XotirAI«Me’mor»: Xalach bo‘roni va Tollimarjon karvonsaroyi
Mavzular
Bo‘ron aravalar tagida
Qisqacha: Me’mor karvoni Xalach qumliklarida bo‘ronga tutildi. Horunbek otlarni g‘ildiraklarga bog‘lashni va aravalar tagiga kirishni buyurdi. Yigitlar xashak-bedani yig‘ib, g‘ildiraklarga namat yopdi; Badia, Ma’suma beka va Me’mor arava tagiga yashirindi. Karvon Jayhundan o‘tib, Xo‘jaabbos va Tollimarjonga chiqmoqchi edi.
- Horunbek – karvonni boshqarayotgan aravakash, bo‘ron paytida tadbirli yo‘l boshlovchi.
- Badia – Me’morning qizi; Ma’suma beka – Me’morning xotini.
Me’mor ko‘rgan qasr
Qisqacha: Girdibodlar orasida Me’morga moviy gumbazli buyuk qasr ko‘rindi. Qoramtir girdibod unga Ixtiyoriddin qal’asini eslatdi, u yerda Nizomiddin o‘ldirilgan edi. Horunbek ustodning bu holini achchiq alam oqibati deb o‘yladi. Me’mor Badiaga qum orasida katta qasr ko‘rganini aytdi.
- Nizomiddin – Me’morning o‘ldirilgan yaqini (Ixtiyoriddin qal’asida o‘ldirilgan).
Daftarga chizilgan loyiha
Qisqacha: Me’mor Badiadan shogirdlaridan birini daftar va toshqalam bilan chaqirishni so‘radi. Zulfiqor bilan Zavrak arava tagiga emaklab kirdi. Me’mor handasaviy chiziqlar chizib, qasrni odil podshohga atab qurishni orzu qildi va nomini Oltin saroy deb atamoqchi bo‘ldi. Ma’suma beka esa bu paytda chizishdan norozi bo‘ldi.
- Zulfiqor Shoshiy – Me’morning shogirdi; Zavrak Nishopuriy – bir ko‘zli, hazilkash shogird.
Hay, usta, — dedi Ma’suma beka, — shu paytda bu chiziqlaringiz kimning qulog‘iga kiradi— Ma’suma beka, eri daftarga chizayotganda
Girdibod urib o‘tdi
Qisqacha: Aravalarga yovuz kuch urildi va girdibod keldi. Me’mor hammaga bir-birini mahkam ushlashni buyurdi. Girdibod o‘tgach, ikkinchi arava to‘nkarilgan, uchinchisi qumga ko‘milgan, otlarning ko‘pi yo‘qolgan edi. Gilam, non, tolqon, kiyim-kechak uchib ketgan, aravada faqat dekcha, belkurak va ketmon qolgan.
Girdibod o‘tib ketdi, jigarlarim. Bu ham xudoning ishlaridan biri— Me’mor, girdibod o‘tgandan so‘ng
Talafot va suv izlash
Qisqacha: Me’mor katcha (hamyon)lar bormi deb so‘radi; Ma’suma beka va Badiada bor edi. Yigitlar saman yo‘rg‘ani qumdan qutqardi, to‘rt ot salomat qoldi. Horunbek ziyon uchun haq olmayman dedi. Zavrak bilan Badia hazillashdi. G‘avvos chelak va xumcha bilan suv topgani Jayhun tomonga ketdi.
- G‘avvos Muhammad – Me’morning shogirdi, sal qo‘rqoq deb hisoblangan, biroq jonbozlik ko‘rsatdi.
Ilon va Xalachga kirish
Qisqacha: G‘avvos loyqa suv keltirdi; xumchadagi suvni odamlar ichdi, chelakdagisini otlarga berdi. Keyin G‘avvos Zavrakning tizzasiga ilon qo‘ydi, Zavrak sakrab tushdi. G‘avvos ilonni xumcha bilan ezib o‘ldirgan edi. Shu kuni tunda Xalach karvonsaroyiga kirishdi, ertasi sol bilan Jayhundan o‘tishdi.
Tollimarjon karvonsaroyi
Qisqacha: Jayhundan o‘tgach, karvon Movarounnahr tuprog‘iga kirdi va Tollimarjonga yetdi. Karvonsaroy sohibi dastlab Me’morga yomon xona taklif etdi, keyin G‘avvos bilan kelib, eng a’lo xonani berdi. Ma’lum bo‘lishicha, G‘avvos sohibga besh tillo tanga bergan edi. Badia bundan shubhalanib, xanjar va isfixonlarni shay qildi.
- Karvonsaroy sohibi – dastlab Me’morga yaxshi qaramagan, keyin pora evaziga a’lo xona bergan.
Bu janob — me’morlar.— G‘avvos, sohib Me’mor shoirmi deb so‘raganda
Bilimingizni sinang
Xalach qumliklarida bo‘ronga tutilgan karvonning yo‘lboshlovchisi Horunbek otlarga nisbatan qanday chora ko‘rishni buyurdi?
- Otlarni chiqarib, g‘ildiraklarga mahkam bog‘lashni
- Otlarni qumga ko‘mib, ustini yopib qo‘yishni
- Otlarni Jayhun tomonga haydab yuborishni
- Otlarni aravalar orasiga to‘plab qo‘yishni
To‘g‘ri javob: Otlarni chiqarib, g‘ildiraklarga mahkam bog‘lashni. Horunbek bo‘ron paytida otlarni aravadan chiqarib, g‘ildiraklarga mahkam bog‘lashni buyurdi.
Xalach bo‘roni paytida Horunbek oxirgi aravadagi namatlarni nima qilishni buyurdi?
- Otlarning ustiga yopishni
- Qum ustiga yoyib qo‘yishni
- Arava tagiga to‘shashni
- G‘ildirakka yopishni
To‘g‘ri javob: G‘ildirakka yopishni. Horunbek oxirgi aravadagi namatlarni g‘ildirakka yopishni buyurdi.
«Me’mor» romanida Xalach bo‘roni paytida Badia va Ma’suma beka qayerga yashirinishdi?
- Arava tagiga
- Karvonsaroy hovlisiga
- Otlar orasidagi chuqurga
- Qum tepaligi ortiga
To‘g‘ri javob: Arava tagiga. Badia va Ma’suma beka arava tagiga yashirindi, keyin Me’mor ham ularning ortidan kirdi.
Xalach bo‘roni paytida girdibodlar orasida Me’morning ko‘ziga nima ko‘rinib ketganday bo‘ldi?
- Qum ichidagi yashirin quduq
- Hirotdagi madrasa peshtoqi
- Oltin zarrin qal’a minorasi
- Moviy gumbazli buyuk qasr
To‘g‘ri javob: Moviy gumbazli buyuk qasr. Me’mor girdibodlar orasida moviy gumbazli buyuk qasrni ko‘rdi.
Xayolga cho‘mib qolgan Me’morga qizi Badia xavotir bilan qanday taklif bilan murojaat qildi?
- Karvonsaroyga qaytishni taklif qildi
- Tabib chaqirishni taklif qildi
- Suv berishni taklif qildi
- Daftar va toshqalam berishni taklif qildi
To‘g‘ri javob: Suv berishni taklif qildi. Badia otasi xayolga cho‘mganini ko‘rib, suv beraymi, deb so‘radi.
Me’mor qum orasida juda katta qasr ko‘rganini kimga aytdi?
- Rafiqasi Ma’suma bekaga
- Shogirdi Zulfiqorga
- Aravakash Horunbekka
- Qizi Badiaga
To‘g‘ri javob: Qizi Badiaga. Me’mor qizi Badiaga qum orasida juda katta qasr turganini aytdi.
Bo‘ron paytida arava tagida Me’mor qasr chizmalarini daftar sahifalariga qaysi asbob bilan chizdi?
- Ko‘mir bo‘lagi bilan
- Bo‘r bilan
- Toshqalam bilan
- Qamish qalam bilan
To‘g‘ri javob: Toshqalam bilan. Me’mor arava tagida toshqalam bilan daftarga chiziqlar tortdi.
Me’mor Xalach bo‘ronida ko‘rgan qasrni kimga atab qurishni orzu qildi?
- Valiahd amirzodaga
- Hirotdagi mansabdorga
- Karvon sohibiga
- Odil podshohga
To‘g‘ri javob: Odil podshohga. Me’mor ko‘rgan qasrini odil podshohga atab qurishni orzu qildi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash