XotirAI«Tushda kechgan umrlar»: Xayriddinning o‘limi va Rustam yarador
Mavzular
Mina oqibati va dadasi xati
Qisqacha: Rustam qorda yotgan uzilgan kalla va bilanglagan kekirtakni ko‘rib, qo‘rquvdan cho‘kkalab qoladi, bir hafta uxlolmaydi. Fevral o‘rtalarida akasi dadasining xatini yuboradi. Dadasi o‘zi yaxshi ekanini yozadi, Rustam ketganida olib qolmagani uchun o‘zini aybdor sanaydi.
Mayli, qirq yil qirg‘in bo‘lsa, ajali yetgan o‘ladi.— Rustamning dadasi xatida
«Dux»ni qiynash
Qisqacha: Fevral o‘rtalarida yigitlar postga qora chopon kiygan afg‘onni olib kelib, uni stulga bog‘lab, simni akkumulyatorga ulab, tok bilan qiynaydi. U «Man – do‘st» deb takrorlaydi. Xayriddin bunga chidolmay tashqariga chiqib ketadi va yuziga qor ishqalaydi. Sasha Rustamga akkumulyator toki o‘ldirmaydi deb tinchlantiradi.
- Sasha – Rustamning ekipajdagi sherigi, qiynoqqa beparvo qaraydi.
Tish og‘rig‘i va oyisining xati
Qisqacha: Fevral oxirida Rustamning tishi qattiq og‘riydi, Xayriddin sochiqni isitib lunjiga bosadi, Viktor chars taklif qiladi. Post boshlig‘i hazillashadi. Uydan akasi Ilhom oyisining gaplarini yozib yuboradi: oyisi Mo‘g‘ulistonda sovuq bo‘lsa kerak deydi, yangi yil arafasi uyga uchta qiz mehmon bo‘lib kelgan, Shahnoza Rustam tez qaytishini aytgan, oyisi unga kelin bo‘lishini xohlaydi.
Onam rozi bo‘lsin desang, har kuni xat yoz Shahnozaga!— oyisining xati (akasi Ilhom yozgan), Rustamga
- Ilhom – Rustamning akasi, oyisining gaplarini xatga yozib yuboradi.
Bahor va qayta qurish maqolalari
Qisqacha: Mart oxirida Rustam yo‘l chetidagi zanglagan tank zanjiri orasidan chechaklar o‘sib chiqqanini ko‘rib, bahor urushni tan olmaydi deb anglaydi. Aprel boshida Shahnoza o‘zbekcha va ruscha gazetalardan qirqib olingan maqolalarni yuboradi, ularda qayta qurish, oshkoralik so‘zlari ko‘p va Afg‘oniston urushi adolatsiz ekani aytiladi. Aprelda Rustam zerikish va o‘lik sukunatni urushning eng yomon tomoni deb biladi.
Bahor — urushni tan olmaydi!— Rustam, tank zanjiri orasidan chechak o‘sganini ko‘rib
Xayriddinning gullari va yulduzlar
Qisqacha: Aprelda Xayriddin lolaqizg‘aldoq terib yuradi va urushni «teskari haqiqat» deydi. Tish yana og‘riganda Xayriddin uni sabr qilishga chaqiradi. Tunda Rustam bilan xarsang qirrasida o‘tirib yulduzlarga qarashadi. Rustam hammasi begona deydi, Xayriddin kulib, ular bizga emas, biz ularga begonamiz deb javob beradi.
Ular bizga begona emas, biz ularga begonamiz!— Xayriddin, Rustam yulduzlar begona deganda
«Donolar hayotni kuzaturlar jim»... — dedi o‘ychanlik bilan.— Xayriddin
Medsanbat va Xayriddin tug‘ilgan kuni
Qisqacha: Bir haftadan keyin karvon o‘tadi, post boshlig‘i Rustamni medsanbatga olib borishni so‘raydi. Tish shifokori og‘riyotgan tishni oladi. Qaytishda Rustam batalonda qoladi; u yerda Xayriddin pochta olgani kelgan edi. Xayriddin bugun uning tug‘ilgan kuni ekanini va onasidan surat kelganini aytadi. Kombat ikkalasini «Ural» mashinasiga o‘tqazadi.
«Olloga topshirdim, bolam! O‘zingni ehtiyot qil...»— Xayriddinning onasi surat orqasiga yozgan so‘zlar
Burbuxayka va Xayriddinning o‘limi
Qisqacha: «Ural» adir tepasida to‘xtaganda keksa mayor pastda turgan afg‘on yuk mashinasi «Burbuxayka»dan shubhalanadi, yo‘l ustida yangi kavlangan chuqur topiladi. Mayor o‘q uzadi, mashina loyga botib qoladi, «Ural»ning haydovchisi o‘ldiriladi. Xayriddin sallali «dux» orqasidan yugurib, «Qo‘lingni ko‘tar» deydi, lekin «dux» pichoq bilan uni yaralaydi. Rustam «dux»ni urib, o‘zbekcha gapirganini bilib qoladi, keyin avtomatdan o‘q uzib o‘ldiradi. Xayriddin o‘ladi.
Nega? — dedi ingrab. – Men uni otmoqchi emasdim-ku...— Xayriddin o‘limidan oldin
Senlar «sho‘raviy!» Kim chaqirdi seni bu yerga!— o‘zbekcha gapirgan qorasoqol «dux» Rustamga
Tobut, karvon, mina va yarador Rustam
Qisqacha: Zastavaga qaytgach Rustam Viktorga Xayriddinning ovqatini uch kun to‘shagi boshiga qo‘yishini aytadi, Xayriddinning o‘rniga boshqa o‘qlovchi yuborishadi. Iyunda tank qismga qaytariladi. 22 iyunda Chaqcharonga karvon olib borishadi, qaytishda tank motori qizib ketadi, shatakka olinadi, mina portlaydi, chakalakzordan o‘q uzishadi. Sasha kuyib o‘ladi, Rustam belidan yaralanadi, kechasi medsanbat doktori uni omadli deydi.
Hamma yog‘ing qon-ku, Rustam!— Viktor, otishmadan keyin Rustamga
- Sasha – tank otuvchisi, kuyib halok bo‘ladi.
Bilimingizni sinang
Mina portlashidan keyin Rustam qorda nimani ko‘rib, qo‘rquvdan cho‘kkalab qoladi?
- Yaralangan sapyor va haydovchini
- Uzilgan kalla va bilanglagan kekirtakni
- Uzilgan qo‘l va yarador sapyorni
- Yonib ketgan BMP va tankni
To‘g‘ri javob: Uzilgan kalla va bilanglagan kekirtakni. Rustam qorda dumalab yotgan kalla va kekirtakdan qattiq qo‘rqadi.
Rustam portlashdan keyin necha vaqt uxlay olmaydi?
- Bir oy
- Bir hafta
- Uch kun
- Ikki hafta
To‘g‘ri javob: Bir hafta. Rustam bir hafta uxlolmaydi.
Yigitlar postdagi afg‘onni qanday usulda qiynaydi?
- Akkumulyatorga ulangan sim bilan tok urib
- Boshini suvga tiqib turib
- Sovuq qorga ko‘mib qo‘yib
- Qamchi va tayoq bilan do‘pposlab
To‘g‘ri javob: Akkumulyatorga ulangan sim bilan tok urib. Ular sim topib, uni akkumulyatorga ulab afg‘onni tok bilan qiynaydi.
«Man — do‘st! Man – do‘st!» — bu so‘zlarni takrorlagan kim?
- Qiynalgan afg‘on
- Xayriddin
- Post boshlig‘i
- Viktor
To‘g‘ri javob: Qiynalgan afg‘on. Hushiga kelgan afg‘on shunday takrorlaydi.
Sasha Rustamni tinchlantirish uchun akkumulyator toki haqida nima deydi?
- Faqat kechasi ta’sir qiladi
- Odamni darhol falaj qiladi
- Tankni ishdan chiqaradi
- Odamni o‘ldirmaydi
To‘g‘ri javob: Odamni o‘ldirmaydi. Sasha akkumulyator toki odamni o‘ldirmasligini aytadi.
Fevral oxirida Rustamning tishi qattiq og‘riganda Xayriddin unga qanday yordam beradi?
- Tankdan ombur olib keladi
- Tishiga chars bosadi
- Doktorni chaqirib keladi
- Sochiqni isitib, lunjiga bosadi
To‘g‘ri javob: Sochiqni isitib, lunjiga bosadi. Xayriddin sochiqni pechka dudburonida isitib, Rustamning lunjiga bosadi.
Post boshlig‘i Rustamning tishi haqida hazillashib nima deydi?
- Uch kunda tuzalib ketadi
- To‘yingacha tuzalib ketadi
- Qaytguningcha tuzalib ketadi
- Bahorgacha tuzalib ketadi
To‘g‘ri javob: To‘yingacha tuzalib ketadi. Post boshlig‘i Rustamni «serjant» deb chaqirib, to‘yigacha tuzalishini aytadi.
Rustamning oyisi aytgan gaplarni so‘zma-so‘z yozib yuborgan kishi kim?
- Post boshlig‘i
- Shahnoza
- Akasi Ilhom
- Mexanik Viktor
To‘g‘ri javob: Akasi Ilhom. Ilhom oyisining gaplarini xatga yozib yuboradi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash