XotirAI«Me’mor»: Qarshi yo‘li, Cho‘li bobo va sardoba
Mavzular
Talaba va Heriro‘d oqimi
Qisqacha: Bozori Qandahordagi Farmon kal do‘konida Talaba Sulaymonbekning pes kasalini yomon pes deb, undan hazar qilishga haqqimiz bor, deydi. Etik qimmat ekanini aytib, yana kelishini bildirib ketadi. Bobning oxirida Hirotni aylanib o‘tadigan Heriro‘d daryosining jimirlab oqishi, ostidagi kuchli oqim tasvirlanadi.
- Talaba – hurufiylar vakili, mullavachcha; Farmon kal do‘konida etik ko‘rish bahonasi bilan gaplashgan.
Qarshi karvonsaroyida
Qisqacha: XXXP bob «Cho‘li bobo maskani»: uch arava Tollimarjon va dasht karvonsaroyidan chiqib, Qarshi tomon yo‘lga tushadi. Uchinchi aravada Me’morning asboblari, otda G‘avvos Muhammad, tabib esa yuvosh baytalida Me’mor bilan gaplashib boradi. Ikki kunlik yo‘ldan keyin Qarshi karvonsaroyiga yetishadi. Bek xizmatkorlari tabibni kutib olib hovliga olib ketadi; tabib bekning o‘g‘li og‘ir kasal ekanini, ertasi yo‘lga kuzatib qo‘yishini aytadi. Kechqurun bek hovlisidan non, shirinlik va qatiq yuboriladi.
- Hoji tabib – Me’mor bilan yo‘ldosh, Qarshi bekining o‘g‘lini davolash uchun bek hovliga ketgan.
Bek hovlisida nonushta
Qisqacha: Erta bilan tabib bilan Me’mor bekning hovlisiga boradi. Bek — ellik yoshlardan oshgan, qora soqol, yumaloq odam, Me’mor bilan qo‘l berib omonlashadi. Ma’suma beka va Badia ichkariga, Horunbek va shogirdlar pastki ayvonga o‘tadi. Bek o‘g‘li ahvoli yaxshilanganini aytib xursand bo‘ladi; yonidagi mo‘ysafid Qarshi Jome masjidining imomi. Bek Ulug‘bek ilm ahlini qo‘llashini bilib, o‘zi ham ziyolilarga yaxshi qaraydi.
- Qarshi beki – ellik yoshlardan oshgan, qora soqolli, madrasa ko‘rmagan, ilm ahliga hurmatli hokim.
Xo‘ja Muborak sardobasi
Qisqacha: Bek Me’mordan bir oy qolishini iltimos qiladi: Xo‘ja Muborak joyida katta chorva boqiladi, cho‘ponlar yo‘l yoqasiga sardoba qurishni so‘raydi; har cho‘pon yuz qo‘y va’da etgan. Ulug‘bek amir va beklarga ko‘prik, sardoba, hammom qurishni buyurgan. Me’mor betobligini aytsa-da, tabib uni qo‘llaydi, Me’mor joyni borib ko‘rishga rozi bo‘ladi. Bek Koson va Po‘loti qishloqlaridan g‘isht, usta Obid va Xudoberganni va’da qiladi.
- Usta Obid va usta Xudoybergan – Po‘loti qishlog‘idagi ustalar, sardobada yordam berishi kerak.
Badia shubhasi va yo‘l
Qisqacha: Me’mor karvonsaroyda yo‘ldoshlariga ertaga jo‘nashini, Kosondan o‘tib Xo‘ja Muborakda cho‘ponlar orasiga kirishini aytadi. Hamma Buxoroga tezroq yetishni xohlaydi, faqat Horunbek sukut saqlaydi. Badia unga murojaat etib shubhasini bildiradi; Horunbek bu masalani Me’mor hal qilishini aytadi. Bekning ukasi ikki otliq bilan birga yo‘lga chiqadi, Horunbek birinchi aravadagi o‘rniga Zulfiqorni o‘tqazadi. Kosondan o‘tib, Xo‘ja Muborak bilan Koson o‘rtasidagi o‘tloqda to‘xtashadi.
- Bekning ukasi (bekzoda) – g‘o‘dayib turgan, Badiaga qiyiq ko‘z tikkan yigit; asli shahrisabzlik barlos urug‘idan.
Cho‘li bobo bilan uchrashuv
Qisqacha: Me’mor quduq yonida Cho‘li bobo kulbasiga boradi; sersoqol chol ularni xursand kutib oladi. Bekning ukasi Shahrisabzdan, barlos urug‘idan ekanini aytadi, Zavrak unga kinoya qiladi. Cho‘li bobo qorako‘l boqadi, to‘qqiz cho‘ponni bilishini, suv chatoqligini va sardobani yigitligidan orzu qilganini aytadi. Me’mor kechqurun pastlikni qadamlab o‘lchaydi; Cho‘li bobo shu yerga gumbaz juda zarurligini takrorlaydi.
- Cho‘li bobo – quduq yonida yashovchi sersoqol, yo‘g‘on ovozli cho‘pon cholning boshlig‘i, qorako‘l boquvchi.
suvni saqlash uchun gumbaz juda zarur.— Cho‘li bobo Me’morga sardoba haqida
Horun bo‘zchi sirni ochadi
Qisqacha: Horunbek Me’morga Buxoroda emas, shu yerda sirni ochadi: u Maymanalik Horun bo‘zchi, hurufiy, Nizomiddinning do‘sti. Talaba va oshnalari uni Me’morni oilasi bilan Buxoroga yetkazishga topshirgan. Qorailon Andxud yuqorisidagi qumda o‘ldirilgan ikki kishidan biri. Horunbek bir-bir yarim oy kechikish xavfsizroq ekanini aytib qolishni maslahat beradi. Me’mor rozi bo‘ladi, bekka ukasi orqali sardoba qurishga rozilikni yuboradi. Badia otasining qarori sog‘lig‘iga zarar deb xavotirlansa-da, Horunbek Me’mordan ketmasligini aytadi. Zulfiqor ham ustoz buyrug‘ini qabul qiladi.
Pinhoniylik — bizning kasbimiz.— Horunbek (Horun bo‘zchi) Me’morga sirni ochayotib
Sardoba bobi: kengash
Qisqacha: XXXSh bob «Sardoba»: uzoq-yaqin cho‘ponlar quduq yoniga yig‘iladi; Cho‘li bobo boshliq o‘n cho‘pon yigit bir tomon, Me’mor boshliq olti usta bir tomon maslahat majlisi qurishadi. Qoratosh degan joyda xarsang borligi, Kosondagi ikki xumdondan obi g‘isht keltirish mumkinligi aytiladi. Aka-ukalar quduq qazishda mohir. Me’mor suv qumi kerakligini, Kosondan va Qashqadaryodan olib kelishni aytadi. Ertasiga Cho‘li bobo qo‘chqor so‘yib, Me’mordan fotiha so‘raydi; Me’mor shogirdlari bilan joyni o‘lchab, uch eshik va uch tuynuk chizadi.
- Zavrak Nishopuriy – Me’morning shogirdi, hazilkash; cho‘ponlar bilan hazillashgan.
Bilimingizni sinang
«Me’mor» romanida Me’mor karvoni necha kunlik yo‘ldan keyin Qarshi karvonsaroyiga yetib kelgan?
- To‘rt kunlik yo‘ldan keyin
- Ikki kunlik yo‘ldan keyin
- Uch kunlik yo‘ldan keyin
- Bir kunlik yo‘ldan keyin
To‘g‘ri javob: Ikki kunlik yo‘ldan keyin. Karvon ikki kun yo‘l yurib Qarshi karvonsaroyiga yetgan.
«Me’mor» romanida Qarshi tomon yo‘lga tushgan karvon bilan G‘avvos Muhammad qanday borgan?
- Yuvosh baytalda
- Ot ustida
- Uchinchi aravada piyoda
- Birinchi aravada o‘tirib
To‘g‘ri javob: Ot ustida. G‘avvos Muhammad karvon bilan ot ustida borgan.
«Me’mor» romanida Qarshi beki nonushta paytida o‘g‘li haqida nimani aytib xursand bo‘lgan?
- O‘g‘li Hirotdan sog‘-salomat qaytganini
- O‘g‘li sardoba qurilishiga boshchilik qilishini
- O‘g‘lining ahvoli ancha yaxshilanib, ko‘zini ochganini
- O‘g‘li Samarqandga o‘qishga ketganini
To‘g‘ri javob: O‘g‘lining ahvoli ancha yaxshilanib, ko‘zini ochganini. Bek o‘g‘lining ahvoli yaxshilanib, ko‘zini ochganini aytdi.
«Me’mor» romanida Qarshi beki bilan nonushta paytida yonida o‘tirgan keksa kishi kim bo‘lib chiqqan?
- Hirotdan kelgan hurufiy mullavachcha
- Bekning ukasi, shahrisabzlik bekzoda
- Qarshi Jome masjidining imomi
- Qarshi karvonsaroyining egasi
To‘g‘ri javob: Qarshi Jome masjidining imomi. Bekning yonida o‘tirgan keksa odam Qarshi Jome masjidining imomi edi.
«Me’mor» romanida mayda hokimlar nima uchun xattot, shoir va me’morlarga yaxshi qaragan?
- Hirotdagi madrasa qurilishini tezlatish uchun
- Mirzo Ulug‘bek ilm-fan ahlini qo‘llashini bilganlari uchun
- Soliq yig‘ishni yengillashtirish uchun
- Amir Temur shunday vasiyat qilgani uchun
To‘g‘ri javob: Mirzo Ulug‘bek ilm-fan ahlini qo‘llashini bilganlari uchun. Hokimlar Ulug‘bekning ilm-fan ahlini qo‘llab-quvvatlashini bilib, ziyolilarga yaxshi qaragan.
«Me’mor» romanida Qarshi beki Me’mordan Xo‘ja Muborak joyida nima uchun qolishni iltimos qilgan?
- Hammom va ko‘prik qurish uchun
- Sardoba qurish uchun
- Cho‘ponlarga chorva boqishni o‘rgatish uchun
- Bekning o‘g‘lini o‘qitish uchun
To‘g‘ri javob: Sardoba qurish uchun. Bek Xo‘ja Muborak joyida sardoba qurish uchun Me’mordan bir oy qolishni so‘ragan.
«Me’mor» romanida sardoba qurilsa, har bir cho‘pon bekka nechta qo‘y va’da qilgan?
- Ming qo‘y
- Ellik qo‘y
- O‘nta qo‘y
- Yuz qo‘y
To‘g‘ri javob: Yuz qo‘y. Har bir cho‘pon bekka yuz qo‘y va’da etgan.
«Me’mor» romanida bek sardoba qurish fikrini asoslash uchun Ulug‘bek Mirzoning amir va beklarga qanday farmoyishini eslatadi?
- Madrasa va kutubxona qurishni
- Qal’a va minora qurishni
- Ko‘prik, sardoba va hammom qurishni
- Karvonsaroy va rabot qurishni
To‘g‘ri javob: Ko‘prik, sardoba va hammom qurishni. Ulug‘bek Mirzo hamma amir va beklarga ko‘prik, sardoba va hammom qurishni buyurgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash