XotirAI«Me’mor»: Hurufiya suhbati va Xalach bo‘roni
Mavzular
Horunbek va Me’mor ishonchi
Qisqacha: Me’mor Horunbekka ishonishini aytdi. Horunbek Me’mor ta’qib ostida ekanini, saroy uni xavfli hisoblashini bildi, bo‘zchi oiladan ekanini va Nasimiy, Anvar kitoblarini o‘qiganini aytdi. Me’mor Lutfiy va Anvar sog‘ligini bildirmasligini esladi; Shohruh ham bardamligini bildirib turardi.
- Horunbek – aravakash, bo‘zchi, hurufiy; Me’mor uni ta’qib ostidagi odam deb biladi.
Hurufiya va Nasimiy qatli
Qisqacha: Horunbek Fazlulloh hazratlarini pirimiz dedi. Me’mor ko‘z oldida Nizomiddin va Ahmad Lur, Mir Qosim Anvar, Nasimiy gavdalandi. Halabda Nasimiyning terisi shilingani eslandi; Mironshoh kishilari Fazlullohni avomga yomon ko‘rsatgan. Badia hurufiya yakka podshohga tig‘ ko‘tarishi shoshmashosharlik ekanini aytdi.
muhabbat osmonining quyoshiman, hamma vaqt yarqirab— Nasimiy, terisi shilinayotganda (Me’mor hikoyasiga ko‘ra)
Badia, Yoshbek va Ulug‘bek
Qisqacha: Me’mor Badiaga Hirotda bunday gapni aytsa boshini uzishlarini aytdi. Badia Halab hokimi Yoshbek Nasimiyni zindonga tashlab qatl etganini aytdi. Horunbek Mir Qosim Anvar Hirotdan chiqarilgach, Ulug‘bek dargohidan panoh topganini aytdi. Me’mor qiziga tilga ehtiyot bo‘lishni tayinladi.
- Yoshbek – Halab hokimi, amirzoda Sulton Muayidga tobe bek; Nasimiyni qatl etgan.
Me’morning siyosiy fikrlari va fotiha
Qisqacha: Me’mor Farg‘ona jangida ko‘p odam nobud bo‘lgani, ziroat unmagani va hamma gunoh Yoqubbekka to‘nkalib boshi olingani haqida gapirdi. Hurufiyada ayblanganlar Xurosondan chiqarilmoqda; Me’mor Muhammad Arg‘unning boshi ketishiga ishondi. Hamma cho‘kka tushib Nasimiy va Anvar ruhiga fotiha tortdi.
Xalach yaqinidagi qum bo‘roni: Karki
Qisqacha: XXVIII bob. Muhammad Arg‘un Qorailon g‘oyib bo‘ldi, Movarounnahr orqali qochgan deb o‘yladi, bir oy kutib podshohga xabar qilishni niyat qildi; Qorailon qumda o‘lganini bilmasdi. Me’mor Buxoroda katta madrasa tarhini chizish niyatini aytdi. Xuftonga yaqin uch arava Jayhun bo‘yidagi Karkiga yetdi; Me’mor daryo bo‘yida xufton namozini o‘qidi.
- Muhammad Arg‘un – vaziri taftish; Qorailon g‘oyib bo‘lganidan quvondi.
G‘avvos kechirim so‘raydi
Qisqacha: Karki karvonsaroyida Me’mor G‘avvos Muhammadga yaxshi gapirdi va Buxoroni ko‘rib qo‘yishni maslahat berdi. G‘avvos ustoddan kechirim so‘radi, lekin Badia va Zulfiqor yuziga qaray olmadi. Sol va qayiqlar Xalach shahrida bo‘lgani uchun uch arava daryo yoqalab yurdi.
Ibrohim Sulton va kanizak maqbarasi
Qisqacha: Me’mor ko‘z oldiga qahri qattiq, mo‘g‘ulga o‘xshash amirzoda Ibrohim Sulton keldi. U Isfahon, Sheroz va Mashhad beklarini qo‘rqitardi. Amirzoda haramida qiynab o‘ldirgan kanizak uchun maqbara qurishni Najmiddin Buxoriy va Qavomga topshirdi; Qavom Sherozga jo‘nadi, Me’mor bormadi. Ibrohim Sulton Me’morni yomon ko‘rib qoldi.
- Ibrohim Sulton – qahri qattiq amirzoda, mo‘g‘ul shahzoda deb ataladi, ishratparast.
Qum belgilari va suyaklar
Qisqacha: Badia qum oqishi va yumronni ko‘rdi, ilonlar ko‘rinmasdi. Horunbek bo‘ron belgisi ekanini aytdi, qiblanomaga qarab Karki-Xalach-Saqar yo‘lida bo‘ron bo‘lishini ta’kidladi. Me’mor Nizomiddinni esladi. Samarqandliklar va xorazmliklar jangida o‘lganlarning suyaklarini ko‘rishdi. Bo‘ron yaqinlashib, Horunbek aravani to‘xtatdi.
— Yurib bo‘lmaydi; — dedi bir damlik sukutni— Horunbek, bo‘ron yaqinlashganda
Bilimingizni sinang
Horunbek Me’morga saroy uni qanday odam deb hisoblashini aytdi?
- Foydali odam
- Qo‘rqoq odam
- Befarq odam
- Xavfli odam
To‘g‘ri javob: Xavfli odam. Horunbek saroy Me’morni xavfli odam deb hisoblashini aytgan.
Horunbek o‘zining asl va keyingi kasbi haqida nima dedi?
- Asli aravakash, keyinchalik bo‘zchi bo‘lgan
- Asli savdogar, keyinchalik aravakash bo‘lgan
- Asli bo‘zchi, keyinchalik aravakash bo‘lgan
- Asli kulol, keyinchalik bo‘zchi bo‘lgan
To‘g‘ri javob: Asli bo‘zchi, keyinchalik aravakash bo‘lgan. Horunbekning ota-bobosi bo‘zchi, aravakashlik esa keyingi kasbi.
Me’mor Mir Qosim Anvar va Lutfiy haqida qanday xususiyatni esladi?
- Ular betobligini hech kimga bildirmasdi
- Ular har doim shikoyat qilardi
- Ular betobligini Shohruhga aytardi
- Ular faqat ustozlariga yozardi
To‘g‘ri javob: Ular betobligini hech kimga bildirmasdi. Bu ikki shoir o‘z betobligini boshqalarga bildirmagan.
Horunbek hurufiylarning piri sifatida kimni tilga oldi?
- Mironshohni
- Fazlulloh hazratlarini
- Mir Qosim Anvarni
- Yoshbekni
To‘g‘ri javob: Fazlulloh hazratlarini. Horunbek Fazlulloh hazratlarini o‘zlarining piri deb atagan.
Hurufiya haqida o‘ylaganda Me’mor ko‘z oldiga qatl etilgan o‘g‘li Nizomiddin bilan birga qaysi jangari keldi?
- Ahmad Lur
- Yoshbek
- Yoqubbek
- Mironshoh
To‘g‘ri javob: Ahmad Lur. Me’morning ko‘z oldiga Nizomiddin va jangari Ahmad Lur kelgan.
Sayyid Imodiddin Nasimiyning terisi qaysi shaharda shilingan?
- Halabda
- Samarqandda
- Hirotda
- Karkida
To‘g‘ri javob: Halabda. Nasimiyning terisi Halab shahrida shilingan.
Quyidagi so‘zlar kimniki: «muhabbat osmonining quyoshiman, hamma vaqt yarqirab»?
- Lutfiy
- Sayyid Imodiddin Nasimiy
- Fazlulloh
- Mir Qosim Anvar
To‘g‘ri javob: Sayyid Imodiddin Nasimiy. Bu so‘zlarni terisi shilinayotgan Nasimiy aytgan.
Badia hurufiya haqida gap ochgach, Me’mor unga Hirotda shunday gap aytilsa nima bo‘lishini aytdi?
- Otasi madrasadan quvilishini
- Ikkovi ham Hirotdan haydalishini
- Og‘asidan avval uning boshi uzilishini
- Faqat og‘asi qamalishini
To‘g‘ri javob: Og‘asidan avval uning boshi uzilishini. Me’mor Hirotda og‘angdan avval sening boshingni uzishardi, degan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash