XotirAI«Yulduzli tunlar»: Qizilqum mag‘lubiyati, Xurramshoh o‘limi va Kobul
Mavzular
Samarqanddagi kengash
Qisqacha: Samarqandda Qosimbek Boburga qo‘shin kayfiyati yomonligini, narx-navo ko‘tarilganini va beklar ulufa oshirishni talab qilayotganini aytadi. Shayboniyzodalar o‘n ming qo‘shin bilan Ubaydulla Sulton boshchiligida shimoldan Buxoroga yaqinlashmoqda. Bobur Xatti Boburiy o‘qitilishini to‘xtatadi, rasadxonani keyinroq tiklashni aytadi va harbiy ishlarga o‘tadi.
- Qosimbek – Boburning sodiq maslahatchisi, harbiy-xo‘jalik ahvolini ma’lum qiladi.
- Ubaydulla Sulton – shayboniyzodalar sarkardasi, o‘n ming qo‘shin bilan Buxoro tomon kelmoqda.
Qizilqum va G‘ijduvon janglari
Qisqacha: Bobur o‘ttiz ming qo‘shin bilan Buxoroga yetgach, Ubaydulla Sulton Qizilqumga chekindi. Bobur uni ta’qib etib qumtepalarga kirdi, zambaraklar qumga botdi, besh mingga yaqin qunduzlik mo‘g‘ul dushman tomonga o‘tdi va Bobur Qizilqumda mag‘lub bo‘ldi. Hisorga chekinganda Najmi Soniy oltmish ming qizilbosh bilan chiqdi, G‘ijduvonda Boburdan ixlosi qaytdi; G‘ijduvon jangida Najmi Soniy o‘ldirildi.
- Najmi Soniy – Shoh Ismoil yuborgan sarkarda, aslida Boburni hokimiyatdan chetlatmoqchi bo‘lgan.
Qoratog‘dagi tungi isyon
Qisqacha: Boysun orqali Hisorning Qoratog‘iga chekingan Bobur yetti ming askar bilan o‘tloqda tunadi. Saharga yaqin to‘polon ko‘tarilib, isyonchilar o‘tovlarga hujum qildi. Xonzoda begim o‘g‘li Xurramshohni uyg‘otdi. Bobur to‘fangandozlarni chaqirdi, Qosimbek isyonchilar Qunduzda qochib o‘tgan mo‘g‘ul beklari ekanini aytdi.
- Xurramshoh – Xonzoda begimning yolg‘iz o‘g‘li, Boburning jiyani, o‘n bir yoshli jangovar bola.
- Tohirbek – Boburning ishonchli navkari, uning qo‘rchilari fitnani payqagan.
Xurramshohning o‘limi
Qisqacha: Qosimbek Mohim begim, Humoyun, Robiya va bolalarni ot ustida o‘rtaga olib Janubga yo‘naldi. Bobur Hisor qal’asiga o‘tolmay Vaxsh vodiysi tomonga yo‘l oldi. Jang paytida Xurramshoh uchta o‘q otdi, daydi o‘q uning o‘ng biqiniga sanchildi va u vafot etdi. Bobur o‘zini ayblab yig‘ladi, Xurramshohni Pomir etagidagi tepalikka ko‘mdilar, Xonzoda begimni Qunduz orqali Kobulga olib ketdilar.
Qarg'ash kerak bolsa, meni qarg'ang!— Bobur opasi Xonzoda begimga, Xurramshoh o‘lgach
- Mohim begim – Humoyunning onasi; Humoyun besh yashar deb tilga olingan.
Kobul ko‘lida Bobur va Humoyun
Qisqacha: Kobulda mirzo Humoyun ko‘lda o‘rdakni otdi, o‘rdak podshohning kemasi tomonga tushdi. Kayfi bor Bobur o‘qni so‘rab, Humoyunni maqtadi. Beklar Hindubek va Xo‘ja Kalonbek ham maqtadi. Qosimbek Humoyunga atkalik qilmoqda edi. Humoyun egardan egarga sakrab chavandozligini ko‘rsatdi.
Jang hisob emas, amirzodam, jangning natijasi— Bobur Humoyunga, o‘z mag‘lubiyatlarini eslab
- Hindubek – Boburning navkari, ko‘zlari katta, ozg‘in qora yigit.
- Muhammad Dolday – eshik og‘a, Humoyun uning yuziga noxush nazar tashlagan.
Ota-bola suhbati va ruboiy
Qisqacha: Humoyun Boburdan Kobul chorbog‘ida Do‘st pahlavon uni tanimay chopgani va Sind daryosi bo‘yidagi yo‘lbars haqida so‘radi. Bobur kema sayrini to‘xtatib, Humoyun bilan she’r mashg‘uloti o‘tkazmoqchi bo‘ldi. Humoyun otasining ruboiysini o‘qidi. Bobur may haqidagi kinoyani tushuntirdi, Humoyun chog‘irni yomon ko‘rishini aytdi, kaftlari chiziqlari bir xil ekan.
Men chog'irni yomon ko'ramen— Humoyun Boburning may haqidagi savoliga javoban
- Do‘st pahlavon – Kobul chorbog‘ida Boburni tanimay qilich bilan chopgan navkar.
Bilimingizni sinang
Samarqandda Qosimbek Boburga qo‘shin va beklar haqida qanday xabar berdi?
- Qo‘shin kayfiyati yaxshi emas, beklar ulufani oshirishni talab qilmoqda
- Qo‘shin jangga shay, beklar yangi ulufadan mamnun
- Qo‘shin ochlikdan qiynalmoqda, beklar qal’ani tark etdi
- Beklar Shoh Ismoil tomoniga o‘tmoqchi, qo‘shin tarqalmoqda
To‘g‘ri javob: Qo‘shin kayfiyati yaxshi emas, beklar ulufani oshirishni talab qilmoqda. Qosimbek qo‘shin kayfiyati yomonligini va beklar ulufa oshirishini talab qilayotganini aytdi.
Shimoldan Buxoroga yaqinlashayotgan shayboniyzodalar sarkardasi Ubaydulla Sulton qancha qo‘shin bilan kelayotgani aytildi?
- O‘ttiz ming
- Besh ming
- Oltmish ming
- O‘n ming
To‘g‘ri javob: O‘n ming. Ubaydulla Sultonning o‘n ming qo‘shini bor edi.
Voqealarni ketma-ketlikda joylashtiring: 1) Najmi Soniyning G‘ijduvon jangida o‘ldirilishi; 2) Xurramshohning vafoti; 3) Boburning Qizilqumdagi mag‘lubiyati; 4) Qoratog‘dagi tungi isyon.
- 1-3-4-2
- 3-4-1-2
- 3-1-4-2
- 3-1-2-4
To‘g‘ri javob: 3-1-4-2. Avval Qizilqum, so‘ng G‘ijduvon, keyin Qoratog‘dagi isyon va Xurramshoh vafoti.
Bobur o‘ttiz ming qo‘shin bilan Buxoro tomon kelayotganini bilgan Ubaydulla Sulton qayerga chekindi?
- Qoratog‘ga
- Hisorga
- G‘ijduvonga
- Qizilqum sahrosiga
To‘g‘ri javob: Qizilqum sahrosiga. Ubaydulla Sulton Qizilqum sahrosiga chekindi.
Qizilqumdagi qumtepalar orasida Boburning zambarak ortilgan aravalari qanday ahvolga tushdi?
- Dushman tomonidan olib ketildi
- Yong‘inda yonib ketdi
- Qumga botib qoldi
- Daryodan o‘tolmay qoldi
To‘g‘ri javob: Qumga botib qoldi. Barxanlar ichida zambarak ortilgan aravalar qumga botdi.
Bobur Qizilqumdagi jangda mag‘lubiyatga uchrashiga qaysi hodisa sabab bo‘ldi?
- Qosimbek jang maydonini tark etdi
- Najmi Soniyning qizilboshlari unga xiyonat qildi
- Besh mingga yaqin qunduzlik mo‘g‘ul Ubaydulla Sulton tomoniga o‘tib ketdi
- Ustod Ali zambaraklarni dushmanga topshirdi
To‘g‘ri javob: Besh mingga yaqin qunduzlik mo‘g‘ul Ubaydulla Sulton tomoniga o‘tib ketdi. Qunduzlik mo‘g‘ullarning dushman tomonga o‘tishi mag‘lubiyatga olib keldi.
Boburga oltmish ming qizilbosh askari bilan Najmi Soniyni kim yubordi?
- Humoyun
- Ubaydulla Sulton
- Shoh Ismoil
- Qosimbek
To‘g‘ri javob: Shoh Ismoil. Najmi Soniyni Shoh Ismoil yubordi.
Shoh Ismoil yuborgan sarkarda Najmi Soniy qaysi jangda o‘ldirildi?
- Qizilqumdagi jangda
- G‘ijduvon jangida
- Qoratog‘dagi tungi jangda
- Hisor qal’asi jangida
To‘g‘ri javob: G‘ijduvon jangida. Najmi Soniy G‘ijduvon jangida o‘ldirildi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash