XotirAI«Jimjitlik»: Tolibjon, Jayrona va Eshakquloq tog‘a
Mavzular
Xotini va o‘g‘lining o‘limi
Qisqacha: Tolibjon xotinining jasadi alangada kuyayotganini faqat diplomatlar kuzatishiga ruxsat berilgan joyda o‘z ko‘zi bilan ko‘radi. U kulni yurtiga olib ketmoqchi bo‘ladi, lekin vabo mikrobi bor, deb bermaydilar. Toshkentda o‘g‘li arab, fors, ingliz, fransuz tillarini o‘rgangan edi; u Afg‘onistonga tarjimon bo‘lib ketayotganini yozadi, bir oy o‘tib uning nobud bo‘lgani xabar qilinadi.
- Tolibjonning o‘g‘li – kitobsevar, tillarni yaxshi bilgan yigit; Afg‘onistonda halok bo‘lgan.
Jayrona Kaunasda
Qisqacha: Mozambikda vabo boshlanganda Jayrona Afrikada emas, Litvaning Kaunas shahrida bir oylik seminarda edi. Seminarning oxirgi kuni Moskvadan kelgan KGB raisi Ignatov ishtirokchilar faoliyatini tahlil qildi. Jayrona Afrikada vabo tarqaganini Ignatovdan eshitdi va shu yerning o‘zida vaboga qarshi davolandi.
- Ignatov – Moskvadan kelgan Ittifoq Davlat Xavfsizligi qo‘mitasi raisi.
Jayrona Tolibjonni davolaydi
Qisqacha: Jayrona qaytganda Tolibjon bezgakdan yotib qolgan edi. Jayrona kechalari yonida qolib, unga ovqat pishirardi; ovqati goh sho‘r, goh tuzsiz bo‘lsa-da, Tolibjon maqtardi. Doktorlarning dorisi kor qilmagach, elchixona bog‘bonining maslahati bilan sakson yoshlardagi kampirni boshlab keladi. Kampir qora qo‘ng‘izni kuydirib mastavaga soladi va ertaga otdek bo‘lasan, deydi; ertalab bezgak qolmaydi, lekin quvvat yo‘q edi.
Balkondagi suhbat
Qisqacha: Tolibjon Jayronaga minnatdorchilik bildiradi. Jayrona uni kurashga yaramaydigan, irodasi bo‘sh, Tolstoy nazariyasiga amal qiladigan odam deydi va uni mutaxassis sifatida emas, quvg‘in qilib yuborishganini aytadi. Tolibjon bu ishga Brejnevning kuyovi aralashganini aytadi. Jayrona unga olov bo‘lib yonadigan, tishli-tirnoqli ayolga uylanishni maslahat beradi.
Sizni mutaxassis sifatida yuborishgan emas. Quvg‘in qilishgan.— Jayrona, Tolibjonga balkonda
Vidolashuv va Toshkentga qaytish
Qisqacha: Jayrona Tolibjonning dori ichishiga yordam berib, sochlari yuziga tegganda Tolibjon o‘zini yo‘qotadi, lekin tezda o‘ziga kelib kechirim so‘raydi. Tolibjon asabiylik dardiga mubtalo bo‘ladi, elchixonadagilar uni Vatanga qaytarishga qaror qiladi. Jayrona aeroportgacha kuzatib, labini labiga bosadi va men kelguncha uylanib qo‘ymang, deydi. Tolibjon Jayronani Toshkentda ham unutolmaydi, bugun esa tog‘da u bilan yuzma-yuz kelgan.
Tolibjon qishloqda o‘zini qo‘yolmaydi
Qisqacha: Bir oydan oshdiki Tolibjon bexabar: gazeta yo‘q, televizor ishlamaydi, dovonda yo‘l bekilgan, bekat jimjit. Mirvali Tolibjondan xabar olmay qo‘ygan, beva kampirning buqachasini bo‘g‘izlagani uchun Tolibjon undan ko‘ngli qolgan. Tolibjon Qoplonbop va Dukatda soyni quvurdan o‘tkazish rejasini tuzadi, chunki iflos suvdan dukatliklar kolitga chalinmoqda. Onasi unga Mirvalining qo‘li qonli, deb ogohlantirgan.
Adirdagi bolalar gurungi
Qisqacha: Tolibjon terskay adirga chiqib, qumg‘on tagiga o‘t qalab gurung qilayotgan bolalarga qo‘shiladi. Bolalar yolg‘on-yashiq hikoyalar aytadi; Azizbek yolg‘onni eshitib turib ketadi. Bola Mirvali tog‘a uning hovlisidagi devordan oshib tushganini, so‘ng Ravshanbek devordan qarab, Bodomgul esa yig‘lagani eshitganini aytadi. Hamma buni qiziq emas, deydi. Bolalardan biri indiyskiy kinoga biletsiz kirgan hikoyasini aytadi: yolg‘ondan yig‘lab, kontrol boboni aldaydi. Keyingi hikoyada tish doktori Mullaqand tog‘aning qiziga qosh teradigan mo‘ychinak berib o‘pganini aytadi. Tolibjon bu bolaning topqirligiga qoyil bo‘lib, o‘qisa yozuvchi bo‘lishi mumkin, deb o‘ylaydi.
Eshakquloq tog‘a laqabi
Qisqacha: Adirga otliq Erali kelganda bolalar uni Eshakquloq tog‘a deb tanishadi. To‘rt yil oldin sel uning brigadasi ko‘chatlarini yuvib ketgan, Mirvali Birinchi may kuni bayram qildirib, bayramni tashlab ko‘chat ekayotgan Eralini ko‘rgan. Mirvali «Eshakning qulog‘i bo‘ladi!» deb masxara qilganda Erali tizzalab xudodan bir-ikki gektar yerdan olma so‘raydi. Mirvali kulib «Yengding!» deydi, unga uch shisha aroq beradi.
Eshakning qulog‘i boMadi!— Mirvali, Eralini masxara qilib
- Erali (Eshakquloq tog‘a) – sodda, to‘pori brigadir, chavandoz, frontovik.
G‘afur G‘ulom ziyofati
Qisqacha: Mirvali Oliy Sovetda G‘afur G‘ulom bilan yonma-yon o‘tirib, uni oltmish yoshlik yubileyi munosabati bilan sovxozga taklif qiladi. Adabiy kechada shoirni to‘n kiydirish Eralining zimmasiga tushadi, ammo u to‘n, do‘ppi, pichoq narxlarini aytib, «Shu» deydi. Vrach Sedona dasturxon tuzaydi; shoir uning go‘zalligiga ko‘zi tinib ketganini aytadi. Ketar oldida shoir Mirvaliga konvert qoldiradi: unda to‘n, do‘ppi, pichoq va ovqat uchun jami to‘rt yuz sakson so‘m yozilgan.
- Sedona – sovxoz vrachi, dasturxonni chiroyli tuzagan go‘zal ayol.
- G‘afur G‘ulom – shoir, Oliy Sovet deputati, Urgut Qoratepasidan saylangan.
Mirvalining o‘ch olishi va Erali safari
Qisqacha: Mirvali konvertni ko‘rib terlab ketadi va Eralini qidiradi, topolmaydi. Erali undan yashirinadi; Mirvali uni ordendan o‘chirtiradi, qurultoyga bormagan, deputat qildirmaydi. Bir kuni Mirvali Eralini 480 so‘m bilan Toshkentga G‘afur G‘ulomga jo‘natadi. Erali bir haftadan keyin qaytib, Navoiy, Pushkin va Muqimiy salom aytdi, deydi. G‘afur G‘ulom uyida tarjimonni Pushkin, Habibiyni Navoiy, Charxiyni Muqimiy deb tanishtirib Eralini laqillatgan.
- Habibiy – Qo‘qondan kelgan shoir; G‘afur G‘ulom uni Navoiy deb tanishtiradi.
Bilimingizni sinang
Tolibjon xotinining jasadi Mozambikda qanday holatda kuydirildi va buni kimlar kuzatishi mumkin edi?
- Alangada; faqat diplomatlar
- Karantinda; faqat vrachlar
- Dengiz bo‘yida; faqat harbiylar
- Elchixonada; faqat qarindoshlar
To‘g‘ri javob: Alangada; faqat diplomatlar. Xotinining jasadi alangada kuyganini faqat diplomatlar kuzatishi mumkin edi.
Tolibjonga xotinining kulini yurtiga olib ketishga nega ruxsat berilmadi?
- Chunki konsul taqiqlagan
- Chunki Toshkent rad etgan
- Chunki unda vabo mikrobi bor deyilgan
- Chunki kul yo‘qolib qolgan
To‘g‘ri javob: Chunki unda vabo mikrobi bor deyilgan. Kulni bermaganlar, vabo mikrobi bor deb.
Tolibjonning o‘g‘li Toshkentda qaysi tillarni o‘rgangan edi?
- Rus, nemis, xitoy va yapon tillarini
- Arab, turk, nemis va ispan tillarini
- Arab, fors, ingliz va fransuz tillarini
- Fors, hind, ingliz va italyan tillarini
To‘g‘ri javob: Arab, fors, ingliz va fransuz tillarini. O‘g‘li arab, fors, ingliz va fransuz tillarini o‘rgangan.
Tolibjonning o‘g‘li otasiga yozgan xatida qayerga qanday vazifada ketayotganini bildirgan?
- Kaunasga talaba bo‘lib
- Mozambikka vrach bo‘lib
- Afg‘onistonga tarjimon bo‘lib
- Moskvaga diplomat bo‘lib
To‘g‘ri javob: Afg‘onistonga tarjimon bo‘lib. O‘g‘li Afg‘onistonga tarjimon bo‘lib ketayotganini yozgan.
Tolibjon o‘g‘lining o‘limini qachon bildi?
- Xatdan keyin uch kun o‘tib
- Xatdan keyin bir hafta o‘tib
- Xatdan keyin bir oy o‘tib
- Xatdan keyin bir yil o‘tib
To‘g‘ri javob: Xatdan keyin bir oy o‘tib. Oradan bir oy o‘tib bolaning daragi chiqadi.
Mozambikda vabo boshlanganda Jayrona qayerda seminarda bo‘lgan?
- Toshkentda
- Litvaning Kaunas shahrida
- Moskvada
- Latviyaning Riga shahrida
To‘g‘ri javob: Litvaning Kaunas shahrida. Jayrona Kaunasdagi bir oylik seminarda edi.
Kaunasdagi seminarning oxirgi kuni ishtirokchilar faoliyatini tahlil qilgan Moskvalik rahbar kim edi?
- Ignatov
- Brejnev
- Ribnikov
- Rasulbek
To‘g‘ri javob: Ignatov. Ittifoq Davlat Xavfsizligi qo‘mitasi raisi Ignatov tahlil qilgan.
Jayrona kasal Tolibjonni davolash uchun kampirni kimning maslahati bilan boshlab keldi?
- Elchixona bog‘bonining maslahati bilan
- Konsulning maslahati bilan
- Ignatovning maslahati bilan
- Doktorlarning maslahati bilan
To‘g‘ri javob: Elchixona bog‘bonining maslahati bilan. Jayrona elchixona bog‘bonining maslahati bilan kampirni olib kelgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash