XotirAI«Anor»: Mulla Norqo‘zi va Asror bobo hikoyalari
Mavzular
Mulla Norqo‘zining samovar va'zi
Qisqacha: «Mayiz yemagan xotin» hikoyasi mulla Norqo‘zining gapi bilan boshlanadi: u paranjisiz yurgan xotin-qizlarni yomonlaydi. Mulla Norqo‘zi har kuni bozordan qaytib samovarga chiqadi, odamlarni atrofiga to‘plab, yarim kechagacha shariatdan yuz o‘girgan xotinlar haqida gapiradi. U panjasini yozib tanish oilalarni sanaydi: Sotiboldi, Meliqo‘zi, Norbo‘ta oilalarini ayblaydi. O‘z xotini esa «yetti qavat parda ichida» o‘tiradi va unga farishtadek ko‘rinadi.
- Mulla Norqo‘zi – samovarda paranjisiz xotinlarni qoralaydigan, shariatni qattiq tutuvchi erkak
- Mulla Norqo‘zining xotini – parda ichida o‘tiradigan, erining nazarida farishta ayol
Samolyot, hazil va araz
Qisqacha: Bir kechqurun mulla Norqo‘zi hovlida cho‘t urib o‘tirar, xotini namozshomgullarga suv quyar edi. Hovli ustidan past uchgan samolyot o‘tdi; xotin qochmoqchi bo‘lib kannakgul poyasiga yuzini urdi. Mulla Norqo‘zi «sen chumoliday ko‘rinmaysan» deb hazillashdi, xotin ranjidi. Keyin mulla «seni ochaman deb yuribman» dedi, xotin zarda qilib uyga kirib ketdi. U bir hafta qovog‘ini ochmadi, uch kecha o‘rnini boshqa solib yotdi.
Har kimning go'ri boshqa... Zerikkan bo‘lsangiz,— Mulla Norqo‘zining xotini, «seni ochaman» hazilidan ranjigach
Ochiq ayollar haqida bahs
Qisqacha: Mulla Norqo‘zi xotiniga hazilni tushuntiradi, xotini yumshab, begona erkak ko‘ziga tushgani uchun tavba qilgan holatini aytadi. Ertasiga mulla samovarda yana ochiq ayollarni sanab, xotini aytgan ayblarni ularga taqadi. O‘tirganlardan biri esnab, gap paranjida emasligini aytadi va uzoq yo‘lda it olib ketayotgan xotinga hazil qilib sharmanda bo‘lgani haqida hikoya qiladi. Mulla Norqo‘zi uni koyiydi, u esa paranjilik xotin harom ishga yaqinroq bo‘ladi deydi.
- Samovardagi odam – mulla Norqo‘ziga qarshi gapirgan, yo‘lda it olib ketayotgan xotin bilan sharmanda bo‘lgan tinglovchi
Farishta mehmon
Qisqacha: Mulla Norqo‘zi xotinining pokdomonligiga ishonadi, uning bitta-yu bitta o‘rtog‘i borligini aytadi: u shaharga kelsa haftalab turib qoladi. U kelganda mulla tashqarida mehmonxonada yotadi. Mulla safarga ketishdan oldin xotiniga aytib o‘sha «farishta»ni chaqirtiradi va uni xotini bilan birga bo‘lishini iltimos qiladi. Xotin kechqurun mehmonxonaga ovqat olib chiqib, o‘rtog‘i har kelganda unga sovg‘a olib kelishini, o‘ziga esa paranji kerakligini aytadi, so‘ng suratdagi hojilarning ko‘zini igna bilan o‘yib qo‘yganini tan oladi.
- Farishta – mulla Norqo‘zining xotinining sirli o‘rtog‘i, shaharga kelib haftalab turib qoladigan «ayol»
Janjal va mayiz
Qisqacha: Mulla Norqo‘zi ovqat yeb o‘tirganda ko‘cha eshigidan yoshgina bir xotin kirib, to‘g‘ri ichkariga yo‘naladi. Mulla uning ortidan baqiradi; ichkaridan xotinning tovushi eshitiladi, nimadir sinadi, begona xotin «ikkita bolam bor, bo‘ydoq yigit qurib ketganmidi» deb dod soladi va mulla Norqo‘zini tepadi. Odamlar yig‘iladi. Begona xotin hushidan ketgach, ayollar «farishta»ni olib chiqadi: u xotin kiyimidagi yoshgina yigit edi. Mullaga qizlardan biri kesak o‘qtalganda, u «usta Mavlonning o‘g‘lidan mayiz olganingni ko‘rganman» deydi; hamma kuladi.
Ha, bu kishining xotini mayiz yemagan!— Tomdan kimdir, mulla Norqo‘zini kulgiga qo‘yib
«Asror bobo»: Asrorqul va Haydar ota
Qisqacha: Ultarmalik Asrorqul Haydar otaning qadrdon oshnasi. Oq poshsho mardikor olgan yili Asrorqul Ultarmadagi g‘ulu paytida olomonga qo‘shilib, «biz bormaymiz» deydi; olomon mingboshining uyiga boradi, shahardan soldat chiqadi, Asrorqul esa qochoq bo‘lib Usta Mo‘minning do‘koniga keladi. Haydar ota u bilan oshna bo‘ladi. Ultarma amini tegirmonni o‘ziniki qilib oladi. Oq poshsho taxtdan tushgach ham Asrorqul qaytolmaydi; Haydar ota uni beva xotinga uylantiradi, o‘g‘li Yodgor tug‘iladi. Yurt tinchigach Asrorqul Ultarmaga ko‘chib ketadi.
- Asrorqul – Ultarmalik tegirmonchi, Haydar otaning oshnasi, qochoq bo‘lgan
- Haydar ota – Asrorquldan yaxshi ko‘rgan oshnasi, hikoyaning bosh qahramoni
- Usta Mo‘min – yolg‘iz qo‘l kosib, Asrorqul uning do‘konida yashagan
Ultarmadagi xat sirlari
Qisqacha: Yodgorboy askarlikdan qaytganda Haydar otaning jiyaniga bog‘lashmoqchi edilar, urush chiqib to‘y qoldi. Asrorquldan Haydar otaga xat keladi; Haydar ota Ultarmaga xuftondan keyin yetadi, Asrorqul samovarda ekan. Kampir Yodgordan xat kelmayotganini aytib yig‘laydi, Asrorqul samovarchilik qilib raislar bilan urishgan. Asrorqul xatlarni ko‘rsatmaydi. Qaytib kelgach u kampirga gazetadan urushdagi talofatni o‘qib bergan: askar bolalarni sog‘inish bilan birga ish qilish kerak.
- Abror – Asrorqulning kichik o‘g‘li
- Yodgorboy – Asrorqulning katta o‘g‘li, urushdagi askar
Yuragimga sig‘maydi, sig‘maydi yuragimga hech narsa!— Asrorqulning kampiri, Yodgorboyni sog‘inib
Sodiqjon aytgan jang voqeasi
Qisqacha: Asrorqul osh ustida urushdan yarador bo‘lib kelgan Sodiqjon samovarda aytgan voqeani hikoya qiladi: qattiq jangdan keyin o‘n to‘rt kishi ajralib qoladi, ikki kecha-kunduz yurib kichik qo‘rg‘onchaga duch keladi. Sodiqjon va armani yigit Og‘abekov oldinga borib bilib kelishga ketadilar. Yo‘lda uchta nemisni ko‘rishadi; Og‘abekov xotinidan kelgan xatni o‘qiyotgan nemisni otishga yo‘l bermaydi, Sodiqjon otib tashlaydi, lekin Og‘abekov qonga belanib yotadi. Kampir yigitning bekorga o‘lganiga alam qiladi.
- Sodiqjon – urushdan yarador bo‘lib kelgan yigit, jang voqeasini aytib bergan
- Og‘abekov – Sodiqjon bilan birga ketgan yosh, chiroyli armani yigit
Tegirmon samovari va Abdumajid
Qisqacha: Ertasiga Haydar ota Sho‘xsoy bo‘yidagi tegirmonga boradi va Asrorqulning bahavo joyga qurgan samovarini ko‘radi. U yoqtiradi, Asrorqul esa otliq bolaga qarab qo‘l silkitadi: shogirdi Beshserkaga yuborilgan, Beshserkalik Abdumajid urushdan yarador bo‘lib kelgan, uni olib kelolmayapti. Asrorqul urushdan qaytgan yigitlar jangnoma deydi va ularni samovarga chaqiradi. Bola Abdumajiddan xat keltiradi: ertaga mehmonlar bilan keladi. Asrorqul Qorashaharga otlanadi; Haydar ota bola bilan qoladi.
- Abdumajid – Beshserkalik, urushdan yarador bo‘lib kelgan yigit, Asrorqul chaqirgan
Bilimingizni sinang
Mulla Norqo‘zi paranjisiz yurgan xotinlarni yomonlab, shariat yo‘lini qanday ta’riflaydi?
- «Xo‘p yo‘l»
- «To‘g‘ri yo‘l»
- «Oltin yo‘l»
- «Yagona yo‘l»
To‘g‘ri javob: «Xo‘p yo‘l». Mulla Norqo‘zi: «Shariat yo‘li – xo‘p yo‘l», deydi.
Mulla Norqo‘zi samovarda ayblagan oilalarni moslang: 1) Sotiboldi; 2) Meliqo‘zi; 3) Norbo‘ta; a) xotini avtobusda konduktor; b) qizi doktorlikka o‘qiydi; c) xotini dorixonada ishlaydi.
- 1-a, 2-b, 3-c
- 1-b, 2-c, 3-a
- 1-c, 2-b, 3-a
- 1-c, 2-a, 3-b
To‘g‘ri javob: 1-c, 2-a, 3-b. Sotiboldining xotini dorixonada, Meliqo‘zining xotini avtobusda, Norbo‘taning qizi doktorlikka o‘qiydi.
Mulla Norqo‘zi hovlida cho‘t urib o‘tirganida uning hovlisi ustidan pastlab nima uchib o‘tadi?
- Shamol uchirgan xazon
- Bulut parchasi
- Samolyot
- Qushlar to‘dasi
To‘g‘ri javob: Samolyot. Hovli ustidan past uchgan samolyot o‘tadi.
Samolyotdan cho‘chib, qochmoqchi bo‘lgan Mulla Norqo‘zining xotini yuzini nimaga uradi?
- Eshik tabaqasiga
- Hovli devoriga
- Namozshomgul poyasiga
- Kannakgul poyasiga
To‘g‘ri javob: Kannakgul poyasiga. Xotin qochmoqchi bo‘lib yuzini kannakgul poyasiga uradi.
«E, hali men seni ochaman deb yuribman-ku!» — «Mayiz yemagan xotin» hikoyasida bu hazilni kim kimga aytadi?
- Mulla Norqo‘zi «farishta»ga
- Mulla Norqo‘zi xotiniga
- Samovardagi odam mullaga
- Xotin Mulla Norqo‘ziga
To‘g‘ri javob: Mulla Norqo‘zi xotiniga. Bu hazilni Mulla Norqo‘zi xotiniga aytadi.
«Har kimning go'ri boshqa... Zerikkan bo‘lsangiz,» — hazildan ranjigan holda bu so‘zlarni kim aytadi?
- Tomdagi odam
- Begona xotin
- Mulla Norqo‘zi
- Mulla Norqo‘zining xotini
To‘g‘ri javob: Mulla Norqo‘zining xotini. Bu so‘zlarni mulla xotini hazildan ranjib aytadi.
Mulla Norqo‘zining xotini hazildan ranjib, necha kecha o‘rnini boshqa solib yotadi?
- Besh kecha
- Uch kecha
- Bir kecha
- To‘rt kecha
To‘g‘ri javob: Uch kecha. Xotin bir hafta qovog‘ini ochmaydi va uch kecha o‘rnini boshqa soladi.
Mulla Norqo‘zining xotini tushida kimni ko‘rganini va u o‘zi bilan gaplashmaganini aytadi?
- Eri Norqo‘zini
- Marhum onasini
- Mulla ustozini
- Marhum otasini
To‘g‘ri javob: Marhum otasini. Xotin rahmatlik dadasini tushida ko‘rganini aytadi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash