XotirAI«Tushda kechgan umrlar»: Soat bolaligi va Grisha
Mavzular
Komissarning o‘limi va Tepaqo‘rg‘on
Qisqacha: Bola Soat dadasidan Eshonning devori nega baland ekanini so‘raydi; dadasi Eshon qora qilmishlarini yashirish uchun devor o‘ragan, yaqinda hammasiga qiron keltiramiz deydi. Dadasi orzusiga yetolmadi: kuzda uning o‘ligini aravada olib kelishdi. Tepaqo‘rg‘onda miting o‘tdi, saldatlar o‘q uzdi. Ertasi qama-qama boshlandi: Eshonga yigirma besh yil berildi, Komissarni Yunusboyning odamlari pichoqlagan degan mish-mish tarqaldi, machit buzildi.
- Soat – bola, Komissar G‘anievning o‘g‘li; dadasi o‘ldirilgach, qishloqda yolg‘izlanib qoladi.
- Komissar G‘aniev – Soatning dadasi, yigirma besh mingchilardan biri, Siymonko‘prikda pichoqlangan.
- Eshon – baland devorli qo‘rg‘onda yashagan «pir», yigirma besh yilga kesilgan.
Onasi va bolalarning begonalashuvi
Qisqacha: Bu voqealardan keyin Soatning onasi namozxon bo‘lib qoldi va Eshon otani duo qildi. Soat chidolmay: dadamni unsurlar o‘ldirdi, siz ularni duo qilasizmi, dedi. Onasi uni otasining yo‘lidan borishdan qaytardi. Tengqur bolalar undan qo‘rqadigan bo‘lib, begonalashdi; Soat ham g‘ururlandi, ham ko‘ngli o‘ksidi.
- Soatning onasi – dadasi o‘lgach namozxon bo‘lib, Eshonni duo qilgan, o‘g‘lini otasining yo‘lidan qaytargan ayol.
Qordagi janjal: Fotima va Husan
Qisqacha: Qish kuni bolalar maydonda o‘ynayotganda Soat qor otdi va baxmal kamzulli qizaloqning ko‘zi shishib ketdi. Qizaloq Fotima edi; Eshonning arzanda egizaklari Fotima va Husan. Husan Soatning yoqasidan oldi, Soat uni musht bilan qorga yiqitdi. Hakim tegirmonchining o‘g‘li To‘lagan Soatni Husanni yana ursa deb ogohlantirdi. Soat nari ketdi.
- Fotima va Husan – Eshonning egizak bolalari, Soatdan besh-olti yosh kichik.
- To‘lagan – Hakim tegirmonchining o‘g‘li, Soat bilan tengdosh, otasi surgun bo‘lgan bola.
Qonqusda oqimga qarshi
Qisqacha: Saraton yozda Soat Qonqusga cho‘milishga bordi. Bolalar uni ko‘rib jim qoldi, kimdir qayish uqalayapmiz deb kuldi. Soat jahl bilan ko‘ylagini o‘rik shoxiga ildi va suvga kalla tashlab oqimga qarshi suzdi, lekin majnuntolga yetolmay holdan toydi. To‘lagan uni masxara qildi. Soat dushman deb o‘yladi.
Dushman! Hammasi dushman! Ilonning bolasi – ilon, chayonning bolasi – chayon!..— Soat, Qonqusdan qirg‘oqqa chiqib, bolalar kulayotganida
O‘rik, Husanxo‘ja va Soatning ahdi
Qisqacha: Soat Husanxo‘jadan o‘rik olib tushishni talab qildi; u kesak otib uchta o‘rik tushirdi, Soat yuvdirdi, yorilgan o‘rikni tashlab, butun o‘rik talab qildi. Husanxo‘ja men sening malayingmanmi deganda Soat uni tarsakiladi. Bolalar uni suvga uloqtirdi, Soat oqimga qarshi suzdi. To‘lagan shox uzatdi, Soat bu yordamni rad etib, narigi sohilga na’matak changalzoriga chiqdi va Komissar bo‘laman, hammangni otaman dedi.
- Husanxo‘ja – Eshonning o‘g‘li Husan; Soatga o‘rik uzishdan bosh tortgan ingichka ovozli bola.
Men Komissar bo‘laman! Albatta, bo‘laman! Hammangni otaman! Bitta-bittadan otaman!— Soat, narigi sohilda qonab turib, bolalarga
Vasilev tergovi
Qisqacha: Tergov hujjatida Vasilev Grigoriy Stepanovich: 28 yoshli rus, makaron zavodi ishchisi, «Qatortol» mavzei 10-uy 35-xonadonda yashaydi. Bultur may oyida Smolenskdan ko‘chib kelgan, avtopogruzchik haydaydi, xotini Larisa bilan rasman ajrashmagan. U to‘y kechasi uch-to‘rt marta ogohlantirib, keyin derazadan suv sepganini tan oladi. Arizasini Klavdiya Sergeevna maslahati bilan qaytarib olgan. 7–8 noyabr kechasi hushyorxonada bo‘lganini aytadi.
- Vasilev Grigoriy Stepanovich (Grisha) – Smolenskdan kelgan rus ishchi, to‘yga suv sepgan qo‘shni.
- Klavdiya Sergeevna – birinchi qavatda turadigan, urush paytida Toshkentga kelgan pensioner.
«Yovvoyilar»: Grisha va tarvuz
Qisqacha: Bayram kuni Grisha Lyova va Misha bilan Eski shaharda lag‘mon yedi, so‘ng bozorda tarvuz sotib olmoqchi bo‘ldi. Chol tarvuzni sakkiz so‘m desa, ular uni spekulyant dedi. Bosh yalang talaba chol tarafini oldi. Grisha tarvuzni tepib yordi, hushtak chalindi va militsioner paydo bo‘ldi. Grisha hushyorxonaga tushdi; ertasiga Dimaga qo‘ng‘iroq qilib, kechga tomon tilxat bilan qo‘yib yuborildi.
- Lyova va Misha – Grishaning boshqa podyezddagi do‘stlari.
- Dima – Grisha qo‘ng‘iroq qilgan, uni Toshkentga olib kelgan odam.
To‘y kuni Grisha va Ahmadaliev
Qisqacha: To‘y oldingi kechadanoq shovqin bilan boshlandi: qozon, palov, mis truba va baraban. Ertalab palov tayyor deb chaqirishdi; kechga kelin-kuyov kelib, Grisha aroq ichdi. Yarim kecha bo‘ldi deb baqirdi, lekin «hindu» sarkarda raqsga tushdi. Grisha paqirdan suv sepdi, «hindu» uning oyog‘ini sindirdi, yosh ayol uni tortib oldi. Grisha uzr so‘radi. Keyin Ahmadaliev eshikni taqillatdi; Grisha bolta ushlab ochdi, qariya o‘g‘lini uylantirganini aytdi.
- Ahmadaliev – uchinchi kvartirada turadigan qariya, to‘y egasi, o‘g‘lini uylantirgan.
Bilimingizni sinang
Soatning dadasi Komissar yaqinda devorlar bo‘lmaydi deb ishonganda qanday g‘oyaga tayangan?
- Butun dunyoda proletariat g‘alaba qozonadi
- Qishloq ahli hammasi birlashadi
- Eshon va boylar o‘z-o‘zidan yo‘qoladi
- Dehqonlar yerga egalik qiladi
To‘g‘ri javob: Butun dunyoda proletariat g‘alaba qozonadi. Dadasi butun dunyoda proletariat g‘alaba qozonadi, devor degan narsa bo‘lmaydi, deb ishongan.
Soatning dadasi orzusiga yetolmay, kuz kunlarining birida uning o‘ligi qishloqqa qanday olib kelindi?
- Otda
- Mashinada
- Aravada
- Poyezdda
To‘g‘ri javob: Aravada. Kuz kunlarining birida dadasining o‘ligini aravada olib kelishgan.
Komissar G‘anievning o‘limi haqida qishloqda qanday mish-mish tarqaldi?
- Uni Eshonning muridlari bo‘g‘ib o‘ldirgan
- Uni saldatlar adashib o‘q uzib o‘ldirgan
- Uni Hakim tegirmonchi otib o‘ldirgan
- Uni Yunusboyning odamlari pichoqlagan
To‘g‘ri javob: Uni Yunusboyning odamlari pichoqlagan. Komissarni Yunusboyning odamlari pichoqlagan degan mish-mish tarqalgan.
Soatning dadasi Komissar G‘aniev qayerda pichoqlangani aytiladi?
- Tepaqo‘rg‘onda
- Eshonning qo‘rg‘onida
- Beshyog‘och yaqinidagi Siymonko‘prikda
- Qonqus bo‘yida
To‘g‘ri javob: Beshyog‘och yaqinidagi Siymonko‘prikda. Komissarni Beshyog‘och yaqinidagi Siymonko‘prikda pichoqlashgan.
Soatning dadasi o‘lganidan keyin Tepaqo‘rg‘on bir haftada qanday ahvolga tushdi?
- O‘lat oralagandek huvullab qoldi
- Yangi kolxozga aylantirildi
- Oq libosli odamlar bilan to‘lib ketdi
- Yong‘indan keyin kulga aylandi
To‘g‘ri javob: O‘lat oralagandek huvullab qoldi. Bir haftada Tepaqo‘rg‘on o‘lat oralagandek huvullab qolgan.
Soatning onasi eri o‘lgach qanday o‘zgardi?
- Qishloqdan ketib qoldi
- Kolxozga rais bo‘ldi
- Qayta turmushga chiqdi
- Namozxon bo‘lib qoldi
To‘g‘ri javob: Namozxon bo‘lib qoldi. Soatning onasi namozxon bo‘lib qolib, Eshonni duo qiladigan bo‘lgan.
Soat onasi Eshonni duo qilayotganini ko‘rib o‘dag‘aylab, kimlar dadasini o‘ldirgan deb aytdi?
- Saldatlar
- Unsurlar
- Yunusboylar
- Muridlar
To‘g‘ri javob: Unsurlar. Soat: «Unsurlar dadamni o‘ldirdi, siz ularni duo qilasizmi», degan.
Soatning onasi o‘g‘liga qat’iyat bilan qanday talabni qo‘ydi?
- Otasining yo‘lidan bormasligini
- Eshonning qo‘rg‘oniga hech bormasligini
- To‘lagan bilan do‘st bo‘lmasligini
- Qishloqdan ketib, o‘qishga borishini
To‘g‘ri javob: Otasining yo‘lidan bormasligini. Onasi o‘g‘lidan otasining yo‘lidan bormasligini talab qilgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash