XotirAI«O‘tkan kunlar»: hindi sihri, Kumush xati va taloq xati
Mavzular
O‘zbek oyim Hasanalini chaqiradi
Qisqacha: Zaynab choy berishda turmasligi O‘zbek oyimga yoqmaydi, Otabek esa takallufning keragi yo‘q, deydi. O‘zbek oyim bir soatdan keyin Hasanalini yolg‘iz chaqirtiradi. U Marg‘ilonlik domlani hindi deb hisoblaydi va charlardan so‘ng Otabek bilan Marg‘ilonga borib, hindidan qaytariq qildirishni buyuradi. Maqsadi Otabekni Marg‘ilonlik kelindan sovitish va uning changalidan qutqarishdir.
- Hasanali – O‘zbek oyimning xizmatidagi odam, uning «xo‘jabekasi» O‘zbek oyim
Hasanali: sihr yo‘q
Qisqacha: Hasanali O‘zbek oyimning aqli yanglishganini aytadi: sihirchi hindi ham, sihirlangan Otabek ham yo‘q. Marg‘ilonlik qudalar Otabekka ro‘zg‘or ham qildirmaydi, davlati ham ko‘p. Otabek qayin ota-onasidan andisha qilib Marg‘ilonga oshiqadi. O‘zbek oyim jahli chiqib, Hasanalini koyiydi, Hasanali kula-kula chiqib ketadi.
Muhabbat degan narsa husnga qaramaydir.— Hasanali, O‘zbek oyim ikki kelindan qaysi biri go‘zalroq deb so‘raganda
Kumushning kinoyali xati
Qisqacha: Charlar kutishning o‘n beshinchi kunlari Hasanali Otabekka charlar panjshanba kuni ekanini aytadi va xat uzatadi. Otabek xatni o‘qib «qo‘rqutmoqchi!» deb yuboradi. Hasanali xat Kumushdan ekanini aytadi, kech kelgani uchun kinoyalar yozilgan. Xatda Kumush Otabekni hiylakor tulki, og‘zi qon bo‘ri, uyatsiz yigit deb ataydi va «Kumush emas, Tuproqbibi yozdim» deb tugatadi.
Kumush emas, Tuproqbibi yozdim.— Xatning oxirida imzo o‘rnida Kumush shunday yozadi
Kumush yasanib kutadi
Qisqacha: Qutidor Toshkanddan yolg‘iz qaytib, otasining kelishining sakkizinchi kuni Kumush erini kutib sochini yuvib ikki o‘rim qilib o‘rdiradi. Otabek yoqtirgani uchun qora atlas ko‘ylak, zangor ro‘mol va marvarid halqa taqadi. Kechki olov vaqtida hovlini supurib, oyoq tovushini kutadi.
- To‘ybeka – Mirzakarimboy xonadonidagi xizmatchi, Kumush bilan hovlida ishlaydi
Paranjili xotin xat keltiradi
Qisqacha: Kumush kutmagan joyda paranjili xotin kirib keladi: pakana, ko‘zi chuqur, og‘zi katta, sap-sariq, qirq besh yoshlar chamasida. U Mirzakarimboyning havlilarini surishtirib, Kumushning qo‘liga xat tutqazadi va o‘g‘lining Toshkand bilan Marg‘ilon orasida qatnashini aytadi. U ketayotib, Toshkandga xat bo‘lsa o‘g‘li olib ketishini ham taklif qiladi.
- Puchuq xotin – pakana, sap-sariq, qirq besh yoshlar chamasidagi, «qix» deb kuluvchi paranjili xotin
Taloq xati
Qisqacha: Xat Otabek nomidan yozilgan bo‘lib, Toshkanddan ham, Marg‘ilondan ham ikki xotin ushlab turish og‘irligini aytadi. Toshkandlik xotini bilangina qolib, Kumushni taloq qiladi. Kumush xatni o‘qib «uyatsiz!» deb qichqiradi va yerga yiqilib hushdan ketadi. Yo‘lak panasidan mudhish bashara kulib qarab, yo‘qoladi. Bozordan qaytgan qutidor qizini ko‘tarib ichkariga olib kiradi.
Qutidor va Oftob oyim qayg‘usi
Qisqacha: To‘ybeka sovuq suv sepib, Kumushni hushiga keltiradi. Kumush yonida xat borligini aytadi. Qutidor xatni o‘qib «makkor, insofsiz!» deydi va o‘zini bu fojianing bosh omili deb hisoblaydi. Eru xotin va Kumush yig‘laydi, sham o‘chadi. Uchinchi kuni Oftob oyim qizini ovutish uchun tog‘asinikiga borishni taklif qiladi. Ular tayyor bo‘lganda yana o‘sha xotin keladi va Kumush unga uyga yozilgan xatni olib ketishni so‘raydi.
Otamning xatlari yo‘q, meniki bor, ozg'ina kutish-— Kumush, puchuq xotinga uyga xat yozib berishini aytganda
Bilimingizni sinang
Zaynab choy uzatgach, O‘zbek oyim hindining jodusini eslab qanday ahvolga tushdi?
- Hushdan ketdi
- Yig‘lab yubordi
- Qizarib ketdi
- Bo‘zarib ketdi
To‘g‘ri javob: Bo‘zarib ketdi. O‘zbek oyim bo‘zarib qolib, hindining jodusini esladi.
O‘zbek oyim Marg‘ilonlik domlani kim deb hisoblab, uning jodusidan Otabekni qaytarmoqchi bo‘ladi?
- Qalmoq domla
- Hindi
- Beshbosh domla
- Juhud domla
To‘g‘ri javob: Hindi. U Marg‘ilonlik domlani hindi deb o‘ylaydi.
O‘zbek oyim Hasanaliga charlar o‘tgach nima qilishni buyurdi?
- Qutidorga xat yozishni
- Zaynabni Marg‘ilonga olib borishni
- Otabek Marg‘ilonga yugurganda birga borishni
- Toshkandda domla topishni
To‘g‘ri javob: Otabek Marg‘ilonga yugurganda birga borishni. Charlardan so‘ng Otabek Marg‘ilonga yugurganda Hasanali birga borishi kerak edi.
Hasanali O‘zbek oyimga sihr haqida nimani aytadi?
- Sihirni faqat juhud domla yecha oladi
- Sihirchi hindi ham, sihirlangan Otabek ham yo‘q
- Sihirchi hindi bor, Otabek sihirlangan
- Sihir Zaynabdan tarqalgan
To‘g‘ri javob: Sihirchi hindi ham, sihirlangan Otabek ham yo‘q. Hasanali sihirchi ham, sihirlangan Otabek ham yo‘qligini aytadi.
Hasanalining aytishicha, Marg‘ilonlik qudalarning davlati oldida O‘zbek oyimning davlati qanday?
- Ancha ko‘p
- Bir xil darajada
- Yo‘q hisobi
- Biroz kamroq
To‘g‘ri javob: Yo‘q hisobi. Qudalarning davlati oldida O‘zbek oyimning davlati yo‘q hisobi.
Hasanali Marg‘ilonlik qudalar haqida nimani yaxshi bilishini aytadi?
- Ular Otabekni uyidan haydamoqchi ekanini
- Ular domlani chaqirganini
- Ular Otabekka uch pullik ro‘zg‘or ham qildirmasligini
- Ular Toshkanddan kelin izlayotganini
To‘g‘ri javob: Ular Otabekka uch pullik ro‘zg‘or ham qildirmasligini. Qudalar Otabekka ro‘zg‘or qildirmaydi, davlati ko‘p.
Hasanalining fikricha, Otabek Marg‘ilonga nima sababdan oshiqadi?
- Qayin ota va qayin onasidan andisha qilgani uchun
- Savdo ishlari ko‘p bo‘lgani uchun
- O‘zbek oyim buyurgani uchun
- Hindi domlaning sehri tufayli
To‘g‘ri javob: Qayin ota va qayin onasidan andisha qilgani uchun. Otabek qayin ota-onasidan andisha qilib Marg‘ilonga oshiqadi.
Ikki kelindan qaysi biri go‘zalroq deb so‘ralganda, «Muhabbat degan narsa husnga qaramaydir» deb javob bergan qahramon kim?
- Oybodoq
- To‘ybeka
- Zaynab
- Hasanali
To‘g‘ri javob: Hasanali. Bu javobni Hasanali O‘zbek oyimga aytdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash