» bobi: olabayroq to‘nli kishi Hasanalini tanib, uni «bizning kishimiz» deb Azizbekka aytdi; Azizbek jallodga topshirishni o‘ylagan edi. Yusufbek hoji Azizbekdan ruxsat olib, ertasi choyga o‘rdaga kelishni buyurildi. Hasanali Otabek Marg‘ilon hokimi tomonidan qamalganini, birga Mirzakarim qutidor, Ziyo shohichi va Rahmat qamalganini aytdi. Hoji majlislarni, Homidning kimligini so‘radi; Hasanali Homidni ichi qoraroq yigit deb tanishtirdi.
— Ruxsat, ertaga choyni o‘rdaga kelib iching.— Azizbek, Yusufbek hojiga
- Yusufbek hoji – Otabekning otasi, Azizbekning otaligi va kengashchisi, olabayroq to‘nli kishi.
Jar: qo‘rboshi va Homid
Qisqacha: «Jar» bobi: jarchi shaharda Otabek va qutidorning isyonchilik gunohi bilan soat o‘n ikkida dorga osilishini e’lon qilib yuradi. Homid mirshab bilan birga qo‘rboshining oldiga kirdi. Qo‘rboshi o‘g‘illarining sunnat to‘yi uchun pul yetishmasligiga ishora qildi; Homid yigirma oltin berib, «oshnalik bog‘lanishi» dedi. So‘ng qo‘rboshi uning pochchasi va jiyani ish ichida qolgani yomon bo‘lganini aytdi.
— Bali, bali, mulla Homid, munday og‘aynilaming— qo‘rboshi, Homidning pora berishiga ishora qilib
Bilimingizni sinang
Marg‘ilonda mahbuslarni qutqarish uchun ish chiqara olmagan Hasanali qanday qarorga keldi?
- Andijonga Akram hojiga borishga
- Qo‘qonga xonga arz qilishga
- Toshkandga jo‘nashga
- qochib ketishga
To‘g‘ri javob: Toshkandga jo‘nashga. Hasanali Toshkandga jo‘nash xayoliga tushdi.
Hasanali Toshkandga yo‘l olgan paytda Toshkand kimlar tomonidan qamal qilingan edi?
- Buxoro lashkari
- qirg‘izlar
- Marg‘ilon qo‘rboshisi
- Qo‘qon sipohlari
To‘g‘ri javob: Qo‘qon sipohlari. Toshkand Qo‘qon sipohlari tomonidan muhosara holatida edi.
Kumushbibi Hasanalining Toshkandga borishiga qanday e’tiroz bildirdi?
- Marg‘ilondan topilmagan najot Toshkanddan topilmasligini aytdi
- qutidorning oti yo‘qligini aytdi
- Hasanalining yoshi ulug‘ligini aytdi
- yo‘l xavfli ekanini aytdi
To‘g‘ri javob: Marg‘ilondan topilmagan najot Toshkanddan topilmasligini aytdi. Kumush Marg‘ilondan topilmagan najot Toshkanddan topilmasligini bildirdi.
Hasanali Kumushbibini qushbegi haqida qanday deb yupatdi?
- qushbegi tez orada o‘zi qo‘yib yuboradi, dedi
- qushbegi Otabekning tanishi, dedi
- qushbegi boshqalarga qaraganda insoflik hokim, dedi
- qushbegi qo‘rboshiga qaraganda yoshroq, dedi
To‘g‘ri javob: qushbegi boshqalarga qaraganda insoflik hokim, dedi. Hasanali qushbegini boshqalarga qaraganda insoflik hokim deb yupatdi.
Hasanali ertasi ertalab Marg‘ilonning qaysi darvozasidan birinchi bo‘lib chiqdi?
- Samarqand darvozasidan
- Qo‘qon darvozasidan
- Kamolon darvozasidan
- Qashqar darvozasidan
To‘g‘ri javob: Qo‘qon darvozasidan. Hasanali Qo‘qon darvozasidan birinchi bo‘lib chiqdi.
Qo‘qonliklar Toshkandning Samarqand darvozasi tomonidan hujum qilgan kun qamalning nechanchi kuni edi?
- o‘ninchi kuni
- yigirma beshinchi kuni
- ellik birinchi kuni
- yuz birinchi kuni
To‘g‘ri javob: ellik birinchi kuni. Bu kun Toshkand qamalining ellik birinchi kuni edi.
Toshkandning Kamolon va Samarqand darvozalari oralig‘i qancha qadam keladi?
- besh yuz adim
- ellik adim
- ming adim
- besh ming adim
To‘g‘ri javob: besh yuz adim. Bu ikki darvoza oralig‘i besh yuz adim keladi.
Qo‘rg‘on ustidagi mudofi’lar shodlikdan qo‘shiq aytib, kimni ulug‘lashdi?
- Yusufbek hojini
- Sulaymon hudaychini
- Rayimbek dodxohni
- Azizbekni
To‘g‘ri javob: Azizbekni. Mudofi’lar «Aziz beging omon» deb Azizbek haqida qo‘shiq aytdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash