XotirAI«Me’mor»: Hirotdan haydalish va Maymana–Andxud yo‘li
Mavzular
Madrasa bilan xayrlashuv
Qisqacha: Me’mor madrasa devoriga yopishib turganida qorovul unga yaqinlashib, shamollab qolmasligini so‘radi va choy taklif qildi, Me’mor rad etdi. Majnun-devona uni jinni deb o‘ylab kuzatdi. Me’mor qorovulga madrasani topshirib, xayrlashdi va hovlisi tomon ketdi; Majnun-devona uning eshigigacha ergashdi.
- Majnun-devona – o‘zini dunyoda yagona devona deb o‘ylagan, Me’morni kuzatib yurgan odam.
- Qorovul – madrasani qo‘riqlovchi, Me’morga o‘z kulbasida choy taklif qilgan kishi.
Xayr, salomat bo‘ling, Me’mor hazratlari— qorovul, Me’mor bilan xayrlashayotib
Haydalish: uch arava
Qisqacha: XXIII bobda erta tong qorong‘isida Najmiddin Buxoriy eshigi oldiga uch arava keldi. Aravalar uzoq safarga tayyor edi. Uchinchi, usti ochiq aravaga kiyim-kechak, me’morlik anjomlari va kitoblar ortildi. Birinchi aravaga Me’mor oilasi bilan chiqdi, ikkinchi va uchinchisida Zulfiqor, Zavrak, G‘avvos o‘tirishi kerak edi.
- Aravakash – kiftlari keng, o‘rta yashar, zabardast odam; Me’mor oilasini Buxoroga olib ketayotgan.
Badianing qurollanishi
Qisqacha: Badia yana erkakcha kiyinib, oyog‘iga akasining etigini kiydi va ikki xanjar taqdi. U xavfga qarshi dori-darmon va zahar tayyorlagan edi. Aravakash yuk olib chiqqani kirganida Badia Zulfiqor va Zavrakka ikki qilich berdi, G‘avvosga oybolta bilan pichoq. Akasi Nizomiddinning Farg‘ona jangiga olib borgan qilichini birinchi aravaga osib qo‘ydi.
- Badia – Me’morning shaddod qizi, erkakcha kiyinib, hammani ehtiyot choralariga boshlaydi.
Boysunqur Mirzoning xabari
Qisqacha: Tilanchi qiyofasida kelgan Boysunqur Mirzo kishisi Me’morga yo‘lda o‘n chog‘liq otliq jayron ovi bahonasida ularni Shibirg‘onga yetguncha kuzatib borishini aytgan edi. Murg‘ob–Puli Sangin yo‘li Buxoroga eng yaqin, lekin xavfli, Maymana–Andxud–Qizquduq yo‘li esa bir hafta uzoq, ammo xavfsizroq edi. Badia Mirzoga ishonmadi, Me’mor esa uning so‘ziga amal qilishini aytdi.
- Boysunqur Mirzo – amirzoda; Me’morni ogohlantirish uchun tilanchi qiyofasida o‘z kishisini yuborgan.
- Ibrohim Sulton – Nizomiddinni qatl ettirgan amirzoda.
Aravakash bilan kelishuv
Qisqacha: Qorailon Ibrohim Sultonning topshirig‘ini olib, o‘n chog‘liq kallakesar bilan karvon ortidan borishi kerak edi. Me’mor aravakash bilan gaplashib, uning tavsiyasiga ko‘ra sarbonga tillo tanga berildi va aravalar oldinroq, Bolo Murg‘ob–Maymana yo‘liga chiqdi. Aravakash Badiani jiyanim deb tanishtirdi, Badia o‘zini Badiuzzamon deb atadi.
- Qorailon – Ibrohim Sultonning xufiya topshirig‘ini bajaruvchi, o‘n chog‘liq kallakesar sarbozi bor kishi.
Me’morning o‘ylari, navkarlar o‘tishi
Qisqacha: Me’mor Nizomiddinning Ibroxum Sulton tomonidan qatl etilishini esladi va Ulug‘bek Mirzo xatiga javob qilmaganidan ixlosi qaytdi. Yo‘lda o‘n chog‘liq yosh navkar kamon bilan ot choptirib o‘tdi, ularning sarkori Me’morga salom berdi. Badia kafti bilan xavf yo‘qligini ishora qildi. Badia Me’morga akasining shamshirini berdi, otasi esa ular saltanat dushmani emasligini aytdi.
- Ma’suma bekam – Me’morning xotini, o‘g‘li qatlidan so‘ng xavotirda yuradigan ayol.
Murg‘ob bo‘yi va kechuv
Qisqacha: Uch arava tushga yaqin Murg‘ob daryosi bo‘yida to‘xtab ovqatlandi. Ma’suma bekam yigirma yil oldin Nizomiddin go‘dakligida Buxorodan chiqib ketganlarini, o‘zi toshkandlik ekanini aytdi. Me’mor yangi madrasa poydevoriga qir solganini aytdi. Kechuv yonida otlarni sug‘orib, Me’mor aravakash bilan xufton namozini o‘qidi, so‘ng yo‘lga tushishdi.
Samarqand haqida suhbat
Qisqacha: Aravakash Hoja Muhammad Mutrib Samarqandga ko‘chib borganini aytdi. Me’mor Samarqandga noma yozganlarini, javob bo‘lmaganini, shuning uchun o‘z shahriga ketayotganini aytdi. U qolgan umrini uzlatda ibodat bilan o‘tkazmoqchi va saltanatga yaqinlashmasligini bildirdi. Atoulla Shoshiy va Abdulloh Ko‘histoniy Hirotdan Samarqandga ko‘chib ketgan edi.
Mo‘miyo va Andxud
Qisqacha: XXIV bobda tong saharda Maymanadan besh tosh beri Chilton dara manzilida dam olishdi. Me’mor qushlar va chivinlar bir tomonga uchayotganini ko‘rib, u yerda mo‘miyo borligini aytdi, aravakash tasdiqladi. Uch arava Maymanaga kirib, karvonsaroyda uxladi. Safarning beshinchi kuni Andxudga yetishdi, navkar sardori qaytib ketishini aytdi.
- Navkar sardori – jayron oviga chiqqanlarning boshlig‘i, Andxudda Me’morga xayr aytgan.
Bilimingizni sinang
Madrasa bilan xayrlashgan Me’mor hovlisi tomon ketayotganda uni eshigigacha kim ta’qib etdi?
- Mirshab
- Zavrak
- Qorovul
- Majnun-devona
To‘g‘ri javob: Majnun-devona. Majnun-devona Me’morni hovlisi eshigigacha kuzatib borgan.
Majnun-devona ertasiga Bozori Qandahorga tushib, nima qildi?
- Rastalar orasidan kechagi devonani izlab, uni uchratmadi
- Karvonsaroyda Chalabiy bilan gaplashdi
- Me’mor uchun tillo to‘pladi
- Qorailonni izladi va topdi
To‘g‘ri javob: Rastalar orasidan kechagi devonani izlab, uni uchratmadi. Majnun-devona ertasiga Bozori Qandahorda kechagi devonani uchratmadi.
Erta tong qorong‘isida Najmiddin Buxoriy eshigi oldiga nima kelib to‘xtadi?
- Uchta arava
- Savdogarlar karvoni
- Ikkita arava
- Navkarlar otryadi
To‘g‘ri javob: Uchta arava. Eshik oldiga uch arava kelgan.
Aravalarga o‘tirish tartibiga ko‘ra, Zulfiqor, Zavrak va G‘avvos qaysi aravalarda ketishi kerak edi?
- Faqat birinchi aravada
- Birinchi va ikkinchi aravalarda
- Faqat uchinchi aravada
- Ikkinchi va uchinchi aravalarda
To‘g‘ri javob: Ikkinchi va uchinchi aravalarda. Birinchi aravaga Me’mor oilasi bilan chiqqan, qolganlari keyingilarda ketgan.
Hirotdan chiqayotganda Badia qanday ko‘rinishga kirdi?
- Erkakcha kiyinib, akasining etigini kiyib, qo‘njiga ikki xanjar soldi
- Darvesh qiyofasida, qo‘lida hassa bilan
- Ayollar kiyimida, qo‘lida qilich bilan
- Dehqon libosida, belbog‘iga pichoq taqib
To‘g‘ri javob: Erkakcha kiyinib, akasining etigini kiyib, qo‘njiga ikki xanjar soldi. Badia erkakcha kiyinib, akasining etigini kiygan va ikki xanjar taqqan.
Aravakash yuk olib chiqqani kirganida Badia Zulfiqor va Zavrakka nimalarni berdi?
- Oybolta bilan pichoq
- Ikkita xanjar
- Ikkita kamon
- Ikkita qilich
To‘g‘ri javob: Ikkita qilich. Badia Zulfiqor va Zavrakka ikki qilich bergan.
Badia birinchi aravaga qaysi qilichni ilib qo‘ydi?
- Ibrohim Sultonning sovg‘a qilgan qilichini
- Otasi Me’mor yoshligida ko‘targan qilichni
- Akasi Nizomiddin Farg‘ona jangiga olib borgan qizil g‘iloflik qilichni
- Zulfiqorning Buxorodan olib kelgan qilichini
To‘g‘ri javob: Akasi Nizomiddin Farg‘ona jangiga olib borgan qizil g‘iloflik qilichni. Badia akasining qizil g‘iloflik qilichini birinchi aravaga osgan.
Boysunqur Mirzo kishisining aytishicha, o‘n chog‘liq navkar jayron ovi bahonasida karvonga qanday xizmat qilishi kerak edi?
- Karvonni Samarqandgacha olib borishi
- Karvondan soliq undirishi
- Karvonni Hirotga qaytarishi
- Maymanadan o‘tgunga qadar karvonni kuzatib borishi
To‘g‘ri javob: Maymanadan o‘tgunga qadar karvonni kuzatib borishi. Navkarlar Mirzoning odamlari bo‘lib, karvonni kuzatib borishi kerak edi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash