XotirAI«Yulduzli tunlar»: Hindikush qor dovoni va Kobulga qaytish
Mavzular
Hirotdagi gul va Ma’suma begim
Qisqacha: Bobur Hirotda go‘zal qiz tashlagan gulni salla qatiga qistirib qo‘ydi, Qosimbek esa uning hayajonini kuzatib, munosib qiz uchrashishini kutardi. Oyisha begimning bevafoligidan ozor chekkan Bobur qizlarga moyil emas edi, Xadicha begimning kuyov qilish urinishiga ham ko‘nmadi. Sulton Ahmad mirzoning kichik qizi Ma’suma begim bilan uchrashtirildi, Bobur esa to‘yni paysalga soldi. Qosimbek gul tashlagan Mohim ismli qizni izlab topishga va’da berdi.
- Qosimbek – Boburga otadek g‘amxo‘r bo‘lgan keksa maslahatgo‘y.
- Ma’suma begim – Sulton Ahmad mirzoning kichik qizi, Oyisha begimning singlisi.
- Mohim – Hirot bog‘ devoridan gul tashlagan qiz, Bobur uni unutolmaydi.
Chaxcharonda kengash
Qisqacha: Hirotdan uzoqlashgan Bobur Kobuldan xabar kelmayotganidan xavotirda edi: savdogarlar uni Ixtiyoriddin qal’asiga qamashibdi, yigirma ming mo‘g‘ul Kobulda hokimiyatni olmoqchi, dorug‘a Mullo Bobo esa sadoqat saqlab darvozani bekitgan, degan ovoza eshitdi. Chaxcharonda beklar kengashida Xo‘ja Kalonbek Qandahor orqali borishni, Qosimbek esa Kotali Zarrin dovonidan oshib bir oy yutishni taklif qildi. Bobur Qosimbek taklifini qabul qildi.
- Xo‘ja Kalonbek – Qandahor orqali tekis yo‘lni taklif qilgan bek.
- Mullo Bobo – Kobul dorug‘asi, Boburga sadoqatli.
Yo‘lboshchi Sulton va uning alami
Qisqacha: Qosimbek afg‘onlarning poshoyi qabilasidan Sulton ismli yo‘l ko‘rsatuvchini topib keldi; u qishda dovondan o‘tishning xavfini aytdi, boshqalar rozi bo‘lmagan edi. Bobur ikkilansa ham Qosimbek tazyiqi bilan rozi bo‘ldi. Sultonning otasi va akasini Abusaid mirzo Shohruhiylar tomonida turgani uchun o‘ldirgan, opasini asira qilgan; shu sabab u Boburdan qasos olishni, uni qor bo‘ronlariga ko‘mib qaytishni niyat qildi.
- Sulton – poshoyi qabilasidan yo‘l ko‘rsatuvchi, Abusaid mirzodan qasos olmoqchi.
Qor yo‘lida: qor tepish
Qisqacha: Uch yuzdan ortiq kishi tuyalar bilan yo‘lga chiqdi; Bobur zaxiralar uchun tanga to‘latdi, aholidan zo‘rlik bilan olmadi. Sulton qora qashqa otda oldinda borardi. Qor otning o‘mrovigacha chiqqach, kurak foyda bermadi; Sulton qorni tepib yo‘l ochishni o‘rgatdi. Qosimbek o‘g‘illari bilan qor tepdi, Bobur esa holdan ketgan Qosimbek o‘rniga o‘zi kirishdi, bek-u navkarlar uning ketidan tushdi.
- Tohir – Boburning yaqin yigiti, qor tepishni boshlagan navkar.
Bas, siz endi nafasni rostlang!— Bobur holdan ketgan Qosimbekka aytadi
Havoli Kutiyda qor bo‘roni
Qisqacha: Havoli Kutiy balandligida qor bo‘roni boshlandi. Sulton Qosimbekni kichik kamarga joyladi, yuzlab odam esa ochiqda qoldi. Bobur navkarlarga dalda berdi, Mamatdan kurak olib qordan ihota yasadi, tayammum qilib kigiz ustida namoz o‘qidi. Sultonning qasosi insof tuyg‘usi bilan to‘qnashdi; Bobur unga hayot-mamotda shoh-u gado barobarligini aytdi.
- Mamat – Tohirning samarqandlik do‘sti.
Mirzoquli, niyatni yaxshi qilinglar!— Bobur qor bo‘ronida navkarlarga dalda beradi
G‘or, Yakkaolang va Sultonning xayri
Qisqacha: Sulton Boburga ulkan g‘orga tutashgan ikki kamarni ko‘rsatdi va barcha odamlar tunni isinib o‘tkazdi. Ertasi kuni Sulton qatqaloqdan foydalanib, hammani tog‘ning narigi tomoniga o‘tkazdi va kechqurun Yakkaolang qishlog‘iga yetdilar. Qishloq aholisi hayratda qoldi, ziyofat berdi. Sulton Boburning mardligiga tan berib qaytdi, Bobur unga mukofot berdi.
- Yakkaolang aholisi – turkiyzabon qishloq odamlari.
Kobul qamali va maxfiy reja
Qisqacha: Kobulda fitnachilar Boburni Hirotda qatl etilibdi deb ovoza qildi; Muhammad Husayn duglat Mirzoxonni podshoh deb e’lon qildi. Muhammad Andijoniy Langari Temurda Boburga qo‘rg‘on qamalda ekanini yetkazdi. Qosimbek dovon orqali kelgani bois Kobulga uch kunda yetish mumkinligini aytdi. Bobur Mullo Boboga maxfiy maktub yozdi, seshanba kechasi Manor tog‘ida olov yondirishini bildirdi.
- Mirzoxon – Mahmud mirzoning yigirma yoshli o‘g‘li, Boburning amakivachchasi.
«Mardona bo'ling, najot yaqin, Xudo xohlasa, seshan-— Bobur Kobuldagilarga yozgan maxfiy maktubidan
Manor tog‘ida olov va hujum
Qisqacha: Seshanba kechasi Bobur odamlari bilan Manor tog‘iga yetib, Kobul qo‘rg‘onidan ko‘rinadigan joyda katta olov yoqdi; arkdagi xazina tomida ham olov yondi. Shundan so‘ng Bobur G‘irband Tangisidan sahar paytida fitnachilar boshliqlari uxlab yotgan qasrlarga yaqinlashdi. Tun juda sovuq edi va qorovullar shamolpana joylarga kirib ketgandi.
Bilimingizni sinang
Boburga otadek g‘amxo‘r bo‘lgan, Hirotda unga munosib qiz uchrashishini kutgan keksa maslahatgo‘y kim?
- Qosimbek
- Mullo Bobo
- Xo‘ja Kalonbek
- Tohir
To‘g‘ri javob: Qosimbek. Qosimbek Boburga otadek g‘amxo‘r edi.
Bobur nima uchun qizlarga moyillik bildirmas, ayol zotidan tortinar edi?
- Kobulda ayollar orasida nizo chiqqani uchun xafa bo‘lgani sababli
- Xadicha begim uni haqorat qilgani uchun ranjib yurgani sababli
- Oyisha begimning bevafoligidan qattiq ozor chekkani uchun
- Ma’suma begimning to‘ydan bosh tortgani sababli ozor chekkani uchun
To‘g‘ri javob: Oyisha begimning bevafoligidan qattiq ozor chekkani uchun. Bobur Oyisha begimning bevafoligidan qattiq ozor chekkan edi.
Hirot malikasi Xadicha begim Boburga nisbatan qanday urinish qildi va Bobur bunga qanday munosabat bildirdi?
- Kobulni egallashga yordam so‘radi, Bobur buni rad etdi
- Hirot taxtini taklif qildi, Bobur zudlik bilan rozi bo‘ldi
- Qandahor hokimligini topshirdi, Bobur minnatdorchilik bildirdi
- Asilzoda xonadonlarga kuyov qilmoqchi bo‘ldi, Bobur ro‘yxushlik bermadi
To‘g‘ri javob: Asilzoda xonadonlarga kuyov qilmoqchi bo‘ldi, Bobur ro‘yxushlik bermadi. Xadicha begim Boburni kuyov qilmoqchi bo‘lgan, ammo Bobur moyillik bildirmagan.
Hirotdan uzoqlashgan Bobur beklarni mashvaratga to‘plagan joy qanday nomlanadi?
- Yakkaolang
- Langari Temur
- Chaxcharon
- Manor tog‘i
To‘g‘ri javob: Chaxcharon. Bobur beklarni Chaxcharonda mashvaratga to‘plagan.
Bobur Kobuldan chiqib kelganiga qancha vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, u yerdan ishonchli xabar kelmayotgan edi?
- Bir yilga yaqin
- Bir oydan sal ortiq
- Ikki haftadan ko‘p
- Uch oydan oshiq
To‘g‘ri javob: Uch oydan oshiq. Bobur Kobuldan chiqib kelganiga uch oydan oshgan edi.
Kobuldan tarqalgan noxush ovozalarga ko‘ra, Bobur qayerga qamab qo‘yilgan emish?
- Qandahor qal’asiga
- Qunduz qal’asiga
- Manor tog‘idagi qo‘rg‘onga
- Ixtiyoriddin qal’asiga
To‘g‘ri javob: Ixtiyoriddin qal’asiga. Ovozaga ko‘ra, Bobur Ixtiyoriddin qal’asiga qamalgan emish.
Kobul dorug‘asi kim Boburga sadoqat saqlab, qo‘rg‘on darvozalarini berkitib olgan?
- Muhammad Husayn duglat
- Mullo Bobo
- Mirzoxon
- Xo‘ja Kalonbek
To‘g‘ri javob: Mullo Bobo. Dorug‘a Mullo Bobo Boburga sadoqat saqlab, darvozalarni berkitgan.
Dovonlar bekilgan, Qandahor orqali borsak yo‘l tekis, degan taklifni kim bildirdi?
- Tohir
- Xo‘ja Kalonbek
- Mamat
- Qosimbek
To‘g‘ri javob: Xo‘ja Kalonbek. Bu taklif Xo‘ja Kalonbekniki.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash