XotirAI«Yulduzli tunlar»: Hirot podshohlari va Mohim
Mavzular
Chechektu hodisasi
Qisqacha: Bobur minorada Xondamirga Murg‘ob bo‘yida bo‘lgan voqeani aytadi: Chechektu navohisini yog‘iy bosgani xabari kelganda u hujum qilishni taklif qildi. Badiuzzamon inisi Muzaffarni yubormoqchi bo‘ldi, Muzaffar jur’at qilmadi, Badiuzzamon ham bormadi. Bobur o‘zi borishga ijozat so‘radi, ammo «Siz mehmonsiz» deb qaytarishdi. Chechektu yog‘iy qo‘lida qoldi.
- Muzaffar mirzo – Hirotning ikkinchi podshohi, jang ko‘rmagan yigit.
Bog‘i Safid ziyofati
Qisqacha: Muzaffar mirzo Bobur sharafiga Qipchoq darvozasi narisidagi Bog‘i Safidda katta ziyofat beradi. Soqiy Boburga may uzatadi, Bobur ichmoqchi bo‘ladi, lekin Qosimbek Badiuzzamon xafa bo‘lishini eslatadi. Bobur may ichmaganini aytadi; Muzaffar kuladi, so‘ng soqiy mayni Badiuzzamonning eshik og‘asi Zunnunbekka beradi. Qosimbek shirakayf shoh bilan muzokara bo‘lmasligini aytib, Xadicha begim huzuriga chiqishni taklif qiladi.
- Qosimbek Qavchin – Boburning eng yaqin maslahatgo‘yi, umrida may ichmagan.
Xadicha begim qasrida
Qisqacha: Oq marmar qasrning uchinchi qavatida Xadicha begim Boburni qabul qiladi; qabulxonada oltin-zumraddan atirgul tup turadi. Begim Boburni Hirotda qolib Muzaffar mirzoga ini bo‘lishga va uylanishga undaydi. Bobur buni begimning maqsadiga xizmat qilish deb tushunadi. U yolg‘iz qolib, Shayboniyxon xavfini aytadi va bosh sarkarda masalasini og‘a-inilarga qoldiradi.
Amirzodam, siz bizga qarindoshsiz.— Xadicha begim Boburga
Birlashuv taklifi va Zunnunbek karomati
Qisqacha: Bobur Shayboniyxonga qarshi chora temuriyzodalar birlashuvi, ellik-oltmish ming qo‘shin va yagona sarkarda ekanini aytadi. Zunnunbek Shayboniyxonning qilichi Xurosonda sinadi, deydi: Hirotning Qutb valiysi buni tushida ko‘rgan, unga «Hizabrulla» unvoni berilgan. Bobur Saripulda munajjim Shahobiddin gapiga ishonib yutqazganini eslatadi. Xadicha begim bahsni yarashtirib, Shayboniyxon o‘z tajovuzidan halok bo‘ladi, deydi.
- Zunnunbek arg‘un – Badiuzzamonning eshik og‘asi, Hizabrulla unvonli, Hirot omadiga ishongan.
Shayboniyxon bizga tajovuz qilsa, o'z tajovuzidan halok bo'lur!— Xadicha begim, Boburni tinchlantirib
Badiuzzamon bilan suhbat
Qisqacha: Bog‘i Jahonoroda Badiuzzamon mirzo Xadicha begim sababli o‘g‘li Mo‘min mirzo halok bo‘lganini, begim uni valiahdlikdan chetlatib, Muzaffarni o‘rniga qo‘yganini aytadi. Bobur Shayboniyxon Xorazmni olib Samarqandga qaytganini eshitadi va ichki nizolarni unutish kerakligini, yagona sarkarda zarurligini aytadi. Badiuzzamon Muzaffarga ishonmasligini, Boburga ishonishini, uni Hirotda qolishga chaqiradi. Bobur qo‘sh hokimiyatni teshik kemaga o‘xshatadi.
Neki darkor bo'lsa ayting! Muhayyo qilurmiz.— Badiuzzamon mirzo Boburga
Kobulga jo‘nash va Unsiya majlisi
Qisqacha: Tohir Fazliddinga ertaga tongda Kobulga yashirin jo‘nashlarini aytadi, podshohlarga «Xurosonda qishlaymiz» deyilgan. Unsiyada Bobur bilan Sulton Muhammad, Sulton Ali Mashhadiy, Behzod va Xondamir suhbatlashadi. Behzod podshohlarni shatranj shohlariga o‘xshatgan she’rni aytadi, Sulton Muhammad ularga shamshir bilan uqtirish kerakligini aytadi. Mashhadiy Bobur g‘azallarini ko‘chirib keltiradi; Bobur nusxalarni hammaga tarqatadi va Fazliddinni Kobulga taklif qiladi.
Jonimdan o'zga yori vafodor topmadim,— Bobur g‘azali, Xondamir o‘qigan
Atirgul va Mohim
Qisqacha: Ertalab Bobur Hirot tashqarisida ketayotganda, bog‘ devori tepasidan kimdir atirgullar tashlaydi; biri Bobur otining yoliga tushadi. Bobur devor ustida o‘n yetti-o‘n sakkiz yoshli qizni ko‘radi. Hirot dorug‘asi Yusuf Alibek qizni Mohim deb taniydi: otasi Husayn Boyqaroning devonboshilaridan, endi davlat ishidan chetlangan. Bobur yigirma kun Hirotda yurib, qizni nega endi ko‘rganiga armon qiladi.
- Mohim – Hirotda yashovchi o‘n yetti-o‘n sakkiz yoshli qiz, otasi Husayn Boyqaroning devonboshisi.
- Yusuf Alibek – Muzaffar mirzoning Hirot dorug‘asi, quvnoq, qirq yoshdan oshgan bek.
Bilimingizni sinang
«Yulduzli tunlar»da Bobur Murg‘ob bo‘yida Xondamirga qaysi navohini yog‘iy bosib olgani haqidagi voqeani so‘zlab beradi?
- Saripul
- Qahdiston
- Ixtiyoriddin
- Chechektu
To‘g‘ri javob: Chechektu. Chechektu navohisi yog‘iy qo‘lida qolgan; Bobur bu voqeani minorada Xondamirga aytadi.
Hirotning ikkinchi podshohi bo‘lgan, jang ko‘rmagan yigit sifatida tasvirlanadigan va Chechektuga borishga jur’at qilmagan shaxs kim?
- Mo‘min mirzo
- Zunnunbek arg‘un
- Muzaffar mirzo
- Yusuf Alibek
To‘g‘ri javob: Muzaffar mirzo. Muzaffar mirzo jang ko‘rmagan yigit bo‘lib, Chechektuga borishga jur’at qilmagan.
Chechektu navohisiga hujum qilish uchun Bobur o‘zi borishga ijozat so‘raganda, og‘a-ini podshohlar unga qanday deb javob berdilar?
- «Siz hali yoshsiz»
- «Siz mehmonsiz»
- «Siz Kobulga qayting»
- «Siz yarador bo‘ldingiz»
To‘g‘ri javob: «Siz mehmonsiz». Podshohlar Boburni mehmon deb, Chechektuga borishidan qaytardilar.
Quyidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. Chechektu navohisi yog‘iy qo‘lida qoldi. II. Bobur Chechektuga borishga ijozat oldi. III. Muzaffar mirzo jang ko‘rmagan yigit edi.
- I va II
- II va III
- I va III
- I, II va III
To‘g‘ri javob: I va III. II noto‘g‘ri: Boburga «Siz mehmonsiz» deb ijozat berilmagan.
Muzaffar mirzo Bobur sharafiga Qipchoq darvozasi narisida ziyofat uyushtirgan bog‘ qanday nomlanadi?
- Bog‘i Zog‘on
- Bog‘i Safid
- Bog‘i Jahonoro
- Bog‘i Nav
To‘g‘ri javob: Bog‘i Safid. Katta ziyofat Qipchoq darvozasi narisidagi Bog‘i Safidda berilgan.
Obburdonda Boburdan ajralib Hisorga ketib, keyin qaytib kelgan, Boburning eng yaqin maslahatgo‘yi kim?
- Zunnunbek arg‘un
- Qosimbek Qavchin
- Tohir
- Yusuf Alibek
To‘g‘ri javob: Qosimbek Qavchin. Qosimbek Qavchin Obburdonda Boburdan ajralib Hisorga ketgan, so‘ng qaytib kelgan edi.
Bog‘i Safid ziyofatida soqiy mayni uzatganda Bobur Muzaffar mirzoga nimani aytdi?
- Kobulga qaytishi kerakligini
- Umrida may ichmaganini
- Yo‘lda charchab qolganini
- Badiuzzamon ruxsat bermaganini
To‘g‘ri javob: Umrida may ichmaganini. Bobur umrida may ichmaganini aytdi.
Xadicha begimning qabulxonasida turgan atirgul tupining poyalari va barglari nimadan yasalgan edi?
- Poyalari zumraddan, barglari oltindan
- Poyalari kumushdan, barglari yoqutdan
- Poyalari misdan, barglari feruzadan
- Poyalari oltindan, barglari zumraddan
To‘g‘ri javob: Poyalari oltindan, barglari zumraddan. Tupning poyalari oltindan, barglari zumraddan yasalgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash