XotirAI«Me’mor»: Badianing asirligi va qutqarilishi
Mavzular
Badia qopqonda
Qisqacha: Badia yupqa solingan barkashni olib ketayotganda bir odam uni noma’lum hujraga qamab qo‘yadi. Badia yolg‘iz qolib, bu ishda Ahmad Chalabiyning qo‘li bor deb o‘ylaydi. U hujrani aylanib, tuynuk yonidan siniq g‘isht parchasini ko‘chirib oladi. Pichoqli odam qaytib kirganda, Badia g‘ishtni orqasiga yashiradi.
- Badia – Zulfiqorning xotini, Me’morning qizi; jasur, xanjar bilan ikki marta qutulgan.
- Haligi badbashara odam – Badiani qamagan pichoqli kimsa.
Bir lahza meni podshoh qil, Bayna!— qamoqchi odam Badiaga
Zulfiqor Badiani qidiradi
Qisqacha: Zulfiqor madrasa qurilishida g‘isht terib, Badiani va yupqani kutadi. Usta Nusrat uni uyga yuboradi, ammo Badia uyda yo‘q. Zulfiqor Namozgohda Ma’suma bekanikiga ham boradi, u yerda ham yo‘q. Qurilishdagilar ham bilmaydi, Zulfiqor kechgacha yuguradi.
- Usta Nusrat – Zulfiqorning otasi, quruvchi usta.
- Ma’suma beka – Badianing onasi, Namozgoh mahallasida yashaydi.
Mahkama izlovi
Qisqacha: Kechqurun korfarmo Ismoil Isfahoniy Me’morning ruxsati bilan hokim mahkamasiga boradi. Mahkama shahar darvozalarini bekitib, mahallalarni tintuvga yuboradi. Zulfiqor tun bo‘yi darvozadan darvozagacha yuguradi, ammo Badia topilmaydi. Me’mor ertasiga uyda yotib qoladi, keyin yana qurilishga chiqib, indamay ishlaydi.
- Ismoil Isfahoniy – Me’morning korfarmosi (ish boshqaruvchisi).
Qamoqdagi kunlar
Qisqacha: Qamoqchi Badiaga kechqurun suv olib kiradi, lekin Badia unga dori qo‘shilgan deb ichmay to‘kib yuboradi. Odam uni qo‘rqitadi, Badia esa pichoqdan qo‘rqmasligini bildiradi. Qamoqchi oshnasini o‘ldirgan deb Badiani ayblaydi, Badia esa oshnasi uni olib qochmoqchi bo‘lganini aytadi. Badia holdan ketib, o‘zi pishirgan yupqadan yeydi.
men ham katta mansabdor kishining o‘liman...— qamoqchi odam Badiaga
Devona bola va qutqarish
Qisqacha: Zulfiqor ertalab darvozalarga ketayotganda tor ko‘chada devona bola uni to‘xtatib, eshikni ko‘rsatadi va «ajina» deydi. Zulfiqor eshikka quloq solib, ichkaridan ayol ovozini eshitadi. U tomdan tushib, eshiklarni buzib kiradi va g‘isht ushlagan Badiani topadi. Zulfiqor uni ko‘tarib uyga olib boradi.
- Devona bola – tor ko‘chada o‘tiradigan, eshikni ko‘rsatgan bola.
Chalabiyning odami
Qisqacha: Badia hushiga kelib Zulfiqorga hammasini aytadi: qamoqchi xurosonlik, Ahmad Chalabiyning odami bo‘lib, Me’morni ishdan sovutmoqchi bo‘lgan. Mahkama uni qizil chopon, iyagida yamori bor odam deb qidiradi, ammo topilmaydi. U shahardan Qarshi darvozasidan chiqib ketgan edi. Hoji tabib Badiani davolay boshlaydi.
- Hoji tabib (Abdulasad hoji) – Badiani davolagan tabib, Me’morning do‘sti.
Fitna va xanjar
Qisqacha: Xurosonlik amaldorlarning dushmanligi Shoh Malik tarxon orqali Ulug‘bekka yetkaziladi. Me’mor va Hoji tabib amirzodalarning taxt talashi fitnasi haqida gaplashadi. Me’mor dushmanlari uni obro‘sizlantirmoqchi ekanini aytadi. Badia yashirincha nimchasiga xanjar solib qo‘yadi, Zulfiqor buni sezsa-da bilmaganga oladi.
Men tirik ekanman, jang tugamaydi.— Me’mor, Badiani ko‘rgani kelganida
Buxoro Hirot emas, qizim.— Me’mor (yoki Badianing otasi) Badiaga ogohlantirib
Qancha yillar o‘tdi
Qisqacha: Orada yillar o‘tadi. Me’morning ikki nevarasi va bir evarasi bor. Katta nevarasi Me’morbek bobo kasbini davom ettiradi, o‘g‘liga Nizomiddin nomini qo‘yadilar. Me’mor qarib, Buxoroda hurmat qozonadi, har juma Jome masjidiga hassa bilan keladi.
- Me’morbek – Me’morning katta nevarasi, bobo kasbini davom ettirgan.
Tarixga bir nazar
Qisqacha: Muallif tarixiy sanalarga murojaat qiladi: Ulug‘bek Baroqxon bilan urushda mag‘lub bo‘ladi. Shohruh vafotidan keyin Alauddavla Abdulatif qo‘shinini tor-mor qilib, Ixtiyoriddin qal’asiga qamaydi. 1448 yilda Tarnobda Ulug‘bek g‘alaba qiladi. Abdulatif otasiga qarshi chiqib, 1449 yil 27 oktyabrda Ulug‘bekning o‘ldirilishini uyushtiradi. 1450 yil 8 mayda Abdulatifga qarshi to‘ntarish bo‘ladi.
Bilimingizni sinang
«Me’mor» romanida Badia yupqa solingan barkash bilan chiqqanda notanish odam unga nima qiladi?
- Barkashni tortib olib, uni ko‘chada kaltaklaydi
- Yupqalarni uning oldiga tashlab, ikkala eshikni ham qulflab chiqib ketadi
- Uni hokim mahkamasiga olib borib topshiradi
- Uni otga mindirib, Qarshi darvozasidan olib chiqib ketadi
To‘g‘ri javob: Yupqalarni uning oldiga tashlab, ikkala eshikni ham qulflab chiqib ketadi. Odam Badiani hujraga qamab, eshiklarni qulflab ketgan.
«Me’mor» asarida qamalgan Badia bu ishda kimning qo‘li bor deb o‘ylaydi?
- Ahmad Chalabiyning
- Ibrohim Sultonning
- Hoji Muhammad Porsoning
- Shoh Malik tarxonning
To‘g‘ri javob: Ahmad Chalabiyning. Badia gazandani Ahmad Chalabiy yo‘lladi deb o‘ylaydi.
Qamalgan hujrada Badia tuynuk yonidan nimani ko‘chirib oladi?
- Zang bosgan xanjarni
- Siniq g‘isht parchasini
- Eshik qulfining kalitini
- Temir kishanning mixini
To‘g‘ri javob: Siniq g‘isht parchasini. Badia g‘isht parchasini qurol qilmoqchi bo‘ladi.
Pichoqli odam hujraga qaytib kirganda Badia qo‘lidagi g‘isht bilan nima qiladi?
- Yupqalar tagiga ko‘mib qo‘yadi
- Unga qarata otib yuboradi
- Uni orqasiga yashirib oladi
- Tuynukdan tashqariga uloqtiradi
To‘g‘ri javob: Uni orqasiga yashirib oladi. Badia g‘ishtni orqasiga bekitadi.
«Bir lahza meni podshoh qil, Bayna!» — bu so‘zlar «Me’mor» romanida kimning kimga aytgan iltimosi?
- Zulfiqorning Badiaga
- Abusayidning Badiaga
- Usta Nusratning Zulfiqorga
- Qamoqchi odamning Badiaga
To‘g‘ri javob: Qamoqchi odamning Badiaga. Iltimos qamoqchi odamdan Badiaga.
Badia va yupqani kutgan Zulfiqor qayerda va nima ish bilan band bo‘ladi?
- Ark yonida paxsa uyib turadi
- Hokim mahkamasida qorovullik qiladi
- Qarshi darvozasida soqchi turadi
- Madrasa qurilishida devorga g‘isht teradi
To‘g‘ri javob: Madrasa qurilishida devorga g‘isht teradi. Zulfiqor qurilishda devorda g‘isht terib turadi.
Usta Nusrat «Me’mor» romanida Zulfiqorning kimi hisoblanadi?
- Otasi
- Qaynotasi
- Ustozi
- Tog‘asi
To‘g‘ri javob: Otasi. Usta Nusrat Zulfiqorning otasi, uni uyga yuboradi.
Badia yo‘qolgach, Me’morning korfarmosi Ismoil Isfahoniy nima qiladi?
- Me’morning ruxsati bilan otga minib hokim mahkamasiga boradi
- Ahmad Chalabiyning uyiga tintuvga boradi
- Hoji tabibni Me’mor huzuriga boshlab keladi
- Zulfiqor bilan birga Namozgohga yuguradi
To‘g‘ri javob: Me’morning ruxsati bilan otga minib hokim mahkamasiga boradi. Ismoil Isfahoniy Me’morning korfarmosi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash