XotirAI«Yulduzli tunlar»: Humoyun, Mubayyin va Xonzoda begim
Mavzular
Xatti Boburiy va rubob
Qisqacha: Bobur Kobul viloyatida xirilchi va hazora qabilalariga qarshi shafqatsizliklarni «Vaqoye’»ga yozib borganini o‘ylab, Humoyunni ulardan uzoq tutmoqchi bo‘ldi. Xonayi xosda Humoyun Xatti Boburiy harflari bilan bir bayt yozdi; Bobur Samarqanddagi muallim toshbo‘ron qilib o‘ldirilganini eslab, bu xatni joriy etishdan qaytganini aytdi, lekin maxfiy yozishmalar uchun mashq qilishni buyurdi. Keyin Humoyun rubobda Boburning «Chorgoh savti»ni chaldi.
- Mirbadal – xattot, Humoyunga Xatti Boburiyni o‘rgatgan.
Mubayyin sovg‘asi
Qisqacha: Bobur o‘g‘lidagi sadoqatni ko‘rib ko‘ngli ko‘tarildi, atkasi Qosimbekka sarupo va ot in’om qildi. Humoyun kitob yig‘ishni yaxshi ko‘rardi va otasi yangi she’riy kitob yozsa, devon turgan tokcha to‘lishini tiladi. Bobur uning daftariga bir baytni yozdi, o‘sha yili «Mubayyin» kitobini tugatib, Humoyunga taqdim qildi. Humoyun o‘n besh yoshda «Muxtasar»ni oldi.
- Mohim begim – Humoyunning onasi; Vaqoye’ eng maroqli asar ekanini Humoyun undan eshitgan.
Vaqoye’ va Badaxshon
Qisqacha: Humoyun o‘n olti yoshida Badaxshon viloyatini olib, Kobuldan ketayotib «Vaqoye’»dan nusxa so‘radi. Bobur kitob hali tugamagani, uning bitishi uchun umri tugashi kerakligini aytdi. Qizilboshlar bilan ittifoq va mag‘lubiyatlarni yozishdan u qochgan edi. So‘ng Humoyunni tinchlantirib, kitobga kelgusi boblarda uning ishlari ham bitilishini orzu qildi.
Hali u kitob bitgan emas. O'lda-jo'lda yotgan— Bobur Humoyunga, «Vaqoye’»dan nusxa so‘ralganda
Mavlono Fazliddin va Xonzoda begim
Qisqacha: Kobul daryosi bo‘yidagi Bog‘i Dilkushoda Xonzoda begim mavlono Fazliddin va uning o‘g‘li Aloviddin bilan suhbatlashdi. Mavlono Andijondan chiqqaniga yigirma uch yil bo‘lganini, Hirotda Shoh Ismoil va shayboniyzodalar o‘rtasida tartibsizliklar bo‘lganini, Behzod Tabrizga ketganini aytdi va Kobulga Bobur panohi uchun kelganini bildirdi. Xonzoda begim unga Andijonda birga chizilgan loyihalarni qaytardi.
- Mavlono Fazliddin – Andijondan kelgan me’mor, Xonzoda begimning yoshlikdagi sevgilisi, hozir Kobulga panoh izlab kelgan.
- Aloviddin – mavlono Fazliddinning o‘g‘li, Hirotda sangtaroshlik o‘rgangan.
Daryo o‘zani va begim in’omi
Qisqacha: Loyihalar Qunduzda qolib, boshqa sandiqlar Hisorda mo‘g‘ullar qo‘lida qolgan edi. Mavlono hozir faqat me’morlik bilan mashg‘ulligini, Andijonda chizgan suratlar Xonzoda begimda ekanini aytdi. Kobul qudratli davlat emasligi uchun ularni qurish qiyin edi. Mavlono olimlarning Vatandan quvilishini o‘zanini yo‘qotgan daryoga o‘xshatdi. Begim Bobur ulufasidan ikki hamyon ming dinorni mavlono va Aloviddinga berdi.
- Xonzoda begim – Boburning opasi, Kobulda Bobur tayinlagan ulufani oladi.
Turnalar va Hindol
Qisqacha: Kobul arkining ayvonida Mohim begim bilan nonushta qilayotgan Bobur turnalar ovozidan Vatanni sog‘inib, Ko‘li Malik, G‘ijduvon va Hisordagi mag‘lubiyatdan o‘n uch yil o‘tganini esladi va chog‘ir keltirishni buyurdi. Mohim begim farzandlar salomga kelishini aytdi. Sakkiz yoshli Hindol Hindistonga borib, yo‘lbarsni qilich bilan uraman dedi. Hindol Dildor og‘achadan tug‘ilgan, Mohim begim uni o‘z farzandidek tarbiyalagan edi.
Hazratim, ertalabdan chog'ir?— Mohim begim Boburga, turnalardan keyin chog‘ir buyurganda
- Hindol – Boburning sakkiz yoshli o‘g‘li, Dildor og‘achadan; yoy va ot ishqibozi, kitobga ishi yo‘q.
- Gulbadan – Hindoldan uch yosh kichik qiz, kitobga o‘ch.
Bilimingizni sinang
Humoyun Xatti Boburiyni qaysi xattotdan o‘rgangan?
- Tohirbek
- Mirbadal
- Qosimbek
- Aloviddin
To‘g‘ri javob: Mirbadal. Humoyun Xatti Boburiyni xattot Mirbadaldan o‘rgangan.
Bobur Xatti Boburiyni joriy etmasa ham, Humoyunga undan qanday maqsadda mashq qilishni buyurdi?
- Maxfiy yozishmalar uchun
- Xirilchi qabilasi bilan bitim tuzish uchun
- Devon ko‘chirish uchun
- Maktab o‘quvchilariga o‘rgatish uchun
To‘g‘ri javob: Maxfiy yozishmalar uchun. Bobur maxfiy maktublarni shu xat bilan bitishni buyurdi.
Humoyun savdarboshiga qaysi cholg‘uni keltirishni buyurdi?
- Nayni
- Dutorni
- Afg‘on rubobini
- Tanburni
To‘g‘ri javob: Afg‘on rubobini. Humoyun afg‘on rubobini keltirishni buyurdi.
Bobur Humoyunning atkasi Qosimbekni saroyga chorlab, unga nimalar in’om qildi?
- Kitob va rubob
- Hamyon va qilich
- Sarupo va ot
- Dastor va xanjar
To‘g‘ri javob: Sarupo va ot. Bobur Qosimbekka sarupo va ot in’om qildi.
Humoyun nimani yig‘ishni yaxshi ko‘rar edi?
- Qurol-yarog‘ni
- Tanga pullarni
- Otlarni
- Kitoblarni
To‘g‘ri javob: Kitoblarni. Humoyun kitob yig‘ishni yaxshi ko‘rar edi.
Bobur Humoyunga bag‘ishlab yozgan she’riy «Mubayyin» kitobining nomi kimning ismiga qofiyadosh edi?
- Hindolning
- Askariyning
- Komronning
- Humoyunning
To‘g‘ri javob: Humoyunning. «Mubayyin» nomi Humoyun ismiga qofiyadosh.
«Hali u kitob bitgan emas. O'lda-jo'lda yotgan» — Bobur bu so‘zlarni qaysi asar haqida va kimga aytgan?
- «Muxtasar» haqida, Komronga
- «Mubayyin» haqida, Hindolga
- «Vaqoye’» haqida, Humoyunga
- «Vaqoye’» haqida, Qosimbekka
To‘g‘ri javob: «Vaqoye’» haqida, Humoyunga. Bobur «Vaqoye’»dan nusxa so‘ragan Humoyunga kitob hali tugamaganini aytdi.
Bobur Humoyunga «Vaqoye’»ning bitishi uchun nima bo‘lishi kerakligini aytdi?
- Uning umri tugashi kerak
- Kitob Hirotda ko‘chirilishi kerak
- Humoyun Badaxshonni tark etishi kerak
- Qizilboshlar bilan sulh tuzilishi kerak
To‘g‘ri javob: Uning umri tugashi kerak. Bobur kitob bitishi uchun umri tugashi kerakligini aytdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash