XotirAI«Me’mor»: Vasvasa dardi, tabib va Toji
Mavzular
Tongotar oy va xayollar
Qisqacha: Me’mor Tollimarjon karvonsaroyida tunda bosinqirab uxladi, Badia uni bo‘g‘ilayotganini ko‘rib o‘ylanib qoldi. Tongotarda Me’mor dashtga chiqib, tepalik ustidagi katta oltin oyga tikildi, duo o‘qidi. Dashtda unga gumbaz ko‘rindi va Xalach bo‘roni kuni chizgan loyihasi esiga tushdi. Keyin Arastuning dono so‘zlarini yodga oldi.
Qorailon va Boysunqur odami
Qisqacha: Hirotdan chiqayotganida Najmiddin Buxoriy Boysunqur Mirzo odami bilan uchrashgan edi, ular Xuroson chegarasigacha muhofaza qilish uchun borgan. Me’mor bu muhofazani Ibrohim Sulton yuborgan qotil Qorailondan saqlanish deb tushundi. Hirotda Qorailondan bir oy darak bo‘lmagach, Muhammad Arg‘un odamlari Xalach yaqinida o‘lik ot egar-jabdug‘ini topdi va uni halok bo‘lgan deb hisobladi.
- Qorailon – Ibrohim Sultonning yaqin odami, Me’morni o‘ldirish vazifasini olgan, naslu nasabi noma’lum qotil.
- Muhammad Arg‘un – Hirotdagi amaldor, Qorailon izidan sipohlarini yuborgan.
Qizil choponlik va dev
Qisqacha: Karvonsaroyda Kalifdagi ikki jasad haqida gap Me’morga yetdi. Qizil choponlik bir odam Zulfiqor va Badiaga qaroqchi sherigini eslatdi. Me’mor ikkinchi kechasi hovlida oyga tikilib turib, dev quvlagandek bo‘ldi va baqirib qochdi. Badia xanjar, Zulfiqor qilich bilan hovlida kimsa topmadi, qorovul bu yerda begona yo‘qligini aytdi. Me’mor isitmalab, Tollimarjondan qo‘zg‘alolmay qoldi.
Ota, dev yo‘q. Biz uni o‘ldirdik, — dedi Badia.— Badia, alahsirayotgan otasiga
G‘avvos tabib keltirdi
Qisqacha: Uchinchi kuni G‘avvos Muhammad tabib izlab, tillo tanga solingan katcha bilan Qizquduq dashtiga chopdi. Ertasi kuni kechga yaqin oltmishdan oshgan cho‘qqi soqol tabibni olib keldi. Tabib Me’morda qobus dardi borligini aytib, javza kay bilan qusdirishni, so‘ng qatiq ichirishni va uxlatishni buyurdi. Shahobiddin hakim kitobidan qobus nazmini o‘qib berdi.
- Hoji tabib (Abdulasad Hoji) – Boysunlik, Qo‘ng‘irot urug‘idan, Qizquduqdan kelgan dilkash tabib.
Tabib va Me’morning tuzalishi
Qisqacha: Hoji tabib Boysun yoqdan, Qo‘ng‘irot urug‘idan ekani va ustozi Abulqosim Ishtixoniy haqida gapirdi. Me’mor kamida bir hafta Tollimarjonda qolishi, tabib uni Beshkentgacha kuzatishini aytdi. Me’mor shogirdlarga bozordan anjom olishni buyurdi. Tabib G‘avvosning Me’morni farzanddek yaxshi ko‘rishini maqtadi. Me’mor tuzalib, Ma’suma beka bilan suhbatlashdi.
Biz o‘lganimiz yo‘q1 Bizni o‘ldi, deganlarning— Ma’suma beka, Me’mor podshoh nazdida o‘lganmiz degach
Dasht karvonsaroyi va Toji
Qisqacha: XXX bob: saraton avjida Tollimarjondan chiqqan uch arava Dasht karvonsaroyida to‘xtadi. Me’mor quduq boshida sariq yuzli, soqol-mo‘ylabsiz ko‘sa odam bilan gaplashdi; u Me’morni amirzodaga bino qurishga chorlab haqorat qildi, tabib uni tiydi. Tabib uning ismi Toji, Shahrisabzlik, yigirma olti yoshli ekani va Ibrohim Sulton nomus jazosiga giriftor qilganini aytdi.
- Toji – Shahrisabzlik domla o‘g‘li, yigirma olti yoshli, taryak iste’mol qiluvchi, karvonsaroy sohibining xizmatkori.
Bilimingizni sinang
Tollimarjon karvonsaroyida tunda bosinqirab uxlagan Me’mor bo‘g‘ilib, nima deb xirillagan?
- «Men o‘ldirmadim»
- «Meni o‘ldirmang»
- «Men qurmadim»
- «Men qochmadim»
To‘g‘ri javob: «Men o‘ldirmadim». Me’mor tunda «men o‘ldirmadim» deb xirillab, nafas ololmay bo‘g‘ilgan.
Tongotarda dashtdagi katta oltin oyga tikilgan Me’mor uni qaysi oyga o‘xshatdi?
- Jome masjidi gumbazi ustidagi oyga
- Hirot qal’asi minorasi ustidagi oyga
- Madrasa peshtoqi ustidagi oyga
- Qasr gumbazi ustidagi oyga
To‘g‘ri javob: Jome masjidi gumbazi ustidagi oyga. Me’mor dashtdagi oyni Jome masjidi gumbazi ustidagi oyga o‘xshatdi.
Me’mor dashtdagi oyga duo o‘qib, nima qilgach, ko‘ngli yorishganday bo‘ldi?
- Daftarga chizma chizgach
- Badiani uyg‘otgach
- Sandal asoga tayangach
- Yuziga fotiha tortgach
To‘g‘ri javob: Yuziga fotiha tortgach. Me’mor duo o‘qib, yuziga fotiha tortgach ko‘ngli ancha yorishdi.
Me’mor dashtda o‘ziga qanday pand berdi?
- Har bir qilingan mehnat uchun haq talab qilishni
- Yaxshilik yo‘lida ranju mehnat tortsa, buni mashaqqat deb anglamaslikni
- Yo‘lda qiyinchilik bo‘lsa, ortga qaytib ketishni
- Mashaqqatdan qochib, tinch va xotirjam yashashni
To‘g‘ri javob: Yaxshilik yo‘lida ranju mehnat tortsa, buni mashaqqat deb anglamaslikni. Me’mor yaxshilik yo‘lidagi ranju mehnatni mashaqqat deb anglamaslikni o‘ziga aytdi.
Hirotdan chiqayotgan Najmiddin Buxoriy bilan uchrashgan Boysunqur Mirzo odami o‘z yigitlarining ishi nima ekanini aytgan edi?
- Sizlarni muhofaza qilish
- Sizlarni Buxoroga yetkazib qo‘yish
- Sizlarning izingizdan kuzatib borish
- Sizlarni Xuroson chegarasida qamash
To‘g‘ri javob: Sizlarni muhofaza qilish. Boysunqur Mirzo odami yigitlarining ishi Najmiddin Buxoriyni muhofaza qilish ekanini aytgan.
Me’mor Boysunqur Mirzo odamlarining muhofazasini qanday tushundi?
- Muhammad Arg‘un ularni qaytarish uchun yuborgan deb
- Izlariga qo‘yilgan qotilni payqab, muhofaza uchun yuborilgan deb
- Najmiddin Buxoriy yollagan soqchilar deb
- Ibrohim Sulton ularni qamoqqa olish uchun yuborgan deb
To‘g‘ri javob: Izlariga qo‘yilgan qotilni payqab, muhofaza uchun yuborilgan deb. Me’mor muhofazani Boysunqur Mirzo qotilni payqab yuborgan deb tushundi.
Hirotda Qorailondan qancha vaqt o‘tgach ham darak bo‘lmadi?
- Bir oy
- Ikki hafta
- Bir yil
- Uch oy
To‘g‘ri javob: Bir oy. Oradan bir oy o‘tsa ham Qorailondan darak bo‘lmadi.
Muhammad Arg‘un odamlari Xalach yaqinida topgan o‘lik otning egar-jabdug‘idan kimning oti ekanini bilishdi?
- Najmiddin Buxoriyning
- Boysunqur Mirzo odamining
- Horunbekning
- Qorailonning
To‘g‘ri javob: Qorailonning. Egar-jabdug‘idan o‘lik ot Qorailonniki ekani aniqlandi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash