XotirAI«O‘tkan kunlar»: Usta Alim hikoyasi, Otabekning iztirobi, Kumushga sovchilar
Mavzular
Usta Alim Saodatga uylanadi
Qisqacha: Usta Alim hikoyasini davom ettiradi: Saodatning onasi qizini boshqalarga bermay, Alimni kutib yurgan ekan. Alimning sovchisi xushxabar olib keladi, Alim shodlikdan yig‘laydi. Keyin Saodat bilan o‘choqboshida gaplashadi, Saodat «Osh yemay ketasizmi?» deb rozilik bildiradi. O‘n kun ichida to‘y bo‘ladi.
- Usta Alim – Otabekka o‘z hikoyasini aytayotgan kishi, Saodatning eri.
- Saodat – Alim sevgan va xotin qilgan qiz, kampirning qizi.
Osh yemay ketasizmi?— Saodat – Alimning savoliga javoban, bu uning rozilik ma’nosidagi javobi edi
Baxt va Saodatning o‘limi
Qisqacha: Alim Saodat bilan baxtli yashaydi, boyligini qaytaradi, havli sotib oladi; qayin onasi va qaynisi shu yerga ko‘chib keladi. Ikkinchi yili bog‘ sotib oladi, uchinchi yili Saodat homilador bo‘ladi. Tug‘ruqda uch kun qiynalib, to‘rtinchi kuni vafot etadi. Otabek bu xabardan larzaga tushadi.
- Qayin ona – Saodatning onasi, Alimga yaqin turgan, keyin Alimni zo‘rlab uylantirgan kampir.
Alimning keyingi hayoti
Qisqacha: Saodat vafotidan ikki yil o‘tgach, qayin ona Alimni zo‘rlab uylantiradi, ammo ikkinchi xotin Saodat o‘rnini bosa olmaydi. Qayin ona yigirma oydan so‘ng o‘n bir yoshli o‘g‘lini Alimga tashlab vafot etadi. Keyingi xotin ro‘zg‘orni buzib, qimorboz akasiga mol tashiydi, shuning uchun Alim uni taloq qiladi. Hozir uch yildan beri xotinsiz yashaydi va faqat qaynisini uylantirishni o‘ylaydi.
- Alimning ikkinchi xotini – ro‘zg‘orni buzgan, qimorboz akasiga mol tashigan ayol.
Otabekning o‘y-xayollari, Sayfi
Qisqacha: Alim hikoyasidan Otabek qattiq ta’sirlanadi va o‘z qayg‘usini unutadi. U Alimdek bo‘lolmasligini anglaydi, chunki Kumush uni so‘kib tashlagan, Saodat esa tashlamagan edi. Otabek o‘zini quvlanishga loyiq ko‘rib uyquga ketadi. Ertasi kuni Alimning qaynisi Sayfini ko‘radi va choy ichib Alim bilan xayrlashadi.
- Sayfi – o‘n besh yoshlar chamasidagi yigit, husni bilan Saodatni eslatadi, bazmdan azonda qaytib uxlab yotgan edi.
Otabek va O‘zbek oyim
Qisqacha: 9-bob. O‘zbek oyim Otabekning Marg‘ilondan tez qaytishini o‘zining jodusi natijasi deb o‘ylagan, ammo Otabekning mehmonxonada yotishi uni shubhaga solgan. Yusufbek hoji ishlarga band, Hasanali ota esa Otabekka eng yaqin kishi. O‘zbek oyim Otabekning o‘rnini buzib, ichkariga kirishni talab qiladi. Otabek rad etadi va onasidan kelinni taloq qilishni so‘raydi. O‘zbek oyim jahl bilan chiqib ketadi.
- Hasanali ota – Otabekka eng yaqin turgan, uning holidan xavotirdagi xizmatkor.
- O‘zbek oyim – Otabekning onasi, o‘g‘li orzuli kelin oldiga kirmaganidan achchiqlanadi.
Otabek mast bo‘lib qaytadi
Qisqacha: Otabek kechalari ketib, mast bo‘lib qaytadigan bo‘ladi. Bir kuni Hasanali uni kutib, darbozani zanjirlab yotadi; tunda Otabek sarxush qaytib, Hasanalining oyog‘i ostiga yiqiladi. Hasanali uni mehmonxonaga olib kirib, Yusufbek hoji sezib qolmasin deb qo‘rqadi. Ertasi kuni Otabek uyatdan indamay turadi, Hasanali esa uni yupatadi.
Mmmenga zarurati bo‘lmasa kkkimga bor?!— mast Otabek – Hasanalining «shu ishning nima zarurati bor?» degan savoliga
Marg‘ilonga yo‘l, Oqmasjid
Qisqacha: Hasanali Otabekdan Marg‘ilonga kechikdingizmi deb so‘raydi. Otabek ikki oydan beri hech kimga Marg‘ilondan qaytish sababini aytmagan edi. U «bu kun jo‘namoqchi bo‘lib turibman» deydi, otasidan ruxsat oladi va ketadi. Yigirma kun o‘tmay qaytadi, Toshkandda bir hafta turib, Hasanalini olib Oqmasjid shahriga jo‘naydi: savdogarchilikni qaytadan boshlamoqchi edi.
Kumushga sovchilar yog‘iladi
Qisqacha: 10-bob. G‘ayri mashru’ taloq xatidan olti oy o‘tgan, Kumushning go‘zalligini eshitgan orzumandlar qutidornikiga sovchi yuboradilar. Birinchi bo‘lib Homidning sovchisi keladi va bir necha marta qaytadi; unga rad javobi beriladi, chunki Kumush er qilmasligini aytgan. Keyin shaharning boy kishisi Salim sharbatdorning o‘g‘li Komilbekka sovchi keladi; ota-ona bu joyni yaxshi ko‘rib, ikkinchi kelishda javob berishga qaror qiladi.
- Homid – Kumushga birinchi sovchi yuborgan kishi, Otabekdan oldin ham xabarni sezgan.
- Salim sharbatdor – shaharning eng oldingi a’yon va sarvatdorlaridan, o‘g‘li Komilbek.
Kumush onasi bilan, Otabekning xati
Qisqacha: Kuz oxiri, qish boshi. Kumush ozg‘inlashgan, ammo husni oshgan; ayvonda to‘kilayotgan xazonlarga qarab yig‘laydi. Oftob oyim va Oyshabibi uni mehmonxonaga chaqirib, sovchi bo‘yicha maslahat so‘raydi. Kumush «bu ishni xohlamayman» deydi. Oftob oyim Otabekning ikkinchi taloq xatini ko‘rsatadi: xatda Otabek Kumushning erkaliklarini kulgi deb, boshqa er topishni maslahat beradi. Kumush yig‘lab, er qilmasligini aytadi va onasining ko‘ngli eriydi.
Toq o‘tamanmi, yo‘qmi, buni tangri biladir.— Kumush – onasining «Dunyodan toq o‘tasanmi?» degan savoliga
- Oyshabibi – Kumushning achasi (xola/opa), onasi Oftob oyim bilan birga maslahat so‘raydi.
Salim sharbatdor fotiha qiladi
Qisqacha: Salim sharbatdor qutidorga nihoyatda ma’qul tushadi. Qutidor xotini va qizidan so‘ramay do‘konida erkak sovchilar bilan fotiha qilib keladi va xotiniga qizini ko‘ndirishni buyuradi. Oftob oyim er otini eshitsa titray boshlaydigan qizi bilan gaplasha olmaydi. U o‘zini ikki yoqdan xanjar o‘qtalgan kishiga o‘xshatadi va og‘ir kunlari boshlanadi.
Bilimingizni sinang
Usta Alimning sovchisi Saodatning onasidan qanday javob olib keldi?
- Kampir rozi ekanini
- Saodat boshqaga unashtirilganini
- Kampir rad javobi berganini
- Kampir ikki yil kutishni so‘raganini
To‘g‘ri javob: Kampir rozi ekanini. Sovchi kampirning roziligini xushxabar qilib keltirdi.
Saodatning onasi boshqa sovchilarga javob berib, usta Alim haqida nima degan edi?
- Qizim hali yosh, deb
- Qizimning ixtiyori o‘zida, deb
- Qizimni usta Alimga nazir tortdim, deb
- Qizimni qo‘qonlikka bermayman, deb
To‘g‘ri javob: Qizimni usta Alimga nazir tortdim, deb. Kampir qizini usta Alimga nazir tortganini aytgan.
Usta Alim o‘choqboshida Saodatdan rozilik so‘raganida, Saodat qanday so‘zlar bilan rozilik bildirdi?
- «Osh yemay ketasizmi?»
- «Menga ruxsat bering»
- «Onamdan so‘rang!»
- «Mehmon bo‘lib qoling»
To‘g‘ri javob: «Osh yemay ketasizmi?». «Osh yemay ketasizmi?» Saodatning rozilik ma’nosidagi javobi edi.
Usta Alim Saodat bilan uylanganidan keyin nechanchi yili Saodat homilador bo‘ldi?
- To‘rtinchi
- Uchinchi
- Birinchi
- Ikkinchi
To‘g‘ri javob: Uchinchi. Uchinchi yili Saodat homilador bo‘ldi.
Saodat tug‘ruqda necha kun qiynalib, qaysi kuni vafot etdi?
- Ikki kun qiynalib, uchinchi kuni
- To‘rt kun qiynalib, beshinchi kuni
- Uch kun qiynalib, to‘rtinchi kuni
- Bir kun qiynalib, ikkinchi kuni
To‘g‘ri javob: Uch kun qiynalib, to‘rtinchi kuni. Saodat uch kun azoblanib, to‘rtinchi kuni vafot etdi.
Saodat vafotidan necha yil o‘tgach qayin ona usta Alimni zo‘rlab uylantirdi?
- Besh yil
- Bir yil
- Ikki yil
- Yarim yil
To‘g‘ri javob: Ikki yil. Saodat vafotining ikkinchi yili qayin ona Alimni zo‘rlab uylantirdi.
Qayin ona qizi Saodatdan necha oy keyin, o‘n bir yoshli o‘g‘lini Alimga topshirib vafot etdi?
- O‘n ikki oy
- Uch oy
- Yigirma oy
- Qirq oy
To‘g‘ri javob: Yigirma oy. Qayin ona qizidan yigirma oy so‘ng vafot etdi.
Usta Alim ikkinchi xotinini nima sababdan taloq qildi?
- Boshqa shaharga ketib qolgani uchun
- Farzand ko‘rmagani uchun
- Qaynisini uydan haydagani uchun
- Ro‘zg‘orni buzib, qimorboz akasiga mol tashigani uchun
To‘g‘ri javob: Ro‘zg‘orni buzib, qimorboz akasiga mol tashigani uchun. Xotin ro‘zg‘orni buzgani va qimorboz akasiga mol tashigani uchun taloq qilindi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash