XotirAI«Me’mor»: Andxud, Abdulaziz va Qorailon ta’qibi
Mavzular
Andxud karvonsaroyida dam
Qisqacha: Andxud karvonsaroyida Badia navkarlar ketganidan so‘ng ham Xuroson sarhadidan o‘tmaguncha xanjar dastasida turishini aytdi. Me’mor hujraga kirib cho‘zildi, Ma’suma beka issiq choy hozirladi va uxlab yotgan erining tepasida pashshalarni haydab o‘tirdi. Me’mor o‘g‘li dog‘idan bukilgan bo‘lsa-da, buni sezdirmas edi.
Me’morning tushi
Qisqacha: Me’mor tush ko‘rdi: madrasa deyarli tugallangan, Mirzo Boysunqurni kutib olishga hozirlik ko‘rilmoqda. Darvoza oldidagi yozuvda «Amali me’mor Najmiddin Buxoriy» o‘rniga unga «Amali Ahmad Chalabiy» bo‘lib ko‘rindi. Zavrak fig‘on qildi, Me’mor esa qo‘yaver, tarix bu madrasa me’mori biz ekanimizni biladi, dedi. Shogird tesha bilan yozuvni to‘g‘rilab qo‘ydi.
- Ahmad Chalabiy – korfarmo, tushda Mirzo uni madrasa me’mori deb hisoblaydi.
- Hasanbek va Husaynbek – hujralarda ganch ishlayotgan ustalar.
Tushda Mirzo va Chalabiy
Qisqacha: Tushda amirzoda Boysunqur kelib, Me’morga e’tibor bermay, korfarmo Ahmad Chalabiy bilan ichkariga kirdi. Mirzo Chalabiyning ustiga zarbof chopon yopdi, Chalabiy esa madrasani Fisog‘urs ta’limotiga suyanganini aytdi. Me’mor ilmiy xatolarni eshitib, Mirzoga bu mal’un sizni aldayapti deb baqirdi va o‘z ovozidan uyg‘onib ketdi.
Ma’sumaning ko‘z yoshi, Abdulaziz
Qisqacha: Me’mor tush ko‘rib uyqusirab qolganini aytdi; Ma’suma beka Nizomiddinni yo‘qotganidan yig‘lab yubordi. Ota tushini yaxshilikka yo‘yib, Lukmoni hakim va Bibi Fotima haqidagi hikoyatlar bilan ularni ovutdi. Ertalab quduq yonida najjor Abdulaziz Axsikatiy Me’morga salom berdi va Hirotdagi madrasa qurilishida qo‘li kesilganida Me’mor qon to‘xtatganini esladi.
- Abdulaziz Axsikatiy – najjor, ilgari Me’mor qo‘lida ishlagan, hozir Andxudda ustalik qiladi.
Abdulaziz taklifi va sirli xabar
Qisqacha: Abdulaziz Me’morni uyiga choyga taklif qildi; Me’mor Xurosondan haydalganini aytib ogohlantirdi, najjor esa saltanatni hurmat qilmasligini bildirdi. U sir ochdi: ihota qilib kelgan navkarlar sohibi unga Me’mor karvonsaroyda ekanini aytib, ko‘nglini ko‘tarishni so‘ragan. Me’mor oilasi va aravakash najjor hovliga bordi, qassob qo‘y so‘ydi, mehmondorchilik bo‘ldi. Ertasi ertalab Abdulaziz o‘g‘illari bilan farsaxlab kuzatdi.
Qavom, Shohruh va Sayhun
Qisqacha: XXV bob «Qorailon izga tushdi». Me’mor chiqarib yuborilgach, Boysunqur Mirzo madrasa tantanalariga rahbarlikni ustod Qavomdan so‘radi, Qavom rad etdi. Me’mor ketgach, Hasanbek, Husaynbek va boshqa ustalar Chalabiyga itoat etmay, ishga chiqmay qo‘ydi. Shohruh o‘g‘liga madrasaga emas, Sayhun bo‘ylariga qarash kerakligini, Baroq o‘g‘lon lashkar yig‘ayotganini aytdi.
- Ustod Qavom – Najmiddin ketgach ko‘ngli bo‘m-bo‘sh bo‘lib qolgan, Mirzo iltimosini rad etgan me’mor.
- Shohruh – podsho, Boysunqur Mirzoning otasi.
Qorailon ta’qibda
Qisqacha: Anvariy ham Hirotdan Samarqandga ko‘chib ketdi. Shohruh Ibrohim Sultonga ulamolarni haddan ziyod ta’qib qilmaslikni aytdi, ammo farmoyish kechikdi: Ibrohim Sulton Qorailonni Najmiddin izidan yuborgan edi. Qorailon savdogar libosida Kushka va Qal’ayi Morga borib, aravalarni topolmadi; qizil choponli sherigi qorovul cholni qamchi bilan urib yiqitdi. Qorailon Toshko‘prik va Sandiqochgacha ham izlab topolmadi.
- Qorailon – Ibrohim Sultonning jallodi, cho‘qqi soqol, rangpar, kamgap, zaharxanda kimsa.
Quduq yonida cho‘ponlar
Qisqacha: Qorailon Me’mor Maymana–Andxud yo‘lida ekanini taxmin qilib, sherigi bilan cho‘pon libosida Andxudga keldi va qizga doruyi behush bermoqchi bo‘ldi. Taqir dashtda quduq yonida Me’mor oilasini topib, Karkilik cho‘ponmiz dedi. Badia Qorailonga suv bergan ko‘zachaga doruyi behush solgan edi; ikkisi uxlab qoldi, ularning yonidan xanjar, zahar topildi. Me’mor yetti kishi ekanliklarini aytib, tezda jo‘nashga buyurdi.
Ikkilamchi, biz yetti kishimiz, ular faqat ikki kishi.— Me’mor, cho‘ponlar uxlab qolgach
Xorunbek Qorailonni taniydi
Qisqacha: Badia otasiga bular cho‘pon emas dedi; Zavrak Abdulaziz yuborgandir degan edi, Me’mor Abdulazizni pok inson deb himoya qildi. Ma’suma beka sho‘rvani ko‘zaga solib aravaga chiqardi, uxlayotganlarning oti va qurol-zahari ham olindi. Xorunbek uxlab yotgan cho‘qqi soqol kimsani Qorailon deb taxmin qildi va Badiani qiz ekanini bilishini ham aytdi.
Bu shaxs Qorailon degan jallodga o‘xshaydi.— aravakash Xorunbek, uxlab yotgan cho‘qqi soqol kimsaga qarab
Bilimingizni sinang
«Me’mor» romanida Andxud karvonsaroyida Badia Xuroson sarhadidan o‘tmaguncha qo‘li nimada turishini aytdi?
- xanjar dastasida
- qamchi tutqichida
- kamon o‘qida
- qilich qabzasida
To‘g‘ri javob: xanjar dastasida. Badia Xuroson sarhadidan o‘tmaguncha qo‘li xanjar dastasida turishini aytgan.
Me’morning tushida amirzoda Boysunqur unga e’tibor bermay, kim bilan qo‘l berishib madrasa ichkarisiga kirdi?
- Abdulaziz Axsikatiy
- Ustod Qavom
- Ahmad Chalabiy
- Hasanbek
To‘g‘ri javob: Ahmad Chalabiy. Tushda Mirzo korfarmo Ahmad Chalabiy bilan qo‘l berishib ichkariga kirgan.
«Me’mor» romanida Andxud yo‘lida Ma’suma beka nima uchun yig‘lab yubordi?
- Zavrak ustoddan ajralib, Hirotga qaytgani uchun
- Badia otdan yiqilib tushib, jarohat olgani uchun
- Qorailon ularning uyini kuydirib yuborgani uchun
- O‘g‘li Nizomiddinni yo‘qotganidan xo‘rligi kelgani uchun
To‘g‘ri javob: O‘g‘li Nizomiddinni yo‘qotganidan xo‘rligi kelgani uchun. Ma’suma beka o‘g‘li Nizomiddinni yo‘qotganidan xo‘rligi kelib yig‘lagan.
Me’mor tush ko‘rgan kechasi xotini va qizini ovutish uchun qaysi tabib haqidagi hikoyani aytib berdi?
- Fisog‘urs
- Lukmoni hakim
- Xoja Nasriddin
- Ibn Sino
To‘g‘ri javob: Lukmoni hakim. Me’mor Lukmoni hakimning zindonda yotgani va podshohning suyagini olgani haqida hikoya qilgan.
Andxudda ustalik qiladigan, ilgari Me’mor qo‘lida ishlagan Abdulaziz Axsikatiyning kasbi nima?
- kulol
- najjor
- naqqosh
- toshtarosh
To‘g‘ri javob: najjor. Abdulaziz Axsikatiy najjor bo‘lib, Andxudda ustalik qiladi.
Abdulaziz Axsikatiy Hirotdagi madrasa qurilishida qo‘li kesilganida, kim uning qonini to‘xtatgan edi?
- Zavrak
- Me’mor
- Hasanbek
- Ustod Qavom
To‘g‘ri javob: Me’mor. Abdulazizning qonini Hirotdagi qurilishda Me’mor to‘xtatgan.
Abdulaziz Axsikatiy Me’morga ihota qilib kelgan navkarlar sohibi unga qanday iltimos bilan murojaat qilganini aytdi?
- Me’mor oilasidan aravalarni tortib olishni buyurgan
- Me’mor karvonsaroyda ekanini aytib, ko‘nglini ko‘tarishni so‘ragan
- Me’mordan madrasa tarhini olib kelishni talab qilgan
- Me’morni qamoqqa olishda yordam berishni so‘ragan
To‘g‘ri javob: Me’mor karvonsaroyda ekanini aytib, ko‘nglini ko‘tarishni so‘ragan. Navkarlar sohibi Me’mor karvonsaroyda ekanini aytib, uning ko‘nglini ko‘tarishni so‘ragan.
Abdulaziz Axsikatiy Me’morni uyiga taklif qilganda, Me’mor uni ogohlantirib o‘zi haqida nima dedi?
- Saltanat meni haydadi
- Saltanat meni unutdi
- Saltanat meni kutmoqda
- Saltanat meni kechirdi
To‘g‘ri javob: Saltanat meni haydadi. Me’mor saltanat uni haydaganini aytib najjorni ogohlantirgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash