XotirAI«Me’mor»: Nizomiddin hibsi va Me’morning najot izlashi
Mavzular
Badianing tashvishli xayoli
Qisqacha: Badia o‘z xayolida Zulfiqorning jo‘natilishi va akasi Nizomiddinning hibsga olinishini o‘ylaydi. Me’mor Najmiddin Zulfiqor, Zavrak, G‘avvos Muhammad va Nizomiddinni to‘rt o‘g‘lim deb atar edi, ikkisidan judo bo‘lgani uni ezgan. Badia, Mas’uma beka va Me’mor erta bilan Boysunqur Mirzo yoniga borishni mo‘ljallashadi.
- Badia – Me’morning qizi, Zulfiqor va Nizomiddin haqida o‘ylab tashvishlanadi.
- Zulfiqor Shoshiy – buxorolik usta Nusratning o‘g‘li, Me’morning shogirdi, Hirotdan jo‘natib yuborilgan.
Tong va madrasa qurilishi
Qisqacha: Me’mor tunni uyqusiz o‘tkazib, tong otishi bilan yangi madrasa qurilishiga keladi. U shogirdi Zavrak Nishopuriyga Nizomiddin tunda bog‘lab olib ketilganini aytadi va ustod Qavom hamda amirzoda yoniga arz bilan borishini bildiradi. Zavrak ham do‘sti Zulfiqor jo‘natilgandan beri xomush edi. Me’mor koshin va xom ashyo haqida topshiriq berib, ustod Qavom hovlisiga yo‘l oladi.
- Zavrak Nishopuriy – Me’morning shogirdi, Zulfiqorning do‘sti, gapirolmay qolsa g‘o‘ldirab qoladi.
Najmiddin Buxoriyning qiyofasi
Qisqacha: Najmiddin Buxoriy oltmish yoshdan oshgan, past bo‘yli, yelkasi keng, katta soqolli odam. U asli buxorolik, yoshligida Sariosiyo tomonlarda yashab, keyin Xurosonga kelgan. Buxoro madrasasida o‘qigan, handasa ilmiga zehni o‘tkir. Ish xonasida qog‘ozga chizma va hisoblar bilan band bo‘ladi, o‘g‘lining hibsi esa uni qattiq larzaga solgan.
- Najmiddin Buxoriy – Me’mor, oltmishdan oshgan buxorolik mashhur me’mor va handasachi.
Bozor va Qavom uchrashuvi
Qisqacha: Me’mor shoshilib bozorni kesib o‘tadi; Hirotdagi Bozori malik Samarqanddagi bozorga o‘xshatib qurilgan. Ustod Qavom hovlisida Xudododbek uni salom bilan kutib oladi va otasini chaqiradi. Me’mor Nizomiddin tunda Ixtiyoriddin qal’asiga olib ketilganini aytadi.
- Ustod Qavom – Me’morning qadrdon hamkasbi, Musallo qurilishida yordamlashgan, Xudododbekning otasi.
- Xudododbek – ustod Qavomning o‘g‘li, Nizomiddinning o‘rtog‘i.
Hurufiylar xavfi va sabr maslahati
Qisqacha: Qavom Ixtiyoriddinga hurufiylar hibs etilishini eslab, Nizomiddin ularga aloqador bo‘lishidan cho‘chiydi. Me’morning sababni bilmasligini eshitib, unga xudoga yolvorishni va sabr qilishni maslahat beradi. Me’mor Mirzo bilan gaplashib, gunohini so‘rab olishni istagan edi.
Unda sabr qilmoq darkor. Faqat sabr— ustod Qavom Me’morga
Ayg‘oqchi shubhasi va Me’morning nolasi
Qisqacha: Qavom amirzoda Ibrohim Sulton Hirotda qattiq jazo berayotganini biladi. U Xudododbekni ko‘chaga yuborib, Me’mor ortidan ayg‘oqchi tushmaganini tekshirtiradi. Me’mor ketayotib, o‘ziga tinchlik berilishini va yana bir madrasa qurishni xohlaydi.
- Ibrohim Sulton – qahri qattiq amirzoda, saltanat dushmanlariga qattiq jazo beradi.
Men Xurosonga ko‘rk bo‘ladigan yana bir madrasa qurib bermoqchimen.— Me’mor ko‘chada o‘ziga o‘zi
Puli Molondagi iztirob
Qisqacha: Me’mor Puli Molonga chiqib, Ixtiyoriddin qal’asiga tikiladi, u yerda Nizomiddin kishanda yotibdi. Qavomning shubhasi uni qiynaydi, ammo o‘g‘lining saltanat dushmani bo‘lishiga ishonmaydi. Farg‘ona jangida qatnashgan Nizomiddin Ulug‘bek Mirzo in’omiga sazovor bo‘lgan. Me’mor Boysunqur Mirzoga borishni o‘ylaydi.
- Nizomiddin – Me’morning o‘g‘li, Farg‘ona jangida qatnashgan, Ixtiyoriddin qal’asida kishanda.
Andugoniy hovlisida
Qisqacha: Me’mor bastakor Ho‘ja Yusuf Andugoniy hovlisiga boradi. Andugoniy hurufiylar, Ahmad Lur va uning to‘dasi haqida amirzodadan eshitganini aytadi va Nizomiddinning aloqasi borligidan cho‘chiydi. Me’mor o‘g‘lining Ahmad Lur, Fazlulloh va Horunni tilga olganini eslab, bu anglashilmovchilik emasligini sezadi. Andugoniy avval gunohini aniq bilishni maslahat beradi.
- Ho‘ja Yusuf Andugoniy – mashhur bastakor, Me’morning ikkinchi qadrdon do‘sti.
Uyda yotgan Me’mor va Mirzo xabari
Qisqacha: Me’mor bir hafta uydan chiqmay yotadi, qurilish haqida faqat Zavrakdan eshitadi. Zavrak Zulfiqorga noma yozadi. Ikkinchi haftada Me’mor Boysunqur Mirzo yoniga boradi. Mirzo Nizomiddin suiqasdda ishtirok etganini, hurufiya to‘dasida bo‘lganini aytadi. Me’mor hushidan ketadi, so‘ng sovuqqina xayrlashadi.
Ha, amirzodaning bir qo‘llarida gul, bir qo‘llarida xanjar— Me’mor g‘azabnok, amirzoda haqida
Bilimingizni sinang
Najmiddin Buxoriy yoshligida oz vaqt Sariosiyoda yashagan. Keyinchalik u qanday sharoit bilan Xurosonga kelib qolgan?
- Madrasa qurilishiga chaqirilgani sababli
- Zamonaning zayli bilan
- Savdo karvoni bilan Mashhad orqali
- Ulug‘bek Mirzo taklifi bilan
To‘g‘ri javob: Zamonaning zayli bilan. Najmiddin Buxoriy asli buxorolik; Xurosonga zamonaning zayli bilan kelib qolgan.
«Me’mor» romanida Najmiddin Buxoriyning yoshi va qiyofasi qanday ta’riflanadi?
- Oltmish yoshdan oshgan, past bo‘yli, yelkalari keng kishi
- Yetmish yoshdan oshgan, baland bo‘yli, qaddi bukilgan kishi
- Ellik yoshga yetmagan, baland bo‘yli, ozg‘in kishi
- Qirq yoshlardagi, past bo‘yli, kal boshli kishi
To‘g‘ri javob: Oltmish yoshdan oshgan, past bo‘yli, yelkalari keng kishi. Najmiddin Buxoriy oltmishdan oshgan, past bo‘yli, yelkasi keng odam.
Hirotda Samarqanddagi bozorga o‘xshatib barpo etilgan bozor «Me’mor» romanida qanday nomlanadi?
- Bozori malik
- Toqi zargaron
- Chorsu
- Bozori kalon
To‘g‘ri javob: Bozori malik. Hirotdagi Bozori malik Samarqanddagi bozorga o‘xshatib qurilgan.
Ustod Qavom hovlisiga kelgan Me’morni darvoza oldida o‘ng qo‘lini ko‘ksiga qo‘yib, salom bilan kim kutib oldi?
- Ho‘ja Yusuf Andugoniy
- Zavrak Nishopuriy
- Nizomiddin
- Xudododbek
To‘g‘ri javob: Xudododbek. Qavomning o‘g‘li Xudododbek Me’morni darvozada salom bilan kutib oldi.
Najmiddin Buxoriy ustod Qavomga o‘g‘li Nizomiddin tunda qayerga olib ketilganini aytdi?
- Ixtiyoriddin qal’asiga
- Boysunqur Mirzo saroyiga
- Puli Molon qorovulxonasiga
- Balx qal’asiga
To‘g‘ri javob: Ixtiyoriddin qal’asiga. Nizomiddin tunda Ixtiyoriddin qal’asiga olib ketilgan.
“Unda sabr qilmoq darkor. Faqat sabr” — bu so‘zlarni «Me’mor» romanida kim kimga aytgan?
- Ustod Qavom Me’morga
- Andugoniy Me’morga
- Me’mor Zavrakka
- Boysunqur Mirzo Me’morga
To‘g‘ri javob: Ustod Qavom Me’morga. Qavom Me’morga xudoga yolvorish va sabr qilishni maslahat bergan.
“Ha, amirzodaning bir qo‘llarida gul, bir qo‘llarida xanjar” — g‘azabnok Me’mor bu so‘zlarni qaysi amirzoda haqida aytgan?
- Ibrohim Sulton
- Boysunqur Mirzo
- Xudododbek
- Ulug‘bek Mirzo
To‘g‘ri javob: Boysunqur Mirzo. G‘azablangan Me’mor Boysunqur Mirzoning ikki yuzliligini shunday ta’riflagan.
Hirotda saltanat dushmanlariga qarshi qattiq jazo qo‘llayotgan amirzoda «Me’mor» romanida kim deb nomlanadi?
- Zulfiqor Shoshiy
- Ahmad Lur
- Ibrohim Sulton
- Horun
To‘g‘ri javob: Ibrohim Sulton. Amirzoda Ibrohim Sulton Hirotda qattiq jazo bermoqda.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash