XotirAI«O‘tkan kunlar»: Hukmnoma, Kumushbibining maktubi va Otabekning ozod bo‘lishi
Mavzular
Homid va qo‘rboshi suhbati
Qisqacha: Qo‘rboshi Homidga kechagi ayblash so‘zlari Otabek va qutidorni o‘limga mahkum qilsa-da, Homidning pochchasi Ziyo aka va jiyani Rahmatni oqlashini aytadi. Homid qarindoshlari uchun xavotirda. Qo‘rboshi so‘rovi bilan Homid qushbegiga aytgan ayblovini takrorlaydi: Otabek Toshkand isyoni uchun Marg‘ilon xalqini qo‘zg‘ashga yuborilgan, qutidor va Akram hoji unga qo‘shilgan, Homid esa qarshi chiqqan.
- Homid – Otabekni qushbegiga yomonlagan, o‘z qarindoshlari uchun xavotirlangan xoin.
- Qo‘rboshi – Homiddan oltin olib, unga yordam berayotgan amaldor.
Homidning yashirin sirri
Qisqacha: Qo‘rboshi Ziyo aka va Rahmat qutulishiga ishonadi, chunki ular majlisda bunday so‘z bo‘lmadi deb tonganlar. Homid hukmda pochchasi va jiyani yanglishib ketishidan qo‘rqadi. Qo‘rboshi oltinlar Otabek va qutidorning qon baholari ekanini sezib titraydi. Homid pochcha va jiyani uning ishtirokini bilmasliklarini istaydi va yuzlashishga rozi bo‘ladi, so‘ng ajralishadi.
Hukmnoma o‘qilishi
Qisqacha: Jallod hukmni kutib turadi. Qushbegining o‘ng tomonida qo‘rboshi va shahar a’yonlari, qarshisida Otabek, qutidor, Ziyo shohichi va o‘g‘li Rahmat turadi. Otabek bilan qutidorning qo‘lida kishan bor. Qushbegi Xudoyorxon nomidan hukm o‘qiydi: Otabek va qutidor o‘limga, Ziyo shohichi va Rahmat bir yil zindonga mahkum. Otabek kulimsirab «Haqsiz jazo» deydi, Ziyo aka va Rahmat zindonga jo‘natiladi, Otabek va qutidor jallodga topshiriladi.
Paranjili xotin va maktub
Qisqacha: Hukmdan o‘n daqiqa keyin qo‘rboshi dor ostiga borishga ruxsat so‘raganda qorovul Pirmat bir xotin arz bilan kelganini aytadi. Eskigina paranjili xotin qushbegiga buklangan qog‘oz beradi va tezroq o‘qishni so‘raydi. Qushbegi maktubni o‘qib, Pirmatni dor ostidan gunohkorlarni qaytarib kelishga yuboradi, qo‘rboshini ham u bilan jo‘natadi. Xotin Kumushbibi – qutidorning qizi va Otabekning xotini; maktub Otabekning eski kamzuli cho‘ntagidan topilgan. Ponsadboshi maktubni o‘qib, Yusufbek haqidagi fikrlar o‘zgarishini aytadi; Pirmat gunohkorlar qaytganini xabar qiladi.
- Kumushbibi – qutidorning qizi, Otabekning xotini; paranjida maktub keltirgan.
- Pirmat – o‘rda qorovuli.
- Azim ponsad – qushbegiga yaqin o‘tirgan ponsadboshi.
Otabek isbot qiladi, ozod bo‘ladi
Qisqacha: Qushbegi qo‘rboshiga kishanlarni yechishni buyuradi. Qo‘rboshining qo‘li titraydi, Otabek uni raqiblardan biri deb o‘ylab sinaydi. Qushbegi Otabekdan isbot so‘raydi; Otabek vijdonidan boshqa shohidi yo‘qligini aytadi, so‘ng Toshkand isyoni oldidan otasidan maktub olganini eslaydi. Qushbegi xatni ko‘rsatadi, Otabek uni otasi maktubi deb taniydi. Kumush «Otajon, men qizingiz!» deydi. Qushbegi Otabek va qutidorni ozod qiladi, Otabek kafil beradi, qutidor kafil bo‘ladi. Ziyo aka va Rahmat bo‘shatilib, qo‘rboshi qo‘lga olinadi.
— Oldim, oldim! Isbotim ham bor!— Otabek – qushbegi xat haqida so‘raganda
— Otajon, men qizingiz!— Kumushbibi – qutidorga
— Najot farishtasi, — dedi— qushbegi – Kumushbibini ko‘rsatib
Istiqlol dardi
Qisqacha: Normuhammad qushbegi yetmish kunlik Toshkand muhosarasidan so‘ng uch ming sipohni bir yarim mingga tushirib quruq qaytadi. Toshkandliklar Azizbekka xizmat qilib qipchoqlarni qaytaradilar, lekin o‘zlari ham qiyin ahvolda qoladilar. Azizbek Toshkandning mustaqil hukmdori bo‘lib, taxt-toj va yangi mahram o‘ylaydi, biroq yetmish kunlik urush xazinani quritgani uni qiynaydi. U Yusufbek hojini kutadi.
- Azizbek – Toshkandning endi mustaqil hukmdori bo‘lib olgan, taxt-tojni orzu qiluvchi hokim.
Bilimingizni sinang
Qushbegi hukm o‘qiyotgan paytda «O‘tkan kunlar»da kimlarning qo‘lida kishan bor edi?
- Qutidor va Ziyo shohichi
- Otabek va qutidor
- Otabek va Rahmat
- Ziyo aka va Rahmat
To‘g‘ri javob: Otabek va qutidor. Kishan Otabek va qutidorning qo‘lida edi; Ziyo aka va Rahmat kishansiz turgan.
«O‘tkan kunlar»dagi hukmga ko‘ra, Ziyo shohichi va o‘g‘li Rahmat hukumatga ma’lum qilmagani uchun qancha muddatga zindonga mahkum etildi?
- Ikki yilga
- Bir yilga
- Besh yilga
- Olti oyga
To‘g‘ri javob: Bir yilga. Ular bir yil zindonga mahkum etilgan.
Hukm majlisida qushbegi hukmni kimning nomidan o‘qidi?
- Azizbekning nomidan
- Xon Xudoyorning nomidan
- Musulmonqulning nomidan
- Normuhammad qushbegining nomidan
To‘g‘ri javob: Xon Xudoyorning nomidan. Hukm xon Xudoyor nomidan e’lon qilingan, shuning uchun a’yon o‘rnidan turgan.
«O‘tkan kunlar»da maktub keltirgan paranjili xotin kim edi?
- Homidning singlisi
- Ziyo shohichining xotini
- Qutidorning qizi, Otabekning xotini Kumushbibi
- Otabekning onasi O‘zbek oyim
To‘g‘ri javob: Qutidorning qizi, Otabekning xotini Kumushbibi. Paranjili xotin Kumushbibi, qutidorning qizi va Otabekning xotini edi.
«— Oldim, oldim! Isbotim ham bor!» — qushbegi xat haqida so‘raganda bu so‘zlarni kim aytgan?
- Homid
- Otabek
- Qutidor
- Rahmat
To‘g‘ri javob: Otabek. Bu so‘zlar Otabekniki: u otasidan xat olganini tasdiqlagan.
Qushbegi Kumushbibini ko‘rsatib «Najot farishtasi» degan. Bu so‘zlar kimga nisbatan aytilgan?
- Azim ponsadga
- Ziyo akaga
- Pirmatga
- Kumushbibiga
To‘g‘ri javob: Kumushbibiga. Qushbegi maktub keltirgan Kumushbibini najot farishtasi deb atagan.
Kumushbibi qushbegiga bergan maktub Otabekning kiyimining qayerida topilgan?
- Eski kamzulining cho‘ntagida
- Yangi to‘nining yengida
- Etigining ichida
- Belbog‘ining orasida
To‘g‘ri javob: Eski kamzulining cho‘ntagida. Maktub Otabekning eski kamzuli cho‘ntagidan chiqqan.
Qushbegi Kumushbibining maktubini o‘qib, qorovul Pirmatga nimani buyurdi?
- Dor ostiga yuborilgan gunohkorlarni zudlik bilan qaytarib kelishni
- Jallodni hukm ijrosiga chaqirishni
- Ziyo aka bilan Rahmatni dorga osishni
- Kumushbibini zindonga olib ketishni
To‘g‘ri javob: Dor ostiga yuborilgan gunohkorlarni zudlik bilan qaytarib kelishni. Qushbegi osilish uchun yuborilgan gunohkorlarni qaytarishni buyurgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash