XotirAI«Nur borki, soya bor»: Rais buva bilan to‘qnashuv, Zuhrani izlash
Mavzular
Elmiraning alami, oiladagi janjal
Qisqacha: Elmira necha yillik yig‘ilgan alamlarini to‘kib, qo‘liga ilingan narsani uloqtirmoqda. Sirojiddin uning qo‘lidan tutib mushtlamoqchi bo‘ladi, ammo Sayfiddin aka uni yelkasidan itarib yuboradi. Keyin Sayfiddin aka xotinini tarsakilab yuboradi. Elmira ‘Javobimni ber’ deb talab qilgani uchun Sayfiddin aka uni yupatib uyga olib kiradi, qaynotasi esa ayvonda ‘ajrashib ketsin, butun sirimizni biladi’ deb shivirlaydi.
- Elmira – alamlari yig‘ilib, ajrashishni (javob berishni) talab qilayotgan yosh ayol.
- Sayfiddin aka – uyda Elmirani himoya qilib, xotinini tarsakilagan va uni yupatgan kishi (qaynota).
- Sirojiddin – maykachan, Elmiraning qo‘lidan tutib urmoqchi bo‘lgan yigit.
Tiniqsoy bog‘i va Rais buva
Qisqacha: Tiniqsoy kolxozining butun tumanga mashhur bog‘i bor, uning o‘rtasida ikki qavatli ShIYPON bino turadi. Rais buva bog‘ni soy bo‘yidan yigirma gektar ajratib qilgan. Sherzod Rais buvani shu yerdan, bil’yardxonadan topadi. Rais uni ko‘rib quvonadi va viloyatdan kelgan mehmonga ‘katta yozuvchi’ deb tanishtiradi.
- Rais buva – Tiniqsoy kolxozining raisi, bil’yard o‘ynaydigan, mehmondorchilikni yaxshi ko‘radigan odam.
- Sherzod – respublika gazetasida ishlaydigan yozuvchi (shoir), shikoyatni tekshirgani kelgan.
Mestniy kadr latifasi va domla
Qisqacha: Rais Sherzodni hovuz bo‘yidagi so‘riga olib chiqadi, o‘z yutuqlarini (chigit, hosil, Xolposhi) sanab, ocherk yozishni so‘raydi. Sherzod ‘mestniy kadr’ degan gapni yomon ko‘rishini aytib, xo‘roz, tuya va eshak haqidagi latifani so‘zlaydi; Rais kulib yuboradi. Sherzod bu safar janjalli narsa yozmoqchi ekanini aytadi va Azimjon domlani bekorga xafa qilganini eslatadi. Domlaning tomorqasi kesib olingani va uni kolxozdan ko‘chirmoqchi bo‘lgani ma’lum bo‘ladi.
- Azimjon aka (domla) – ko‘zi ko‘r, bolalarning hammasiga savod chiqargan, Rais ‘ig‘vogar’ deb yomon ko‘rgan odam.
Bolalar mehnati va keskin bahs
Qisqacha: Sherzod to‘rtinchi sinf o‘quvchilarini qishda dalaga haydab ko‘rak terdirishga hech kimning haqqi yo‘qligini aytadi. Rais gapni buradi, Sherzod uni ‘konservator rais emassiz’ deb javob beradi. Rais uni ‘soyaparvar’ deb haqoratlaydi, o‘z o‘g‘li ham o‘sha bolalar orasida bo‘lganini aytadi. Sherzod rais faqat el-yurtni emas, o‘zini ham (orden, maqtov) o‘ylayotganini aytganda, Rais piyolani uloqtiradi va tahdid qiladi.
Men soyaparvarlarni yomon ko‘raman.— Rais buva, Sherzodga
Xayrlashuv va Samarqand darvoza
Qisqacha: Sherzod Raisga ‘men siz aytgan mahalliy kadr emasman’ deb xayrlashadi, Rais gazetada chiqsa otimni boshqa qo‘yamang deb baqiradi. Sherzod samolyotdan tushib, taksida Samarqand darvoza dahasiga boradi. Ayasi tayinlagan ko‘k somsani Abduvohidning onasiga olib bormoqda. Abduvohidning kichkina qizi Zulayho darvoza oldida non yeb o‘tirgan, Sherzod qizchalarning ismini doim adashtiradi.
- Zulayho – Abduvohidning uch yoshlardagi kenja qizi, Sherzod uni boshqa ismlar bilan chaqirib adashtiradi.
Men siz aytgan mahalliy kadr emasman.— Sherzod, Rais buvaga xayrlashayotib
Abduvohidning hovlisi
Qisqacha: Sherzod Zulayhoni yetaklab hovliga kiradi; hovlining o‘rtasidan ariq oqadi, burchakda yong‘oq, uning ostida supa bor. Talabalik yillari Sherzod Abduvohid bilan bu so‘rida ko‘p tunagan. Abduvohidning onasi o‘g‘li uchun umrini fido qilgan, o‘ttiz yil kashtachilik fabrikasida ishlagan. Sherzod oyisi bilan ko‘rishadi, Abduvohid esa uyda yo‘q; Sherzod choy ichib, uyiga bormay ketadi.
Teatrda Zuhra, favvora, Doktor opa
Qisqacha: Sherzod uyga emas, teatrga shoshiladi: Zuhrani ko‘rishi kerakligini his qiladi. U Xadra bekatida avtobusdan tushib, teatr darvozasiga boradi, ammo qorovul uni ichkariga kiritmaydi, chunki spektakl ko‘rigi boshlangan. Sherzod hovlidagi olcha tagidagi skameykada o‘tiradi, so‘ng favvora oldida o‘tirganda Doktor opani taniydi. Doktor opa Rauf Abdullayevich Kanadaga borib kelganini aytadi va Shoira haqida gaplashadilar. Sherzod Rais buva va Sayfi Soqiyevichni, kecha yozgan felvetonini eslaydi.
- Doktor opa – Sherzod tanigan oq sochli ayol, kasalxonada doim xalat kiyib yuradi, professor Rauf Abdullayevichning xodimi.
Hayot murakkabmas, odamlarning o‘zi uni chigallashtirib yuborishadi, o‘g‘lim.— Doktor opa, Sherzodga favvora oldida
Bilimingizni sinang
«Nur borki, soya bor» asarida Rais buva raisi bo‘lgan Tiniqsoy kolxozi nimasi bilan butun tumanga mashhur bo‘lgan?
- Qadimiy suv omborlari bilan
- Bil’yard musobaqalari bilan
- Dong‘i butun tumanga ketgan bog‘i bilan
- Eng katta paxta zavodi bilan
To‘g‘ri javob: Dong‘i butun tumanga ketgan bog‘i bilan. Tiniqsoy kolxozining butun tumanga dong‘i ketgan bog‘i bor edi.
Viloyatdan kelgan mehmon Sherzod Rais buvani Tiniqsoy bog‘ida qayerdan topdi?
- Dalada ko‘rak terayotgan bolalar yonidan
- Shiypon binosidagi bil’yardxonadan
- Hovuz bo‘yidagi so‘ridan
- Kolxoz idorasidagi xonasidan
To‘g‘ri javob: Shiypon binosidagi bil’yardxonadan. Sherzod Raisni bog‘ o‘rtasidagi ShIYPON binosining bil’yardxonasidan topdi.
Rais buva Sherzodni mehmonga qanday qilib tanishtirdi?
- Kolxozning sobiq maktab o‘qituvchisi deb
- Viloyat gazetasining tajribali muxbiri deb
- Tumanning eng mashhur ocherknavisi deb
- Jumhuriyat gazetasida ishlaydigan katta yozuvchi deb
To‘g‘ri javob: Jumhuriyat gazetasida ishlaydigan katta yozuvchi deb. Rais Sherzodni respublika gazetasida ishlaydigan katta yozuvchi deb tanishtirdi.
Sherzod «Nur borki, soya bor» asarida Rais buvaning qaysi xususiyatini yaxshi bilardi?
- Bil’yardda hech kimga yutqazmasligini
- Yozuvchilarni yomon ko‘rishini
- Maqtovga juda o‘chligini
- Bolalarga mehribonligini
To‘g‘ri javob: Maqtovga juda o‘chligini. Sherzod Rais buvaning maqtovga juda o‘ch ekanini bilardi.
Rais buva Sherzoddan qaysi respublikadan mehmonlar kelishmoqchi bo‘lgani munosabati bilan ishlarini chiroyli yozishni so‘radi?
- Gruziyadan
- Qozog‘istondan
- Armanistondan
- Ozarbayjondan
To‘g‘ri javob: Ozarbayjondan. Rais buva Ozarbayjondan mehmonlar kelishmoqchi ekanini aytib, ish yutuqlarini yozishni so‘radi.
Rais buvaning aytishicha, bultur Tiniqsoy kolxozida gektaridan necha tsentnerdan hosil olingan?
- Yigirma to‘rt tsentnerdan
- O‘ttiz ikki tsentnerdan
- Qirq ikki tsentnerdan
- Ellik ikki tsentnerdan
To‘g‘ri javob: Qirq ikki tsentnerdan. Rais bultur gektaridan qirq ikki tsentnerdan xirmon ko‘targanini maqtadi.
Sherzod «Nur borki, soya bor» asarida Rais buvaga «mestniy kadr» degan gapni yomon ko‘rishini aytib, yozuvchi haqida nimani ta’kidladi?
- Yozuvchi faqat o‘z tumanining kadri bo‘lishini
- Yozuvchi bir yo‘la hammaning kadri bo‘lishi kerakligini
- Yozuvchi faqat rais buyrug‘ini bajarishini
- Yozuvchi hech qachon kadr hisoblanmasligini
To‘g‘ri javob: Yozuvchi bir yo‘la hammaning kadri bo‘lishi kerakligini. Sherzodning fikricha, yozuvchi bitta joyning emas, bir yo‘la hammaning kadri bo‘lishi kerak.
Rais buva ocherk yozishni so‘raganda Sherzod bu safar kolxoz haqida nimani yozmoqchi ekanini aytdi?
- Boshqa, janjalli narsani
- Ozarbayjon mehmonlari haqida hisobotni
- Ilg‘or tajriba haqida katta ocherkni
- Rais buvaning tarjimai holini
To‘g‘ri javob: Boshqa, janjalli narsani. Sherzod bu safar maqtov emas, janjalli narsa yozmoqchi ekanini aytdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash