XotirAI«Me’mor»: Sardoba haqi va Buxoroga qaytish
Mavzular
Qambar Mirzo hisob-kitobi
Qisqacha: Bekning inisi Qambar Mirzo sardoba yonida hisob-kitob boshladi. Me’mor Najmiddin Buxoriyga o‘ttiz ikki kun uchun har kuniga ikki tangadan oltmish to‘rt kumush tanga berildi, usta Obid va usta Xudoyberganga o‘ttiz ikki tangadan, uch shogirdga o‘ntadan tanga to‘landi. Bek tillo tanga va’da qilgan edi, Mirzo esa ‘shunga shukur qiling’ dedi. Me’mor shogirdlariga tangalarni olishni ishora qildi.
- Qambar Mirzo – bekning inisi, Me’morga haq to‘lagan mansabdor.
- Usta Obid va usta Xudoybergan – sardoba qurilishida ishlagan ustalar.
Mayda gaplarni yig‘ishtirib, shunga shukur qilib olavering1— Qambar Mirzo, tillo o‘rniga kumush berilganida xo‘mrayib aytgan
Hirotdan xabar va Me’mor sabri
Qisqacha: Mirzo bilan bekning inisi sardoba ichi va gumbazni ko‘rib, otlarda jo‘nab ketdi. Hoji tabib Hirotdan xabar yetganini aytdi: bek Me’mor Hirotdan haydalganini bilib qolgan edi. Cho‘li bobo yetmagan haqni o‘zlari to‘lashini, Horunbek esa tillo tangalari borligini aytdi. Me’mor xafa bo‘lmadi: sardobani fuqaro, cho‘ponlar uchun qurganini, savob ishga minnat qilinmasligini aytdi.
- Hoji tabib – Me’mor tarafdori, Hirotdan xabar kelganini aytgan kishi.
- Cho‘li bobo – sardoba yonidagi yerlik cho‘pon, Me’morga yaqin kishi.
Qilingan savob ishga minnat qilmaydilar.— Me’mor, sardoba haqi kam to‘langanida
Tangalar ulashildi, xayrlashuv
Qisqacha: Me’mor o‘z kumush tangalarini usta Obid hovuchiga to‘kdi, shogirdlar ham tangalarini ustalarga berishdi. Cho‘li bobo Me’morga pocha po‘stin sovg‘a qildi, o‘g‘illari qorako‘l qalpoqlar kiygizdi, Ma’suma beka bilan Badiaga tulki terili nimcha berildi. Kechqurun karvon yo‘lga tushdi; Cho‘li bobo bilan Hoji tabib Xo‘ja Muborak qishlog‘igacha kuzatdi. Karvon kechasi Qorovulbozorda karvonsaroyga joylashdi.
- Ma’suma beka – Me’morning rafiqasi.
- Badia – Me’morning qizi.
«O‘g‘uli xanjar»: Hirot tahqirlari
Qisqacha: Yo‘lga chiqish oldidan Me’mor Hirotdagi tahqirlarni esladi. Raqiblari tarqatgan gaplar avval amirzoda Ibrohim Sulton, keyin Shohruh qulog‘iga yetdi; Ahmad Chalabiy Me’morning ‘raiyat uchun qurmoqdamiz’ degan so‘zini yetkazgan edi. Shohruh ikki me’mordan ham ensasi qotdi. Muharram oyida in’omlar ulashilganda faqat Najmiddin Buxoriy chaqirilmadi, Me’mor bir hafta ko‘chaga chiqmadi.
- Ahmad Chalabiy – Me’morning so‘zlarini amirzodaga yetkazgan fitnachi.
- Shohruh – podshoh, Me’mordan ensasi qotgan hukmdor.
Biz bu binolarni raiyat uchun qurmoqdamiz— Me’morning so‘zi, Ahmad Chalabiy amirzodaga yetkazgan
Buxoroga kirish, usta Nusrat uyi
Qisqacha: Usta Nusrat xonadoni Me’mor karvonidan bir yarim oy darak topolmay xavotirda edi. Uch arava kechga yaqin shahar ko‘chasiga kirdi; Zulfiqor hammani o‘z hovlisiga olib keldi. Qarshi darvozasida Me’mor yerga cho‘kib fotiha o‘qidi, darvozabonlarga tillo va kumush tanga berdi. Usta Nusratning xotini Malohatbonu mehmonlarni isiriq va qatiq bilan kutib oldi. Me’mor Halach yaqinidagi bo‘ron va dashtda cho‘ponlarga sardoba qurganini aytib berdi.
- Usta Nusrat – Zulfiqorning otasi, Buxorolik usta, Me’morning do‘sti.
- Malohatbonu – usta Nusratning xotini.
Eski Namozgoh hovlisini ko‘rish
Qisqacha: Me’mor usta Nusratga siyosat va dabdabadan zerikkanini, Buxoroga ko‘chib kelganini mansabdorlarga bildirmaslikni aytdi. Usta Nusrat Deggaronda hovli taklif qildi; Me’mor avval Eski Namozgohdagi otasi usta Shamsuddin hovlisini ko‘rmoqchi bo‘ldi. U yerda to‘rt ustun, mix, tut, g‘isht, tarnov hamma narsa o‘sha-o‘sha turardi. Qo‘shni hovlidan Abdulvohid chiqdi, so‘ng Nazminiso bibi Me’morni tanidi.
- Abdulvohid – qo‘shni hovlidagi bola, Jamoliddin buvaning nabirasi.
- Nazminiso bibi – Me’morning amakisining xotini.
Odamzod uchun tug‘ilib o‘sgan yeridan aziz yer— Me’mor, tug‘ilgan hovlisini ko‘rib Badiaga aytgan
Urug‘lar, bepul hovli, Deggaron
Qisqacha: Jamoliddin amaki o‘g‘illari va qo‘shnilar bilan hovliga to‘planishdi; Buxoro ahli Hirotda mashhur Najmiddin Buxoriy bilan faxrlanardi. Me’mor o‘g‘li Nizomiddin qatl etilgani sabab Buxoroga qaytganini aytdi. Jamoliddin hovli bir kunda bo‘shatilishini va pul olinmasligini aytdi, shuning uchun Me’mor Deggarondagi hovliga bormadi. Deggaron hovlisini Hasanbek, Husaynbek va kulolga olib berishni so‘radi.
- Jamoliddin amaki – Me’morning urug‘i, katta yoshdagi Buxorolik qarindosh.
- Shoh Malik tarxon – Buxoro hokimi; Hoji Muhammad Porso – qozi kalon va mufti.
Badia to‘yi va Horunbek siri
Qisqacha: Me’mor ertasigayoq o‘z hovlisiga ko‘chdi, Deggaronda Hasanbek bilan Husaynbekka, maydon yonida Abutolibga hovli sotib olindi. Horunbek bir haftaga qoldi, chunki Badia bilan Zulfiqor to‘yi bo‘lishi kerak edi. Horunbek Me’morga Xurosonga adolatsizlikka qarshi kurashadigan kishilarni olib ketayotganini ochdi. Keyingi haftada Badia bilan Zulfiqorning to‘yi bo‘ldi; Horunbek Hirotga qaytdi, G‘avvos qaytmoqchi bo‘ldi, Zavrak esa qaytolmasligini aytdi.
- Horunbek – aravakash, yashirin adolat jangchilarining do‘sti.
- Zavrak Nishopuriy – yetim o‘sgan Me’morning uchinchi shogirdi.
Bilimingizni sinang
Qambar Mirzo sardoba yonida Me’mor Najmiddin Buxoriyga necha kun uchun hisob-kitob qilib berdi?
- O‘ttiz ikki kun
- Yigirma bir kun
- Qirq besh kun
- O‘n besh kun
To‘g‘ri javob: O‘ttiz ikki kun. Hisob-kitob o‘ttiz ikki kun uchun qilindi.
Qambar Mirzo hisob-kitobida usta Obidga sardoba qurilishi uchun necha tanga berildi?
- Yigirma tanga
- Oltmish to‘rt tanga
- O‘n tanga
- O‘ttiz ikki tanga
To‘g‘ri javob: O‘ttiz ikki tanga. Usta Obidga o‘ttiz ikki tanga berildi.
Usta Obid Qambar Mirzoga bek ularga nimani va’da qilgan edi, deb e’tiroz bildirdi?
- Tillo tanga
- Yangi hovli
- Kumush kamar
- Zardo‘z chopon
To‘g‘ri javob: Tillo tanga. Usta Obid bek tillo tanga va’da qilganini aytdi.
«Mayda gaplarni yig‘ishtirib, shunga shukur qilib olavering» — bu gapni kim va nimaga javoban xo‘mrayib aytgan?
- Usta Obid, tangalar sanalganda
- Hoji tabib, Hirotdan xabar kelganida
- Qambar Mirzo, tillo o‘rniga kumush berilganiga e’tiroz bildirilganda
- Cho‘li bobo, sovg‘alar berilayotganda
To‘g‘ri javob: Qambar Mirzo, tillo o‘rniga kumush berilganiga e’tiroz bildirilganda. Qambar Mirzo tillo haqidagi e’tirozga shunday javob qaytargan.
Sardoba haqi yetmaganda Me’mor xafa bo‘lmay, sardobani kim uchun ko‘targanini aytdi?
- Shohruh saroyi uchun
- Fuqaro, ya’ni cho‘ponlar uchun
- Bek va uning amaldorlari uchun
- Hirotdagi ustalar uchun
To‘g‘ri javob: Fuqaro, ya’ni cho‘ponlar uchun. Me’mor sardobani fuqaro uchun ko‘targanini aytdi.
Me’mor o‘z kumush tangalarini kimning hovuchiga to‘kdi?
- Cho‘li bobo
- Usta Xudoybergan
- Horunbek
- Usta Obid
To‘g‘ri javob: Usta Obid. Me’mor tangalarini usta Obid hovuchiga to‘kdi.
Cho‘li bobo Me’morning yelkasiga yodgorlik sifatida nima yopdi?
- Zardo‘z chopon
- Tulki terili nimcha
- Pocha po‘stin
- Qorako‘l qalpoq
To‘g‘ri javob: Pocha po‘stin. Cho‘li bobo Me’morga yodgorlik sifatida pocha po‘stin yopdi.
Me’mor karvoni o‘sha kuni kechasi qaysi joyga yetib, karvonsaroyga joylashdi?
- Qorovulbozor
- Deggaron
- Halach
- Xo‘ja Muborak
To‘g‘ri javob: Qorovulbozor. Karvon kechasi Qorovulbozorda karvonsaroyga joylashdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash