XotirAI«Kecha va kunduz»: Sultonxon, Hakimjon va mingboshi kengashi
Mavzular
Toshloqlik kampir arizasi
Qisqacha: Mingboshinikiga ariza bilan Toshloqdan piyoda kelgan kampir Qiyomiddin hojining onasi bo‘lib chiqadi. Sultonxon uni otasining eng yaqin o‘rtog‘ining onasi deb quchoqlab ko‘rishadi, buni kundoshlariga eshittirish uchun baland ovozda qiladi. Arizani cho‘ntagiga solib, o‘z arizasini ham qo‘shadi, kampirni Hakimjon mirzaga yo‘llaydi va mirzaga uch so‘mlik pul beradi.
- Qiyomiddin hojining onasi – Toshloqdan piyoda kelgan qari arizachi kampir.
- Hakimjon – mingboshining mirzasi, tashqarida ishlaydigan yosh yigit.
Hakimjon xatni o‘qiydi
Qisqacha: Kampir Hakimjonga ikkita arizani va pulni beradi, Hakimjon avval kampirning arizasini o‘qib oson ish deydi. Ikkinchisi qog‘ozida oshiqona to‘rtlik va qisqa so‘zlar yozilgan edi. Hakimjon xatni qayta-qayta o‘qiydi, birinchi marta yuragi bo‘ysunmaydi. Ariza beruvchi ham, oluvchi ham bu kecha uxlamaydi.
Eshik oldidagi suhbat
Qisqacha: Ertasi ertalab kundoshlar hovuz bo‘yida nonushta qiladi. Sultonxon Hakimjonni tashqari eshik oldiga chaqirib, kampir arizasini tayinlaydi va qiyomiddin hojini otasining do‘sti deydi. Mirshablar yo‘qligini bilib, xatni o‘qiganini so‘raydi. Hakimjon qizarib xursand bo‘ldim deydi. Sultonxon uning zerikishi haqida so‘raydi va tashna nazar tashlab ketadi.
Kichkina uycha va kundoshlar
Qisqacha: Zebining to‘yidan oldin kundoshlar Sultonxonning katta uyini bo‘shatib, uni tashqariga yopishgan kichkina uychaga ko‘chirgan edi. Uychadan ganjina orqali daricha boqchaga, devordagi eshik esa Hakimjonning mirzaxonasi boqchasiga olib boradi. Sultonxon ko‘chishni xursandlik bilan qabul qiladi, chayon topdim deydi. Zebi uni qo‘llab, Sultonxon uni quchoqlab o‘padi.
Mingboshi tog‘ xabarlari bilan
Qisqacha: Mingboshi shahardan yangi gaplar bilan qaytadi: Miryoqub o‘rus xotin bilan Sevastopolga ketgan, mingboshilarga yangi yigitlar beriladi. Tog‘da olomon xuruj qilib mingboshini o‘ldirgan, noyib to‘ra 150 soldat bilan to‘polonni bosgan, 137 kishi qamalgan. Absamat hokimdan koyilgan: yangicha maktab ochgani va yosh sartlarga ergashmanglar degani.
- Absamat – yangicha maktab ochmoqchi bo‘lgani uchun hokimdan koyilgan kishi.
- Miryoqub – mingboshining odami, o‘rus xotin bilan Sevastopolga ketgan.
Tunda Sultonxon Hakimjonda
Qisqacha: Kechqurun Zebi dutor chalib kuylaydi, so‘ng dutor tovushi uziladi va hamma uxlaydi. Sultonxon uyiga kirib, derazaning bir qanotini ochiq qoldirib eshigini ichidan berkitadi. Yarim kechaga yaqin Hakimjon mirzaxona derazasining chertilganini eshitib, deraza ochadi. Yosh xotin chidayolmay «Berahm» deb qichqiradi va o‘zini uning quchog‘iga otadi.
XIV: mingboshi kengashi
Qisqacha: XIV bob. Mingboshi amin va ellikboshilarni kengashga chaqiradi: uch yigitga yana yetti yigit qo‘shiladi, ularga soldat beshotari beriladi. Hakimjon ishni to‘xtatmaslikni aytadi. Yigitlar maoshining yarmi g‘aznadan, yarmi yurtdan bo‘lishini eshitib hamma jim qoladi. Mingboshi buyruq oq podshoniki deydi va aminlarga yurtni namozga ko‘proq haydashni buyuradi. Yetti o‘rniga o‘ttiz talabgor chiqadi.
Oq podshoning o'z buyrug' i bu!— Mingboshi kengashda, yigit olish haqida
- Matxoliq amin – mingboshiga xushomad qiladigan, uning sevimli amini.
Mehmon Hasanov va urush
Qisqacha: Kechqurun tatar yigit Hasanov, qishloq qarz shirkatlarining inspektori, mehmon bo‘lib keladi. Palovdan so‘ng mingboshidan urush haqida so‘raydi, mingboshi gazit o‘qimasam deydi. Hakimjon yigitlar ortgani va soldat beshotari berilishini aytadi. Hasanov hukumat musulmon-turk yigitlariga beshotar bermaydi, deydi va dushman kim degan savolga turk-islom xalqining dushmanlarini aytaman deb javob beradi.
Hukumatning esi bor.— Hasanov mingboshi va Hakimjonga, beshotar berilmasligiga ishonmay
- Hasanov – qishloq qarz shirkatlari inspektori bo‘lgan tatar yigit, mehmon.
Bilimingizni sinang
Qiyomiddin hojining onasi arizasi bilan mingboshinikiga qaysi joydan piyoda kelgan?
- Qumariq
- Qrim
- Toshloq
- Sevastopol
To‘g‘ri javob: Toshloq. Kampir Toshloqdan piyoda kelgan.
Sultonxon kampirga Qiyomiddin hojini kim deb tanishtirib, quchoqlab ko‘rishadi?
- o‘zining shahardagi amakisi
- mingboshining eski qadrdon akasi
- Hakimjon mirzaning domla ustozi
- otasining eng yaqin o‘rtog‘i
To‘g‘ri javob: otasining eng yaqin o‘rtog‘i. Sultonxon hojini otasining eng yaqin o‘rtog‘i deydi.
Mingboshi xizmatidagi Hakimjon qanday odam?
- Qishloq qarz shirkatlarining tatar inspektori
- Tog‘dagi noyib to‘raning o‘qimishli ukasi
- Mingboshining tashqarida ishlaydigan yosh mirzasi
- Mingboshining ellikboshisi va ishonchli amini
To‘g‘ri javob: Mingboshining tashqarida ishlaydigan yosh mirzasi. Hakimjon tashqarida ishlovchi mirza.
Sultonxon kampirga mirzaga berish uchun qancha qiymatli qog‘oz pul uzatadi?
- uch so‘mlik
- o‘n so‘mlik
- bir so‘mlik
- besh so‘mlik
To‘g‘ri javob: uch so‘mlik. Uyga kirib, uch so‘mlik qog‘oz pul olib chiqadi.
Hakimjon kampirning arizasini o‘qib, ishni oson deb nima va’da qiladi?
- Bir haftadan keyin kelishini
- Juma kuni erta bilan javob bo‘lishini
- Ertaga tushda javob olishini
- Mingboshi o‘zi qabul qilishini
To‘g‘ri javob: Juma kuni erta bilan javob bo‘lishini. Hakimjon juma kuni erta bilan javob bo‘lishini aytadi.
Hakimjon Sultonxon bergan ikkinchi arizaning qog‘ozida nimani topadi?
- Soldat yig‘ish haqidagi buyruqni
- Qiyomiddin hojining qarz qaydlarini
- Mingboshiga yo‘llangan shikoyatni
- Oshiqona to‘rtlik va savodsiz yozilgan so‘zlarni
To‘g‘ri javob: Oshiqona to‘rtlik va savodsiz yozilgan so‘zlarni. Ikkinchi ariza aslida oshiqona to‘rtlikli xat edi.
Ertasi ertalab ikki katta kundosh Zebi bilan birga nonushtaga qayerda o‘tiradi?
- Zebining kichkina uyida
- Mingboshining mehmonxonasida
- Tashqaridagi ensiz boqchada
- Hovlidagi hovuz bo‘yida
To‘g‘ri javob: Hovlidagi hovuz bo‘yida. Kundoshlar hovlida hovuz bo‘yida nonushta qiladi.
Sultonxon mirshablar yo‘qligini bilganda, Hakimjon ellikboshini topish uchun uchinchi mirshabni qayerga chiqarganini aytadi?
- tog‘ tomonga
- shaharga
- guzarga
- Toshloqqa
To‘g‘ri javob: guzarga. Ikkitasi shaharda, bittasi guzarga chiqarilgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash