XotirAI«Me’mor»: Zindondagi tahlika va Zulfiqorning shogirdlik imtihoni
Mavzular
Badianing qal’a haqidagi o‘ylari
Qisqacha: Badia Ixtiyoriddin qal’asini o‘ttizga yaqin sipohi qo‘riqlashini, zindonbonlar sustkash ekanini o‘ylaydi. U hurufiylar yigitlari nega qal’aga bostirib kirmayotganini, Xudododbek nega qo‘l urmayotganini hayron bo‘lib o‘ylaydi. Agar Zulfiqor bunda bo‘lganda, albatta qo‘liga qilich olardi, deb hisoblaydi.
- Badia – Me’morning qizi, akasini qutqarishni o‘ylab, hurufiylar va Xudododbekdan norozi.
Juma kuni qal’a darvozasida
Qisqacha: Juma kuni erta bilan Badia onasi tayyorlagan xo‘rakni olib, Zavrak Nishopuriy bilan Ixtiyoriddin qal’asiga boradi. Badia go‘zalligini ro‘mol bilan yashirgan. Darvoza oldida shop mo‘ylabli zindonbon uni so‘roq qiladi. Yosh zindonbon aralashib, Nizomiddinning singlisi ekanini bilib, uni ichkariga olib kirishga va akasini ko‘rsatishga va’da beradi.
- Zindonbonlar boshlig‘i – yosh zindonbon, Badiani aldab ichkariga olib kiradi.
Hujradagi tahlika
Qisqacha: Zindonbon Badiani qorong‘i xonalar orqali hujraga olib kiradi va eshikni zanjir bilan berkitadi. U bilaguzuklarni olish bahonasida Badiani quchoqlamoqchi bo‘ladi. Badia savat bilan uning yuziga uradi, bilaguzuk namatga tushadi. Zindonbon yomon niyatda yaqinlashgach, Badia nimcha cho‘ntagidagi o‘tkir xanjarni sug‘urib oladi, zindonbon qotib qoladi.
- Badia – jasur qiz, o‘zini himoya qilish uchun yoniga xanjar olib kelgan.
Zulfiqor Buxoroda hijronda
Qisqacha: IV bob Ustoz va shogird boshlanadi. Zulfiqor Shoshiy Me’mor jahli chiqib jo‘natgani sababli Hirotdan Buxoroga qaytgan. U bir hafta o‘tar-o‘tmas hijrondan siqiladi, xomush yuradi. Otasi usta Nusrat o‘g‘lining yuragida sir borligini payqaydi. Zulfiqor Hirotni, ustozi Najmiddin Buxoriyni va Badiani yodga oladi.
- Usta Nusrat – Zulfiqorning otasi, Buxorodagi najjor va sangtarosh.
Uch yil avval Hirotga kelish
Qisqacha: Uch yil muqaddam Zulfiqor otasi bilan karvonda Hirotga, Najmiddin Buxoriyga shogird bo‘lish uchun yo‘lga chiqqan. Bir oy yo‘l yurib, Hirotga kirishgan, karvonsaroyga joylashishgan. Jome masjidda juma namozi o‘qib, Mirzo madrasasi qurilishiga borishgan, korfarmo Ahmad Chalabiy Me’morning Dorul Huffo mahallasida ekanini aytgan.
- Ahmad Chalabiy – Mirzo madrasasi qurilishidagi korfarmo.
Me’mor shogirdlikka shart qo‘yadi
Qisqacha: Usta Nusrat va Zulfiqor Me’mor hovlisiga boradi. Me’mor ularning buxorolik ekanini bilib, xushmuomala bo‘ladi. Nusrat o‘g‘lini shogirdlikka qabul qilishni so‘raydi. Me’mor tilla xaltachani qaytarib, aqcha olmasligini, imtihon qilishini aytadi, o‘g‘li esa ertaga kelsin deydi.
Ammo shartim bor. Men aqcha olmayman,— Najmiddin Buxoriy usta Nusratga
G‘azal imtihoni
Qisqacha: Ertasiga Zulfiqor ustod hovlisiga boradi. Me’mor undan riyoziyot o‘rniga g‘azal o‘qishni so‘raydi. Zulfiqor Hofiz, so‘ng Lutfiy g‘azalini o‘qiydi, Hofiz nomini husnixat bilan yozadi. Turkiy tilda so‘zlashuvini, asli Shoshdan ekanini aytadi, Musalloni Qavom qurganini bilishini bildiradi va kechqurun imtihonga chaqiriladi.
- Nizomiddin – Me’morning o‘g‘li, Zulfiqorni eshikkacha kuzatadi.
Yerto‘lada tunash
Qisqacha: Kechqurun Zulfiqor ustodnikiga keladi, Me’mor uni sovuq yerto‘laga tushiradi: u yerda katta to‘nka, tesha, kurak, shamlar bor. Me’mor eshikni qulflab ketadi. Zulfiqor qamalganidan hayron bo‘ladi, josus deb shubhalanishdimi, deb o‘ylaydi, kitoblarini oyoq osti qilmay, to‘nkaga minib turadi.
Mana shu yerda tunaysiz.— Najmiddin Buxoriy Zulfiqorga, yerto‘lada
Bilimingizni sinang
Ixtiyoriddin qal’asini taxminan qancha sipohi qo‘riqlaydi?
- Yuzga yaqin
- O‘ttizga yaqin
- Ikki yuzga yaqin
- Yetmishga yaqin
To‘g‘ri javob: O‘ttizga yaqin. Qal’ani o‘ttizga yaqin sipohi qo‘riqlaydi.
Badia Zulfiqor Hirotda bo‘lganida nima qilgan bo‘lardi, deb o‘ylaydi?
- Zindonbonlarga pora berib, uni chiqarardi
- Hurufiylar bilan birga yashirincha qochardi
- Albatta qo‘liga qilich olardi
- Akasi uchun Ibrohim Sultondan afv so‘rardi
To‘g‘ri javob: Albatta qo‘liga qilich olardi. Badia Zulfiqor bo‘lsa, albatta qo‘liga qilich olardi, deb hisoblaydi.
Terisi shilinganda ham e’tiqodidan qaytmagan deb tilga olingan kishi kim?
- Hofiz Sheroziy
- Mavlono Nasimiy
- Najmiddin Buxoriy
- Mavlono Lutfiy
To‘g‘ri javob: Mavlono Nasimiy. Mavlono Nasimiyning terisi shilinganda ham e’tiqodidan qaytmagan.
Juma kuni Badia onasi tayyorlagan xo‘rakni nimaga solib, dasturxon bilan qal’aga yo‘l oldi?
- Mis laganga
- Chinni kosaga
- Sim qozonga
- Sopol toboqqa
To‘g‘ri javob: Sopol toboqqa. Badia xo‘rakni sopol toboqqa solib yo‘lga chiqqan.
Qal’a darvozasida shop mo‘ylabli zindonbon Badiaga dastlab qanday dag‘al savol bilan murojaat qildi?
- “Kimni ko‘rgani keldingiz?”
- “Ismingni ayt-chi, qizim!”
- “Nima olib kelding?”
- “Nega yuzingni ochmaysan?”
To‘g‘ri javob: “Nima olib kelding?”. Zindonbon dag‘al ohangda nima olib kelganini so‘ragan.
Yosh zindonbon Badia qaysi mahbusning singlisi ekanini bilib, unga achindi?
- Xudododbekning
- Zavrakning
- Nizomiddinning
- Zulfiqorning
To‘g‘ri javob: Nizomiddinning. Yosh zindonbon Badianing Najmiddin Buxoriy o‘g‘li Nizomiddinning singlisi ekanini bilgan.
Najmiddin Buxoriyning yuzida xoli bor o‘g‘li kim?
- Xudododbek
- Zavrak Nishopuriy
- Nizomiddin
- Zulfiqor Shoshiy
To‘g‘ri javob: Nizomiddin. Yuzida xoli bor yigit – Najmiddin Buxoriyning o‘g‘li Nizomiddin.
Yosh zindonbon Badiani qanday bahona bilan qal’aning ichkarisiga olib kirdi?
- Akasi bilan uchrashtirishni va’da qilib
- Xo‘rakni zindonbonlar o‘zlari topshirish bahonasi bilan
- Qal’a boshlig‘i huzuriga olib borish bahonasi bilan
- Hurufiylarni tekshirish bahonasi bilan
To‘g‘ri javob: Akasi bilan uchrashtirishni va’da qilib. Yosh zindonbon akasi bilan uchrashtirish bahonasida Badiani hujraga kiritdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash