XotirAI«O‘tkan kunlar»: Homid va Sodiqning fitnasi, Otabekning haydalishi
Mavzular
Jannat opaning xarob havlisi
Qisqacha: Saratonning ikkinchi kuni Marg‘ilonning shimolidagi B... mahallasida bir yigit (Sodiq) otini yetaklab tor ko‘chadagi eshikdan kirdi. Havli xarob va iflos, uy-ro‘zg‘ori qashshoq edi, lekin eski naqshlar bu oila ilgari davlatlik bo‘lganini bildirardi. Yigitni pakana xotin (Jannat opa) kutib oldi, ikkisi uyga kirdi.
- Sodiq – yigirma ikki yoshlardagi, sariq tanlik, qizil ko‘zlik, yuzi yassi burunli yigit; Homidning ishonchli yordamchisi.
- Jannat opa – qutidor havlisida ko‘rilgan pakana, xunuk qiyofali xotin; sovchilik qiladi.
Sodiq Toshkanddan xat olib keldi
Qisqacha: Homid kelib Sodiq bilan quchoqlashib ko‘rishdi va Toshkanddagi ishlarni so‘radi. Sodiq xatni topshirib, javob xatini ham olganini aytdi. Sodiq cholga ertaga Marg‘ilonga ketaman deb, bir kechani choyxonada o‘tkazib, ertasiga xatni oldi. Homid xatni ochdi.
- Homid – Otabekning raqibi; soxta xat yozdirib, Kumushni egallamoqchi.
Otabekning maktubi
Qisqacha: Otabek Kumushning zaharli xatiga javob yozgan: g‘azab ustida yozilgan so‘zlarga ma’no berolmayman, siz isitma orasida yozgansiz, deydi. Charlar xabari kelib qoldi, o‘zi Marg‘ilon yo‘lida bo‘lishini bildiradi. Maktub 26 javzo, 1265-yil, Toshkanddan yozilgan.
Umidim yulduzi, orzum chechagi, hayotim tiragi— Otabekning Kumushga yozgan maktubi boshlanishi
Homid maktubdan ilhomlanadi
Qisqacha: Homid maktubni o‘qib avval quvondi, so‘ng xafa bo‘ldi. Sodiq Toshkanddan olti kun oldin chiqqanini aytdi, demak Otabek tez kelishi mumkin. Homid Kumush maktubini Sodiq orqali Toshkandga yuborib, Otabekning munosabatini bilmoqchi edi. Endi ikkinchi soxta xat yozdirishga qaror qildi.
Odam o‘ldirish haqidagi kelishuv
Qisqacha: Homid Jannat opani go‘sht olgani yuborib, Sodiqdan og‘ir xizmatni so‘radi. Sodiq «odam o‘ldirishmi?» deb so‘radi va bu kungacha ikki kishini o‘ldirganini aytdi. Homid davlatining yarmini va’da qildi. Sodiq qutidor eshigi atrofida Otabekni kutib, uni o‘ldirishi kerak edi. Homid Avg‘on xanjarini berishni va’da qildi.
— Bu kungacha ikkitasini joylashdirdim, uchunchiga— Sodiq, Homidning «odam o‘ldirish bo‘lsa-chi?» savoliga
Quvlanish: Sodiq tutib ketildi
Qisqacha: Uchinchi kundan beri Sodiq qutidor eshigi atrofida Otabekni kutardi. Kech bo‘lgach, o‘rtoqlari uni Shamshodbekning to‘y bazmiga sudrab ketdi. Shu payt ko‘chadan otliq o‘tdi; Sodiq uni qora to‘riq otdan tanidi, ammo o‘rtoqlari qo‘yib yubormadi.
Qutidor Otabekni haydaydi
Qisqacha: Shom vaqtida Otabek qutidorning darbozasiga keldi. Qutidor titrab, qo‘lini uzatishga ham yo‘l qo‘ymay, Otabekni uyatsiz deb haydadi va darbozani yopib zanjirini bog‘ladi. Otabek qotib qoldi. Keyin otda ko‘chalarda adashib yurdi va boshi berk ko‘chada to‘xtadi.
Bu qanday harakat, ota?— Otabek, qayin otasi qutidorga
Boringiz, maning eshigim yonida to‘xtamangiz!— qutidor, Otabekni haydab
Musofir mehmon
Qisqacha: Otabek boshi berk ko‘chadagi darboza oldida turganda ichkaridan bir odam chiqib, kim ekanini so‘radi. Otabek o‘zini bir musofir g‘arib deb tanishtirdi. Odam uni mehmon qilib uyiga olib bordi; uy Jannat opa eshigining chap tomonidagi ikkinchi eshik edi. U otni bog‘lab, ayvonda sham yoqdi va oshga o‘rnashdi.
- Uy egasi – qirq yoshlardagi, qonsiz yuzli, siyrak soqolli, madrasa ko‘rgan uzun bo‘yli odam; ozoda yashaydi.
Bilimingizni sinang
«O‘tkan kunlar»da Homidning ishonchli yordamchisi Sodiq qanday qiyofadagi yigit sifatida tasvirlanadi?
- Qora tanli, bahaybat gavdali, soqolli polvon
- Oq yuzli, ko‘k ko‘zli, ingichka burunli o‘spirin
- Sariq tanlik, qizil ko‘zli, yassi burunli yigit
- Kal boshli, novcha, qirq yoshlardagi odam
To‘g‘ri javob: Sariq tanlik, qizil ko‘zli, yassi burunli yigit. Sodiq yigirma ikki yoshlardagi, sariq tanlik, qizil ko‘zli, yassi burunli yigit.
«O‘tkan kunlar»da qutidor havlisida ko‘rilgan, sovchilik qiladigan Jannat opa qanday qiyofali xotin edi?
- Ozg‘in, novcha, keksa va ozoda xotin
- Semiz, o‘rta bo‘yli, qiyshiq ko‘zli xotin
- Pakana va xunuk qiyofali xotin
- Novcha va xushsurat, oq yuzli xotin
To‘g‘ri javob: Pakana va xunuk qiyofali xotin. Jannat opa pakana, xunuk qiyofali xotin sifatida ko‘rsatiladi.
Jannat opaning havlisi xarob va qashshoq bo‘lsa-da, uning eski naqshlari nimadan dalolat berardi?
- Oila ilgari hunarmandchilik bilan shug‘ullanganidan
- Oila ilgari davlatlik bo‘lganidan
- Havli qutidorning mulki bo‘lganidan
- Havli yaqinda qurib bitkazilganidan
To‘g‘ri javob: Oila ilgari davlatlik bo‘lganidan. Naqshlar bu oila ilgari davlatlik bo‘lganini bildirardi.
Homid Sodiq Toshkanddan olib kelgan xatni olarkan, unga qanday munosabat bildirdi?
- Yelkasiga qoqib, xat uchun rahmat aytdi
- Xatni o‘qimay yirtib tashladi
- Unga yangi otni sovg‘a qilib berdi
- Xat kechikkani uchun qattiq koyidi
To‘g‘ri javob: Yelkasiga qoqib, xat uchun rahmat aytdi. Homid xatni olib, Sodiqning yelkasiga qoqib rahmat aytdi.
«Umidim yulduzi, orzum chechagi, hayotim tiragi» — «O‘tkan kunlar»dagi bu so‘zlar bilan kim kimga maktub boshlagan?
- Sodiq Jannat opaga
- Homid Kumushga
- Otabek Kumushga
- Kumush Otabekka
To‘g‘ri javob: Otabek Kumushga. Bu Otabekning Kumushga yozgan maktubining boshlanishi.
Otabek Kumushga yozgan maktubida uni qanday nom bilan atamoqchi bo‘lganini bildiradi?
- Oltinbibi
- Moxbibi
- Gulbibi
- Zarrinbibi
To‘g‘ri javob: Oltinbibi. Otabek Kumush nomi bilan qanoatlanmay, uni Oltinbibi deb atamoqchi bo‘lgan.
Homid Kumushning maktubini Toshkanddagi Otabekka yetkazish uchun kim orqali yuborgan edi?
- Jannat opa orqali
- Qutidor orqali
- Shamshodbek orqali
- Sodiq orqali
To‘g‘ri javob: Sodiq orqali. Homid Kumush maktubini Sodiq orqali Toshkandga yuborgan edi.
Homid Jannat opani nima uchun go‘sht olgani yubordi?
- Bazm mehmonlariga osh tayyorlatish uchun
- Sodiqni uydan tezroq jo‘natib yuborish uchun
- Sodiq bilan og‘ir xizmat haqida yashirin gaplashish uchun
- Qutidor oilasidan xabar olib kelish uchun
To‘g‘ri javob: Sodiq bilan og‘ir xizmat haqida yashirin gaplashish uchun. Homid Jannat opani Sodiqdan yashirish va og‘ir xizmatni gaplashish uchun jo‘natdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash