XotirAI«Me’mor»: Buxoro madrasasi loyihasi va Isfahoniy
Mavzular
Isfahoniy Me’mornikida
Qisqacha: Betob Me’mor uyda zerikib, chumolilarga tikilib o‘tirardi. Shunday kunlarning birida shogirdi bilan Ismoil ibn Tohir Isfahoniy kirib keldi. U Buxoroda tug‘ilgan, bobosi Isfahondan ekan. Isfahoniy podshoh nomidan madrasa qurishni taklif qildi; Me’mor podshohlar uchun g‘isht qo‘ymaslikka qasam ichganini aytdi, Isfahoniy esa buxoroliklar uchun g‘isht qo‘yishini bildirdi.
- Ismoil ibn Tohir Isfahoniy – ellik besh yoshlardagi, qora soqolli, novcha, xushfe’l va shirinsuxan buxorolik usta.
- Ma’suma beka – Me’morning xotini, uni tashvishli kunlarda ovutib turadi.
buxoroliklar uchun g‘isht qo‘yamiz.— Isfahoniy, Me’morga madrasa taklif qilganda
Shogirdlar va Ma’sumaning maslahati
Qisqacha: Kechqurun Zavrak bilan Zulfiqor Isfahoniyning kelganini bilib, taklifni qabul qilishni aytishdi. Ular Buxoroga yuz yildan beri katta bino tushmaganini, mo‘g‘ullar vayron qilganini eslatishdi. Ma’suma beka ham Me’morga ilm va javharini go‘rga olib ketmaslikni, fuqaro ko‘pligini aytdi.
- Zavrak Nishopuriy – Me’morning shogirdi, fikrini ochiq aytadi.
- Zulfiqor Shoshiy – Me’morning shogirdi va kuyovi.
Me’mor qaror qiladi
Qisqacha: Ertasiga Me’mor Hasanbek va Husaynbek, so‘ng kulol Abutolib va qizi Badia oldiga bordi. Hammasi unga loyihaga kirishishni maslahat berdi. Me’mor Buxoro oldida qarzdorligini aytib, ishni zimmasiga olishga qaror qildi va Isfahoniyga roziligini bildirmoqchi bo‘ldi.
- Badia – Me’morning qizi, Zulfiqorning xotini, otasiga maslahatchi.
- Abutolib – kulol, koshin ustasi, Me’morga maslahat beradi.
Men ona shahrimdan qarzdorman.— Me’mor, qizi Badiani eshitib qaror qilganda
Loyiha ustida mehnat
Qisqacha: Me’mor bir hafta davomida yangi madrasa loyihasi ustida ishladi, ba’zan tuni bilan uxlamadi. Biron haftadan keyin shogirdlarini chaqirib, ular bilan yarim tungacha loyihani muhokama qildi. Ikkinchi haftada Isfahoniy yana keldi va loyihalarni ko‘rib quvondi. Ular birga bo‘lishga kelishib, Samarqandga uch yoki ikki loyiha olib borishni rejalashdi.
- Me’mor (Najmiddin Buxoriy) – bosh me’mor, jimlikni yoqtiradi, ish boshlasa qattiq ishlaydi.
Deggaron maydoni va Qavom maktubi
Qisqacha: Me’mor, Isfahoniy va Zavrak Deggaron mahallasidagi Hind saroyi yonida madrasa uchun mo‘ljallangan maydonni ko‘rishdi. Isfahoniy o‘zi korfarmo vazifasini ham bajarishini aytdi, Me’mor bunga xursand bo‘ldi. Keyin Hirotdan ustod Qavomning maktubi keldi.
- Qavom – Hirotdagi ustod me’mor, Me’morning do‘sti.
Samarqanddan quvonchli xabar
Qisqacha: Bir haftadan keyin Isfahoniy loyihani olib Samarqandga ketdi. U qaytgach, otda Me’mor hovlisiga keldi va xazina eshigi ochilganini, loyihaga oliy hazrat muhr bosganini aytdi. Zulfiqor Badianing Shoshga borishni xohlashi haqida ham gap bo‘ldi.
- Ulug‘bek Mirzo – podshoh va munajjim, loyihaga muhr bosadi.
Bilimingizni sinang
Ismoil ibn Tohir Isfahoniy Me’morning uyiga qanday holda kirib keldi?
- Shogirdi bilan, sovg‘asalom ko‘tarib
- Tarxonning amaldorlari bilan
- Ulug‘bekning sarkardasi bilan
- Yolg‘iz, qo‘lida loyiha bilan
To‘g‘ri javob: Shogirdi bilan, sovg‘asalom ko‘tarib. Isfahoniy shogirdi bilan sovg‘asalom ko‘tarib kirib kelgan.
Ismoil ibn Tohir Isfahoniy qanday tashqi ko‘rinishdagi kishi edi?
- Oltmish yoshlardagi, oq soqolli, past bo‘yli
- O‘ttiz yoshlardagi, kal, qisqa bo‘yli
- Qirq yoshlardagi, soqolsiz, to‘la gavdali
- Ellik besh yoshlardagi, qora soqolli, novcha
To‘g‘ri javob: Ellik besh yoshlardagi, qora soqolli, novcha. Isfahoniy ellik besh yoshlarga borgan, qora soqolli, novcha kishi.
Isfahoniy o‘zining kelib chiqishi haqida Me’morga nima dedi?
- Samarqandda tug‘ilgan, bobosi Hirotdan
- Buxoroda tug‘ilgan, bobosi Isfahondan
- Hirotda tug‘ilgan, bobosi Samarqanddan
- Isfahonda tug‘ilgan, bobosi Buxorodan
To‘g‘ri javob: Buxoroda tug‘ilgan, bobosi Isfahondan. Isfahoniy Buxoroda tug‘ilgan, bobosi Isfahon shahridan.
Isfahoniy madrasa qurishni taklif qilganda, Me’mor qanday qasam ichganini aytdi?
- Hech qachon Buxoroda qurmaslikka
- Faqat Hirotda g‘isht qo‘yishga
- Hech qachon shogird tutmaslikka
- Podshohlar uchun bitta ham g‘isht qo‘ymaslikka
To‘g‘ri javob: Podshohlar uchun bitta ham g‘isht qo‘ymaslikka. Me’mor podshohlar uchun bitta ham g‘isht qo‘ymaslikka qasam ichgan edi.
"…buxoroliklar uchun g‘isht qo‘yamiz." Bu so‘zlarni «Me’mor» romanida kim aytgan?
- Ulug‘bek
- Isfahoniy
- Zavrak
- Qavom
To‘g‘ri javob: Isfahoniy. Isfahoniy Me’morga madrasa taklif qilganda shunday degan.
Zulfiqor Buxoroga necha yildan beri katta bino qurilmaganini aytdi?
- Ikki yuz yildan
- Yuz yildan
- Ellik yildan
- O‘n yildan
To‘g‘ri javob: Yuz yildan. Zulfiqor Buxoroga yuz yildan beri katta bino qurilmaganini aytgan.
Ma’suma beka Me’morni madrasa qurishga undab, Nizomiddinni o‘ldirgan podshoh haqida nima dedi?
- Podshoh ham, fuqaro ham bir xil
- Zulm qilgan podshoh bitta, fuqaro ko‘p
- Zulm qilgan podshohlar to‘rtta
- Podshoh ko‘p, fuqaro oz
To‘g‘ri javob: Zulm qilgan podshoh bitta, fuqaro ko‘p. Ma’suma beka zulm qilgan podshoh bitta, fuqaro esa ko‘p ekanini aytgan.
"Shoh ham o‘tadi bu dunyodan, gado ham." Bu gapni kim kimga aytgan?
- Ma’suma beka Me’morga
- Badia Zulfiqorga
- Zavrak Zulfiqorga
- Isfahoniy Me’morga
To‘g‘ri javob: Ma’suma beka Me’morga. Ma’suma beka Me’morga shoh ham, gado ham o‘tishini eslatgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash